Η 2η αποχώρηση του Τραμπ από τη Συμφωνία του Παρισιού θα είναι διαφορετική – Το στοίχημα της COP29 και το ορόσημο του Φεβρουαρίου

Ο επανεκλεγείς πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, καθ’όλη τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, επανέλαβε πολλές φορές τη δέσμευσή του να αποσύρει για δεύτερη φορά τη χώρα από τη συμφωνία του Παρισιού. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η 2^η αποχώρηση θα είναι διαφορετική, με τον ίδιο να φέρεται διατεθειμένος να κινηθεί πιο γρήγορα και με λιγότερη αυτοσυγκράτηση.

Η υλοποίηση της δέσμευσης αυτής θα αφήσει τις ΗΠΑ ως μία από τις ελάχιστες χώρες που δεν θα συμμετέχουν στο σύμφωνο του 2015, στο οποίο σχεδόν 200 κυβερνήσεις έχουν κάνει μη δεσμευτικές δεσμεύσεις για τη μείωση της ρύπανσης της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Μάλιστα, η νίκη του στις εκλογές απειλεί να επισκιάσει τη σύνοδο κορυφής COP29 για το κλίμα που ξεκίνησε τη Δευτέρα στο Αζερμπαϊτζάν, στην οποία οι ΗΠΑ και άλλες χώρες θα καταγράψουν λεπτομέρειες σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων και την παροχή βοήθειας για το κλίμα σε φτωχότερες χώρες.

Η απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών από τη συμφωνία, ενός εκ των μεγαλυτέρων ρυπαντών, θα ανάγκαζε άλλες χώρες να κάνουν μεγαλύτερες μειώσεις στην κλιματική τους ρύπανση, προκειμένου να πετύχουν τους στόχους της συμφωνίας. Παράλληλα, όμως, εγείρει ερωτηματικά από ορισμένες χώρες σχετικά με το πόση περισσότερη προσπάθεια θα πρέπει να καταβάλουν …

«Οι χώρες είναι πολύ αφοσιωμένες στο Παρίσι, δεν νομίζω ότι υπάρχει αμφιβολία για αυτό», δήλωσε ο David Waskow, επικεφαλής της διεθνούς πρωτοβουλίας για το κλίμα του World Resources Institute. «Αυτό που πιστεύω ότι κινδυνεύει είναι αν ο κόσμος είναι σε θέση να ακολουθήσει αυτό που δεσμεύτηκε στο Παρίσι».

Στελέχη κοντά στο περιβάλλον του Τραμπ είπαν στο POLITICO τον Ιούνιο ότι ο πρώην πρόεδρος θα αποχωρήσει από το παγκόσμιο σύμφωνο , όπως έκανε το 2017 κατά την πρώτη του θητεία στο γραφείο. Ενώ, ο ίδιος ο Τραμπ έδωσε μία πρόγευση του τι πρόκειται να ακολουθήσει, λέγοντας ότι η κλιματική αλλαγή είναι «μια μεγάλη φάρσα».

«Δεν έχουμε πρόβλημα υπερθέρμανσης του πλανήτη», είπε κατά τη διάρκεια προεκλογικής του ομιλίας, παρά τα πολλά δεδομένα που λένε το αντίθετο — και τις προβλέψεις ότι το 2024 πρόκειται να είναι η  θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί.

Το χρονοδιάγραμμα της αποχώρησης

Όπως αναφέρει το Politico, μόλις ο νεοεκλεγείς πρόεδρος αναλάβει τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο, θα μπορούσε να υποβάλει αίτημα στον ΟΗΕ να αποχωρήσει ξανά από τη συμφωνία. Και σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, απαιτείται πλέον ένας χρόνος για να τεθεί σε ισχύ αυτή η κίνηση, και όχι τρία χρόνια που ίσχυε προηγουμένως.

Αναλυτές τονίζουν επίσης, ότι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσε να αγνοήσει τις προηγούμενες δεσμεύσεις των ΗΠΑ για το κλίμα που είχε καθορίσει ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν και να αρνηθεί να υποβάλει νέα σχέδια για τη μείωση των μεγαλύτερων ποσοτήτων της ρύπανσης από άνθρακα.

Όπως ανέφερε το POLITICO τον Ιούνιο , ορισμένοι συντηρητικοί έχουν επίσης θέσει τις βάσεις για τον Τραμπ να προχωρήσει ακόμη περισσότερο, αν το επιλέξει. Μια επιλογή θα απομάκρυνε τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη συνθήκη του ΟΗΕ του 1992 που στηρίζει ολόκληρο το πλαίσιο για τις ετήσιες παγκόσμιες διαπραγματεύσεις για το κλίμα, ένα πολύ πιο οριστικό βήμα που θα μπορούσε να προκαλέσει μόνιμη ζημιά στην προσπάθεια περιορισμού της θέρμανσης της Γης.

Η απειλή της Κίνας

Είτε έτσι είτε αλλιώς, μια απομάκρυνση των ΗΠΑ θα μπορούσε να αφήσει τη χώρα στο περιθώριο των διεθνών συζητήσεων για την επέκταση της καθαρής ενέργειας, επιτρέποντας στην Κίνα να συνεχίσει να ανταγωνίζεται την Αμερική σε ηλιακούς συλλέκτες, ηλεκτρικά οχήματα και άλλες πράσινες τεχνολογίες, δήλωσε ο Jonathan Pershing, ειδικός απεσταλμένος για την κλιματική αλλαγή, επί διακυβέρνησης Ομπάμα.

«Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος στον κόσμο για σχεδόν κάθε χώρα στον κόσμο, επομένως η ικανότητά τους να επηρεάζουν δεν μειώνεται», είπε στους δημοσιογράφους. «Αν μη τι άλλο, αυξάνεται με την απόσυρση των ΗΠΑ».

Και πρόσθεσε: «Νομίζω ότι χάνουμε όταν οι ΗΠΑ είναι εκτός, και με τις ΗΠΑ έξω, η Κίνα θα προχωρήσει, αλλά με πολύ διαφορετικό τρόπο».

Οι ΗΠΑ ήταν αρχιτέκτονες της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, η οποία απαιτεί από τις 195 χώρες που την υπέγραψαν να υποβάλουν εθνικά σχέδια για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και να παρέχουν ενημερώσεις σχετικά με την πρόοδό τους προς την επίτευξη αυτών των σημείων. Καλεί επίσης τα πλουσιότερα έθνη να πληρώσουν για έργα για το κλίμα, αλλά δεν υπάρχουν κυρώσεις για τη μη τήρηση της συμφωνίας.

Μια δεύτερη έξοδος

Η Συμφωνία του Παρισιού ήταν περίπου ενός έτους όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι υπηρετεί τον λαό «του Πίτσμπουργκ, όχι του Παρισιού» και αποσύρθηκε. Η κίνηση προκάλεσε διεθνές σοκ - και φόβους ότι άλλες χώρες μπορεί να ακολουθήσουν τις ΗΠΑ.

Τώρα η συμφωνία «βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο της ύπαρξής της», είπε ο Τοντ Στερν, ο οποίος βοήθησε στην οριστικοποίηση της συμφωνίας του Παρισιού ως απεσταλμένος των ΗΠΑ για το κλίμα. «Θα εκπλαγώ πολύ αν έβλεπα τις χώρες να αποχωρούν».

Ο Μπάιντεν επανήλθε στη συμφωνία το 2021 και στη συνέχεια ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα μειώσουν τις εκπομπές τους στο μισό έως το 2030 από τα επίπεδα του 2005.

Η ρύπανση από άνθρακα στις ΗΠΑ μειώνεται, αλλά όχι αρκετά γρήγορα για να ανταποκριθεί στη δέσμευση του Μπάιντεν — και η εντατική δράση από πολιτείες, πόλεις και επιχειρήσεις μπορεί να καλύψει μόνο ένα μέρος του δρόμου ελλείψει ισχυρότερων ομοσπονδιακών προσπαθειών.

Το ορόσημο του Φεβρουαρίου

Τα έθνη που υπέγραψαν τη συμφωνία του Παρισιού υποτίθεται ότι θα υποβάλουν νέα σχέδια μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου. Εάν η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου δεν συνεισφέρει, θα μπορούσε να στείλει ένα μήνυμα στους αντιπάλους της αυστηρής δράσης για το κλίμα στην Κίνα, την Ινδία ή την Ευρώπη να κάνουν λιγότερα.

«Υπάρχουν συμφέροντα σε όλες αυτές τις άλλες χώρες που θέλουν να προωθήσουν τη συνεχή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και την αντίσταση στην κλιματική φιλοδοξία», δήλωσε ο Alden Meyer, ανώτερος συνεργάτης της δεξαμενής σκέψης για το κλίμα E3G.

Το τεστ της  COP29

Μια δοκιμή για το πόσο δεσμευμένα είναι άλλα έθνη στη Συμφωνία του Παρισιού θα γίνει στην COP29.

Αναμένεται να θέσουν έναν νέο στόχο για την παγκόσμια βοήθεια για το κλίμα - που θα μπορούσε να φτάσει έως και το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως. Στο τραπέζι θα βρίσκονται στελέχη της κυβέρνησης Μπάιντεν. Αλλά με μια μελλοντική προεδρία Τραμπ να πλανάται στις συνομιλίες, άλλες χώρες μπορεί να είναι λιγότερο διατεθειμένες να συνεισφέρουν περισσότερα χρήματα.