Γιατί οι κινεζικές εταιρείες είναι τροχοπέδη στις προσπάθειες της Ευρώπης να επεκτείνει την υπεράκτια αιολική ενέργεια – Τα δύσκολα διλήμματα

Εντονη ανησυχία αλλά και επιφυλακτικότητα για την ολοένα και πιο διευρυμένη εμπλοκή των κινεζικών εταιρειών εκφράζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στο πλαίσιο των προσπαθειών τους  για επέκταση της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. 

Η αντιμετώπιση της κυριαρχίας της Κίνας εκτιμάται ότι είναι τόσο χρονοβόρα όσο και δαπανηρή, ωστόσο οι πολιτικές πιέσεις και οι φόβοι για την ενεργειακή ασφάλεια δεν αφήνουν και πολλές επιλογές ανοικτές.

Σημειώνεται ότι, η υπεράκτια αιολική ενέργεια αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής καθαρής ενέργειας ειδικότερα της βόρειας Ευρώπης, προσφέροντας μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση για τις χώρες με περισσότερους ανέμους και λιγότερο ηλιόλουστες χώρες που προσπαθούν να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να μειώσουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Τα ορυκτά καύσιμα

Όπως γράφει το Reuters σε ανάλυσή του, από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Ευρώπη έχει μειώσει σημαντικά τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου της Μόσχας, και τις έχει αντικαταστήσει κυρίως με εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ, πράγμα που σημαίνει ότι έχει ανταλλάξει τη μία εξάρτηση με την άλλη.

Παράλληλα, η αιολική τεχνολογία βασίζεται επίσης σε μια ξένη δύναμη, δεδομένου του κεντρικού ρόλου της Κίνας στην αλυσίδα εφοδιασμού αιολικής ενέργειας, από μαγνήτες σπάνιων γαιών έως ανεμογεννήτριες και πτερύγια. Ο ρόλος της Κίνας σε αυτόν τον τομέα έχει γίνει πηγή συζήτησης μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και της βιομηχανίας.

Το θέμα απασχολεί ιδιαίτερα τη Βρετανία, η οποία στοχεύει να τριπλασιάσει την παραγωγή υπεράκτιας αιολικής ενέργειας έως το 2030 σε 43 έως 50 γιγαβάτ από περίπου 15 γιγαβάτ σήμερα.

Η επέλαση των κινεζικών εταιρειών

Η κινεζική εταιρεία κατασκευής ανεμογεννητριών Ming Yang Smart Energy ανακοίνωσε στις 10 Οκτωβρίου τα σχέδιά της να επενδύσει έως και 2 δισεκατομμύρια δολάρια σε ένα εργοστάσιο στη Σκωτία, μόλις ένα μήνα αφότου η μεγαλύτερη εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας της Βρετανίας, Octopus Energy, υπέγραψε συμφωνία με την Ming Yang για τη διερεύνηση ευκαιριών ανάπτυξης 6 GW αιολικής ενέργειας.

Στην ανακοίνωσή της, η Ming Yang ανέφερε ότι η εγκατάσταση κατασκευής στροβίλων στο Ardersier εξακολουθεί να απαιτεί την έγκριση της βρετανικής κυβέρνησης.

Δύσκολες αποφάσεις

Ο αναλυτής του Reuters, Ron Bousso, υπογραμμίζει ότι ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ αντιμετωπίζει μια δύσκολη απόφαση. Η έγκριση αυτής της σημαντικής συμφωνίας για την αιολική ενέργεια θα πρέπει να υποστηρίξει τις φιλοδοξίες της κυβέρνησης για την πράσινη ενέργεια και τις ελπίδες για σύσφιγξη των εμπορικών σχέσεων με το Πεκίνο, ωστόσο παράλληλα διακινδυνεύει να έρθει σε σύγκρουση με την αυξανόμενη ώθηση που παρατηρείται στη χώρα για «ενεργειακό εθνικισμό».

Η Ming Yang δεν αντιμετωπίζει άμεσες κατηγορίες ότι αποτελεί απειλή για την ασφάλεια.

Η κυβέρνηση του Στάρμερ αντιμετωπίζει ήδη πολιτικές αντιδράσεις από την απόφαση των εισαγγελέων νωρίτερα αυτόν τον μήνα να εγκαταλείψουν τη δίκη δύο Βρετανών ανδρών που κατηγορούνται για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας στο κοινοβούλιο. Ταυτόχρονα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προέτρεψε τις χώρες να αποφεύγουν να κάνουν δουλειές με την Κίνα, καθώς οι εμπορικές εντάσεις μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου επιδεινώνονται.

Δυσαρέσκεια στο Πεκίνο

Το Πεκίνο, από την πλευρά του, είναι δυσαρεστημένο με τις συνεχιζόμενες καθυστερήσεις της βρετανικής κυβέρνησης στην έγκριση σχεδίων για μια νέα κινεζική πρεσβεία στο Λονδίνο.

Έτσι, ενώ η Βρετανία μπορεί να καλωσορίσει την επένδυση της Ming Yang για οικονομικούς λόγους, η ανάθεση σε μια κινεζική εταιρεία κεντρικού ρόλου στην ανάπτυξη κρίσιμων ενεργειακών υποδομών του Ηνωμένου Βασιλείου είναι αναπόφευκτο να πυροδοτήσει περαιτέρω πολιτική συζήτηση.

Όσα Παίρνει ο Άνεμος

Η Βρετανία δεν είναι η μόνη χώρα που επανεξετάζει τον ρόλο της Κίνας στην αιολική βιομηχανία της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε πέρυσι μια αναθεώρηση των Κινέζων κατασκευαστών ανεμογεννητριών, ανταποκρινόμενη στις ανησυχίες του κλάδου ότι οι φθηνότερες εισαγωγές θα μπορούσαν να απειλήσουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εταιρειών.

Επιπλέον, τον Αύγουστο, η εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων Luxcara, με έδρα το Αμβούργο, ακύρωσε μια συμφωνία με την Ming Yang για την προμήθεια ανεμογεννητριών για το αιολικό πάρκο της στη Βόρεια Θάλασσα στη Γερμανία.

Η δυσαρέσκεια Τραμπ

Βεβαίως, ο ενθουσιασμός των επενδυτών για τον τομέα της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, που κάποτε θεωρούνταν το πρότυπο της ενεργειακής μετάβασης, έχει υποχωρήσει τα τελευταία χρόνια λόγω του αυξανόμενου κόστους και των κανονιστικών αβεβαιοτήτων. Η προσωπική αντιπάθεια του Προέδρου Τραμπ για τους «ανεμόμυλους» έχει υπονομεύσει περαιτέρω τον κλάδο, ο οποίος τον τελευταίο χρόνο έχει δει τεράστια έργα να αναβάλλονται από την ανατολική ακτή των ΗΠΑ μέχρι τη Βρετανία , την Πολωνία , την Ταϊβάν και τη Νότια Κορέα .

Αναθεωρήσεις επί τα χείρω…

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας πρόσφατα αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας τα επόμενα 5 χρόνια κατά 25% στα 140 GW λόγω των προκλήσεων κόστους και των αλλαγών πολιτικής στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, δεδομένης της γεωγραφίας της Βόρειας Ευρώπης, η αιολική ενέργεια παραμένει μια από τις καλύτερες επιλογές καθαρής ενέργειας. Η ήπειρος αναμένεται να προσθέσει 43 GW υπεράκτιας αιολικής ισχύος τα επόμενα πέντε χρόνια, σχεδόν διπλασιάζοντας τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ της στα 80 GW, σύμφωνα με τον βιομηχανικό όμιλο WindEurope.

Αυξημένο κόστος

Ενώ η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής τεχνολογίας υπεράκτιας αιολικής ενέργειας στον κόσμο, δεν κυριαρχεί στον κλάδο τόσο αποφασιστικά όσο στην αγορά ηλιακής ενέργειας. Οι Κινέζοι κατασκευαστές ανεμογεννητριών αντιμετωπίζουν ήδη ισχυρό ανταγωνισμό από Ευρωπαίους ανταγωνιστές, όπως η Vestas και η Siemens Gamesa.

Το κόστος των κινεζικών ανεμογεννητριών μπορεί να είναι 30% έως 40% χαμηλότερο από τους αντίστοιχους ευρωπαίους, σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Rystad Energy, αλλά το πλεονέκτημα τιμής στην Ευρώπη είναι πιθανότατα διογκωμένο, καθώς οι ανεμογεννήτριες που παρέχονται από την Ευρώπη επωφελούνται από το χαμηλότερο κόστος μεταφοράς και τα ασφάλιστρα για ασφάλιση και χρηματοδότηση.

Κυβερνο-ανησυχίες

Και έπειτα υπάρχει η επικείμενη ανησυχία σχετικά με τους κινδύνους στον κυβερνοχώρο. Οι κατασκευαστές ανεμογεννητριών συνήθως παρέχουν το λογισμικό για τη διαχείριση υπεράκτιων αιολικών πάρκων και τις συνδέσεις με τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.

Καθώς η κυβερνοασφάλεια αποτελεί κεντρική στρατηγική ανησυχία -ιδίως με την ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης- οι δυτικές κυβερνήσεις ενδέχεται να είναι ολοένα και πιο επιφυλακτικές ως προς το να επιτρέψουν στις κινεζικές εταιρείες την πρόσβαση στις πιο κρίσιμες ενεργειακές υποδομές τους.

Διαφοροποίηση

Για να μειωθεί αυτή η εξάρτηση, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να θεσπίσουν πολιτικές και επιδοτήσεις για να ενθαρρύνουν την περαιτέρω ανάπτυξη των εγχώριων αλυσίδων εφοδιασμού, ιδίως για σύνθετα εξαρτήματα όπως οι τουρμπίνες και οι τεχνολογίες λογισμικού.

Αλλά αυτό, φυσικά, θα πάρει χρόνο.

Επιπλέον, οι δυτικοί κατασκευαστές στροβίλων εξακολουθούν να χρειάζονται πρόσβαση σε σπάνιες γαίες και μαγνήτες, η παραγωγή των οποίων, για άλλη μια φορά, κυριαρχείται από την Κίνα.

Αυτή η εξάρτηση θα μπορούσε να εξασθενήσει εάν οι δυτικές κυβερνήσεις αναπτύξουν με επιτυχία ανεξάρτητες αλυσίδες εφοδιασμού σπάνιων γαιών, αλλά και πάλι, αυτό δεν πρόκειται να συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη.

Η αιολική ενέργεια μπορεί τελικά να βοηθήσει την Ευρώπη να αναπτύξει οικονομικά προσιτή, ασφαλή και καθαρή ενέργεια, αλλά η τρέχουσα κυριαρχία της Κίνας σε αυτόν τον κλάδο σημαίνει ότι η πορεία της Ευρώπης προς αυτόν τον στόχο θα είναι κάθε άλλο παρά απλή.