Η ΕΕ σχεδιάζει το αναθεωρημένο πλαίσιο ενεργειακής ασφάλειας - Ξεκίνησε η δημόσια διαβούλευση

Με την ενεργειακή ασφάλεια να καταδεικνύεται ως μείζονα προτεραιότητα, και με δεδομένα τα κενά που έχουν εντοπιστεί στον σχεδιασμό στους κόλπους της ΕΕ, οι Βρυξέλλες προετοιμάζουν το αναθεωρημένο πλαίσιο, για την ενεργειακή θωράκιση.

Μάλιστα, οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν εντοπίσει δύο βασικές ελλείψεις στην αρχιτεκτονική ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ: πρώτον, διαιρείται ανά τομέα και, δεύτερον – όπως έγινε φανερό κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης που προκλήθηκε από την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία – υπάρχουν ορισμένα κενά.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση αυτού του πλαισίου ώστε να προσαρμοστεί στη νέα γεωπολιτική, ενεργειακή και κλιματική κατάσταση, προκειμένου να προετοιμαστεί για ένα πιο απαλλαγμένο από τον άνθρακα, ηλεκτρισμένο και ολοκληρωμένο ενεργειακό σύστημα.

Στο πλαίσιο αυτό ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση  διάρκειας 4 εβδομάδων, με σκοπό τη συγκέντρωση στοιχείων για την επικείμενη προγραμματισμένη αναθεώρησή του. Η Επιτροπή σκοπεύει να υποβάλει πρόταση για αναθεωρημένο πλαίσιο ενεργειακής ασφάλειας το πρώτο τρίμηνο του 2026.

Το πρώτο βήμα

Αυτή η πρόσκληση υποβολής αποδεικτικών στοιχείων αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα στην προετοιμασία της αναθεώρησης, ζητώντας τις απόψεις των πολιτών και των ενδιαφερόμενων μερών και αντλώντας διδάγματα από παρελθούσες κρίσεις και εξετάζοντας τις μελλοντικές προκλήσεις. Εκτός από αυτήν την πολύ ευρεία πρόσκληση υποβολής αποδεικτικών στοιχείων, η Επιτροπή θα διεξάγει επίσης πιο στοχευμένες διαβουλεύσεις για ενδιαφερόμενους φορείς με πιο εις βάθος και τεχνικές γνώσεις. 

«Το ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης είναι εκτεθειμένο σε νέους κινδύνους, όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και ένα ταραγμένο γεωπολιτικό τοπίο», υπογράμμισε ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν και πρόσθεσε: «Για να παραμείνει ο ενεργειακός εφοδιασμός σταθερός και ασφαλής σε ολόκληρη την ήπειρό μας, χρειαζόμαστε ένα ισχυρότερο και προοδευτικό πλαίσιο της ΕΕ. Αυτή η αναθεώρηση είναι καθοριστικής σημασίας για να διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ όχι μόνο για σήμερα, αλλά και για το μέλλον.»

Ο στόχος της αναθεώρησης

Όπως επισημαίνει η Κομισιόν η αναθεώρηση του πλαισίου ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ θα επιδιώξει την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ένωσης, διασφαλίζοντας ότι το ενεργειακό σύστημα της ΕΕ είναι επαρκώς ασφαλές και ανθεκτικό, και καλά προσαρμοσμένο σε ένα μεταβαλλόμενο ενεργειακό, κλιματικό και γεωπολιτικό τοπίο. 

Οι νέοι κίνδυνοι

Με την παρούσα αναθεώρηση, η Επιτροπή επιθυμεί να αντιμετωπίσει νέους αναδυόμενους κινδύνους για το ενεργειακό σύστημα, όπως οι φυσικές και κυβερνοαπειλές για κρίσιμες υποδομές, καθώς και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο.

Η παρούσα πρόσκληση υποβολής στοιχείων είναι ανοιχτή έως τις 13 Οκτωβρίου 2025.

Ασφάλεια εφοδιασμού με φυσικό αέριο

Περίπου το ένα τέταρτο της συνολικής ενέργειας που χρησιμοποιείται στην ΕΕ προέρχεται από φυσικό αέριο. Η διατήρηση ασφαλούς εφοδιασμού είναι επομένως απαραίτητη για την εξασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της ΕΕ.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι διακοπές στην παροχή φυσικού αερίου ενδέχεται να προκύψουν από τεχνικές ή ανθρώπινες βλάβες, φυσικές καταστροφές, κυβερνοεπιθέσεις και άλλους αναδυόμενους κινδύνους ή γεωπολιτικές διαμάχες. 

Πολλές χώρες της ΕΕ εισάγουν σχεδόν όλες τις προμήθειές τους και ορισμένες εξαρτώνται ή εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από μία μόνο πηγή, πράγμα που σημαίνει ότι οι διαταραχές κατά μήκος μίας μόνο διαδρομής μεταφοράς μπορούν να απειλήσουν την ασφάλεια του εφοδιασμού τους με φυσικό αέριο. 

Από τον Μάιο του 2022, η ΕΕ έχει λάβει μια σειρά μέτρων για τον περιορισμό της εξάρτησής της από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία, εξοικονομώντας ενέργεια, διαφοροποιώντας τον εφοδιασμό και επιταχύνοντας την ανάπτυξη της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη. 

Στις 6 Μαΐου 2025, η Επιτροπή παρουσίασε τον οδικό χάρτη για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, πετρελαίου και πυρηνικής ενέργειας από την ΕΕ .

Σημαντική πρόοδος στην ασφάλεια εφοδιασμού με φυσικό αέριο

Τα μέτρα που ελήφθησαν κατά τα πρώτα 3 χρόνια από την υιοθέτηση του Σχεδίου REPowerEU  τον Μάιο του 2022 έχουν μέχρι στιγμής μειώσει τους όγκους εισαγόμενου ρωσικού φυσικού αερίου από 150 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) το 2021 σε 52 bcm το 2024.

Παρόλο που οι εισαγωγές ΥΦΑ από τη Ρωσία αυξήθηκαν κατά 2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα μεταξύ 2023 και 2024, το τέλος της διαμετακόμισης ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας μείωσε τις εισαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία κατά 15 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως.

Τον Οκτώβριο του 2024, η Επιτροπή έθεσε δημόσια σε λειτουργία τον διαδραστικό  πίνακα ελέγχου ασφάλειας εφοδιασμού με φυσικό αέριο . Παρέχει ολοκληρωμένα εβδομαδιαία δεδομένα σχετικά με τις εισαγωγές, τα επίπεδα αποθήκευσης, τη μεταφορά και την κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ, επιτρέποντας στους εθνικούς και ενωσιακούς υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να λαμβάνουν γρήγορα και τεκμηριωμένα μέτρα για να διασφαλίζουν την ενεργειακή ασφάλεια σε ολόκληρη την ΕΕ. 

Σχέδια προληπτικής δράσης και σχέδια έκτακτης ανάγκης

Ο κανονισμός για την ασφάλεια του εφοδιασμού με φυσικό αέριο απαιτεί τα σχέδια προληπτικής δράσης και έκτακτης ανάγκης των χωρών της ΕΕ να ακολουθούν μια κοινή δομή και να περιέχουν τα ίδια βασικά στοιχεία, γεγονός που καθιστά ευκολότερη τη σύγκρισή τους. Απαιτεί επίσης να ενημερώνονται κάθε 4 χρόνια και να περιλαμβάνουν περιφερειακά κεφάλαια που αντικατοπτρίζουν τους κοινούς κινδύνους.

• Τα σχέδια προληπτικής δράσης  περιλαμβάνουν τα μέτρα που απαιτούνται για την εξάλειψη ή τον μετριασμό των κινδύνων εφοδιασμού με φυσικό αέριο που έχουν εντοπιστεί στις εθνικές και κοινές αξιολογήσεις κινδύνου.
• Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης  καλύπτουν μέτρα για την άρση ή τον μετριασμό των επιπτώσεων μιας διακοπής εφοδιασμού με φυσικό αέριο.

Ομάδα Συντονισμού Φυσικού Αερίου

Η  Ομάδα Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο  είναι μια μόνιμη συμβουλευτική ομάδα, η οποία συντονίζει τα μέτρα ασφάλειας εφοδιασμού, ιδίως κατά τη διάρκεια κρίσεων. Η ομάδα επικουρεί την Επιτροπή στην παρακολούθηση της επάρκειας και της καταλληλότητας των μέτρων που πρέπει να ληφθούν, ενώ παράλληλα χρησιμεύει ως πλατφόρμα για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την ασφάλεια εφοδιασμού με φυσικό αέριο μεταξύ των βασικών ενδιαφερόμενων μερών. Επιπλέον, η Ομάδα Συντονισμού για το Φυσικό Αέριο παρακολουθεί συνεχώς τα επίπεδα αποθήκευσης και την ασφάλεια εφοδιασμού σε ολόκληρη την ΕΕ και τις γειτονικές της χώρες.  Μεταξύ των μελών περιλαμβάνονται εθνικές αρχές, ο  Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας  (ACER), το  Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου  (ENTSOG), η  Ενεργειακή Κοινότητα  και εκπρόσωποι της βιομηχανίας και των ενώσεων καταναλωτών.

Ασφάλεια εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας

Στο πλαίσιο της ΕΕ, η ασφάλεια του εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας σημαίνει την ικανότητα ενός συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας να εγγυάται τον εφοδιασμό των πελατών, επιτυγχάνοντας ένα σαφώς καθορισμένο επίπεδο απόδοσης, το οποίο καθορίζεται από τις ενδιαφερόμενες χώρες της ΕΕ.

Ενώ οι ολοκληρωμένες αγορές και συστήματα ενέργειας καθιστούν την ΕΕ πιο ανθεκτική, αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο κρίσεων εφοδιασμού. 

Στο Σχέδιο Δράσης για την Προσιτή Ενέργεια και στη Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ετοιμότητας ανακοινώθηκε αναθεώρηση της αρχιτεκτονικής ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ. Ο κύριος στόχος είναι να καταστεί κατάλληλη για το ταραγμένο γεωπολιτικό πλαίσιο και τον συνεχιζόμενο εξηλεκτρισμό. Η Επιτροπή αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο λειτούργησε το πλαίσιο για την ασφάλεια του εφοδιασμού με φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια στο παρελθόν, ιδίως κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης, μέσω ελέγχου καταλληλότητας.