Η επιτυχία της ενεργειακής μετάβασης στην Ελλάδα προϋποθέτει να μπεί σε όλες τις αγορές και ο τομέας της ζήτησης

Κατα τους τελευταίους μήνες παρακολουθούμε τη διαμόρφωση νέων πολιτικών και τη θέση στόχων φιλόδοξων,  που μας φέρνουν πιο κοντά σε μια Κλιματικά Ουδέτερη οικονομία.

• Κατά τις εργασίες της COP26 που πραγματοποιήθηκε στη Γλασκώβη το 2021, 23 χώρες τάχθηκαν υπέρ της σταδιακής αποσύνδεσης της ενεργοπαραγωγού δραστηριότητάς τους από τον άνθρακα, με 5 μάλιστα από αυτές να κατατάσσονται ανάμεσα στις 20 χώρες με την εντατικότερη χρήση άνθρακα στον κόσμο. Οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις σημαίνουν ένταξη σε υψηλότερο βαθμό, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα ενεργειακά συστήματα, τα επόμενα χρόνια – συντελεστής καίριας σημασίας στην οικοδόμηση της ενεργειακής μετάβασης.
• Παράλληλα, καίριοι κλάδοι όπως εκείνοι των μεταφορών και της θερμότητας βρίσκονται σε στάδιο εξηλεκτρισμού, γεγονός που ως συνέπεια έχει την αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.   

Μετά τη Γλασκώβη, το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει κανείς είναι συγκεκριμένο – υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον από την πλευρά της προσφοράς ενέργειας (με διαρκή διεύρυνση των επιλογών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας), σε αντίθεση με τον τομέα ζήτησης ενέργειας, όπου δεν δίνεται η απαραίτητη σημασία. Τι θα μπορούσε να σημαίνει κάτι τέτοιο;  

Η ένταξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ενέχει σειρά συγκεκριμένων προκλήσεων, ανάμεσά τους κι αυτή της φύσης παραγωγής αυτών των μορφών. Με απλά λόγια, δεν μπορεί κανείς ν’ αναγκάσει τον ήλιο να λάμψει εντονότερα ή τον άνεμο να φυσήξει πιο δυνατά μόνο και μόνο για να καλυφθεί η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε δεδομένη στιγμή.

Παράλληλα, η συνεχιζόμενη αύξηση της ζήτησης δεν διευκολύνει την κατάσταση. Μοιάζει να λείπει ένα καίριο κομμάτι για την επίτευξη ισορροπίας ανάμεσα στην παραγωγή και την κατανάλωση. Αν δεν γεφυρωθεί αυτό το κενό, ζητήματα που προκαλούνται από αυτή την ανισορροπία, διακοπές στην τροφοδοσία, συμφόρηση των δικτύων και απρόβλεπτη διαμόρφωση των ενεργειακών τιμών, δεν πρόκειται να εκλείψουν. 

Όσο δεν απαντάται το θέμα της έξυπνης διανομής ενέργειας, η ένταξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να οδηγήσει σε περιόδους χαμηλότερης προσφοράς και υψηλότερης ζήτησης, ιδίως το χειμώνα. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, οι προμηθευτές αναγκάζονται να αγοράσουν ηλεκτρική ενέργεια προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες των καταναλωτών τους, καταφεύγοντας στην εφεδρεία εκτάκτων αναγκών. Η αιτιώδης συνάφεια ανάμεσα στην καταβολή υψηλότερων τελικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και την ανάγκη αγοράς περισσότερης ηλεκτρικής ενέργειας από τα εν λόγω αποθέματα έκτακτης ανάγκης όταν η προσφορά είναι ελλειμματική, είναι προφανής.

Απαραίτητη μια ρυθμιστική υποστήριξη για την ευελιξία της ζήτησης  

Η συμμετοχή της ζήτησης ενέργειας, μέσω της ευελιξίας της, σε όλες τις αγορές, είναι καίριας σημασίας, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως δομικό στοιχείο για την επιτυχημένη μετάβαση σε ένα ενεργειακό σύστημα πλήρως στηριζόμενο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Με απλά λόγια, η ευελιξία παρέχει στους καταναλωτές την επιλογή να αυξήσουν, να περιορίσουν, να μεταβάλλουν ή να αναβάλουν την παραγωγή/κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς αρνητική επίπτωση στην αποτελεσματικότητα ή την ποιότητα των διαδικασιών τους, και να υποστηρίξουν από την μεριά τους την ανάγκη για εξισορρόπηση του δικτύου.

Ένας από τους αποτελεσματικότερους τρόπους ενεργοποίησης της ευελιξίας των ηλεκτρικών φορτίων έγκειται στο να επιτραπεί σε ανεξάρτητους  φορείς να προσφέρουν υπηρεσίες Απόκρισης Ζήτησης και αποθήκευσης ενέργειας, βοηθώντας έτσι στη διαμόρφωση των συστημάτων ηλεκτρισμού του μέλλοντος. Οι ανεξάρτητοι αυτοί φορείς, (ανεξάρτητοι από τους ενεργειακούς παρόχους) είναι σε θέση να παρέχουν υπηρεσίες προς τους διαφόρους συμμετέχοντες στην αγορά (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, προμηθευτές και επιχειρήσεις κοινής ωφελείας) αποφεύγοντας συγκρούσεις συμφερόντων. 

Κάτι τέτοιο ωφελεί το ενεργειακό σύστημα στο σύνολό του, μεγιστοποιώντας την οικονομική αξία της ευελιξίας προς όφελος των ιδιοκτητών των φορτίων και διευκολύνοντας τον ανταγωνισμό στους κόλπους των αγορών όπου η ευελιξία συμμετέχει – μειώνοντας εν τέλει τα κόστη για όλους τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. 

Επιπρόσθετα  συμβάλλει στην επιτάχυνση της συνολικής μετάβασης προς το «ουδέτερο ισοζύγιο» μέσω της ανάπτυξης εξυπνότερων, καθαρότερων συστημάτων διαχείρισης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ικανών να αποσυμφορήσουν σημεία αιχμής της ενεργειακής ζήτησης και προσφοράς σε όλη την Ευρώπη.

Η ευελιξία από την μεριά της ζήτησης ενέργειας, αποτελεί καίριο δομικό στοιχείο για μιαν επιτυχημένη ενεργειακή μετάβαση. Παρά ταύτα, για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που αυτή προσφέρει, απαιτείται ένα άρτιο και αξιόπιστο ρυθμιστικό πλαίσιο.

-----------

Ο κ. Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος είναι Εμπορικός Διευθυντής της Sympower Greece