Γιατί το ρεύμα είναι τόσο ακριβό στη Γερμανία

Το δεύτερο εξάμηνο του 2025 οι Γερμανοί πλήρωναν κατά μέσο όρο 39 σεντς ανά κιλοβατώρα. Μόνο η Ιρλανδία είχε υψηλότερες τιμές εντός της ΕΕ (40 σεντς).

Και αυτό παρά το γεγονός ότι το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας έχει αυξηθεί και ενώ η αιολική και η ηλιακή ενέργεια είναι συγκριτικά φθηνότερες. Το κόστος παραγωγής για μία κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας από αιολική ενέργεια είναι έως και έξι φορές χαμηλότερο από εκείνο ενός νέου λιγνιτικού σταθμού παραγωγής ενέργειας, κυρίως επειδή ο τελευταίος περιλαμβάνει το κόστος των πιστοποιητικών CO2.

Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση Μερτς δεν έχει καταφέρει να μειώσει το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, σε αντίθεση με αυτό που αναφερόταν ήδη ως στόχος της.

Πώς προκύπτει η τιμή

Αυτό που αναρωτιούνται συχνά οι καταναλωτές είναι ποιος επωφελείται από το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας. Η τιμή που πληρώνουν προκύπτει από διάφορα στοιχεία: προμήθεια και διανομή, ειδικές χρεώσεις, φόροι δικτύου, τέλη και εισφορές. Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων πηγαίνει στους παραγωγούς και προμηθευτές, δηλαδή 16 από τα 39 σεντς. Αυτό που κερδίζουν οι παραγωγοί καθορίζεται από τις διακυμάνσεις στα χρηματιστήρια ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι φθηνότεροι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τροφοδοτούν πρώτα το δίκτυο με ηλεκτρική ενέργεια. Αυτοί είναι συνήθως αιολικοί και ηλιακοί σταθμοί. Στη συνέχεια έρχονται οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και φυσικού αερίου. Τελικά, η τιμή καθορίζεται από τον πιο ακριβό προμηθευτή. Οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας αγοράζουν στη συνέχεια την ηλεκτρική ενέργεια στα χρηματιστήρια και τη μεταπωλούν. Τα περιθώρια κέρδους τους κυμαίνονται συνήθως σε μονοψήφιο ποσοστό.

Ποιο μερίδιο αποτελούν τα τέλη και οι φόροι δικτύου;

Τα τέλη δικτύου αντιπροσωπεύουν σήμερα περίπου το ένα τέταρτο της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτά τα χρήματα χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, για την κατασκευή νέων γραμμών μεταφοράς αιολικής ενέργειας από τον Βορρά προς τον Νότο. Η μεταφορά μερικές φορές δεν λειτουργεί σωστά λόγω σημείων συμφόρησης στο ηλεκτρικό δίκτυο, υποχρεώνοντας τις ανεμογεννήτριες στον Βορρά να κλείσουν, και τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας στον Νότο να εντατικοποιήσουν τη λειτουργία τους. Για να αποφευχθεί αυτό και να είναι πάντα δυνατή η χρήση της φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας, είναι σημαντικό να επεκταθεί περαιτέρω το δίκτυο.

Η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση του Νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποσκοπεί ακριβώς στη δημιουργία κινήτρων για την κατασκευή νέων αιολικών και ηλιακών σταθμών παραγωγής ενέργειας σε περιοχές όπου το ηλεκτρικό δίκτυο διαθέτει επαρκή χωρητικότητα. Ειδικοί σε θέματα ενέργειας φοβούνται, ωστόσο, ότι η μεταρρύθμιση μάλλον θα επιβραδύνει την επέκταση των ηλιακών και αιολικών σταθμών παραγωγής ενέργειας και θα καθυστερήσει την επέκταση του δικτύου. Οι φορείς εκμετάλλευσης του δικτύου έχουν μονοπώλιο στις αντίστοιχες περιοχές τους. Για να διασφαλιστούν δίκαιες τιμές, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων ρυθμίζει το ποσό που επιτρέπεται να κερδίζουν μέσω των τελών δικτύου.

Τι κερδίζει το κράτος από την ηλεκτρική ενέργεια

Εννοείται ότι και το κράτος κερδίζει από την ηλεκτρική ενέργεια. Κάθε λογαριασμός ηλεκτρικής ενέργειας περιλαμβάνει φόρους, εισφορές και επιβαρύνσεις, μερικές από τις οποίες εισρέουν απευθείας στα κρατικά ταμεία. Αποτελούν συνολικά σχεδόν το ένα τρίτο των 39 σεντς. Ο φόρος ηλεκτρικής ενέργειας υποτίθεται ότι θα μειωνόταν και στη Γερμανία, όπως εξήγγειλε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στη συμφωνία συνασπισμού της το 2025. Αλλά τελικά τα χρήματα δεν έχουν βρεθεί για να υλοποιηθεί αυτή η υπόσχεση προς τους καταναλωτές. Η Μεγάλη Βρετανία έδειξε πρόσφατα πάντως ότι υπάρχει τρόπος, αν υπάρχει πολιτική βούληση, με την απόφαση να καταργήσει πλήρως τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στην ηλεκτρική ενέργεια.

Πώς θα θα μπορούσαν να πέσουν οι τιμές

Έχουν υπάρξει κι άλλες προτάσεις για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Ένας μοχλός είναι οι μηχανισμοί τιμολόγησης: η Ισπανία και η Πορτογαλία, για παράδειγμα, αποσύνδεσαν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας από τις (υψηλές) τιμές φυσικού αερίου για ένα διάστημα – μειώνοντας έτσι τη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας. Η ηλεκτρική ενέργεια θα ήταν επίσης φθηνότερη, αν ήταν δυνατόν να αποθηκευτεί περισσότερη φθηνή αιολική και ηλιακή ενέργεια. Για αυτό, απαιτούνται περισσότερες εγκαταστάσεις αποθήκευσης σε μπαταρίες. Μια άλλη πρόταση είναι οι ψηφιακοί μετρητές ηλεκτρικής ενέργειας που σε μεγάλο ποσοστό δεν υπάρχουν στα γερμανικά σπίτια, οι οποίοι θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τα νοικοκυριά να χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια σε ώρες που είναι φθηνότερη.

(Deutsche Welle)