Γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει «εργοστάσιο συναρμολόγησης» για τους Κινέζους κατασκευαστές μπαταριών

Η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει το «εργοστάσιο συναρμολόγησης» για τους κινέζους κατασκευαστές μπαταριών, εκτός και εάν η ήπειρος θεσπίσει κανονισμούς που διασφαλίζουν τη μεταφορά τεχνολογίας και δεξιοτήτων σε αντάλλαγμα για κρατική βοήθεια.

Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, την οποία εκπόνησε η περιβαλλοντική ομάδα Transport & Environment, οι τρέχουσες συνεργασίες μεταξύ Κινέζων κατασκευαστών μπαταριών και ευρωπαϊκών εταιρειών αυτοκινήτων επικεντρώθηκαν υπερβολικά στην εξασφάλιση βραχυπρόθεσμων προμηθειών μπαταριών χωρίς κανένα κανονιστικό πλαίσιο για την ανταλλαγή γνώσεων , οδηγώντας σε γεωπολιτικούς κινδύνους αλλά και σε κινδύνους για την ασφάλεια στον δρόμο.

«Μπορούμε να περάσουμε άλλα 10 ή 15 χρόνια προσπαθώντας και αποτυγχάνοντας με εταιρείες όπως η Northvolt», εξηγεί στους Financial Times, η Julia Poliscanova, ανώτερη διευθύντρια στην T&E. «Ή μπορούμε [να επωφεληθούμε] από όπου υπάρχει τεχνογνωσία και να τη χρησιμοποιήσουμε για να καλύψουμε γρήγορα τη διαφορά, όπως ακριβώς έκαναν οι Κινέζοι τα τελευταία 20 χρόνια».

Η αναδιαμόρφωση της στρατηγικής στην Ευρώπη

Η προειδοποίηση έρχεται καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να αναδιαμορφώσει τη στρατηγική της για να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα δημιουργώντας τοπικές αλυσίδες εφοδιασμού για πράσινες τεχνολογίες. Οι φιλοδοξίες των Βρυξελλών δέχθηκαν ένα σημαντικό πλήγμα πρόσφατα, με την κατάρρευση της Northvolt, της μεγαλύτερης ελπίδας για μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας στην ήπειρο.

Σε μια προσπάθεια να καλύψουν το κενό, οι περισσότερες ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες συνεργάζονται πλέον με κινέζους κατασκευαστές μπαταριών, προκειμένου να εξασφαλίσουν προμήθειες μπαταριών για την επιθετική διάθεση ηλεκτρικών αυτοκινήτων και την τήρηση των αυστηρότερων κανόνων εκπομπών ρύπων.

Όπως υπογραμμίζουν οι FT, τον περασμένο Δεκέμβριο, η Stellantis είπε ότι θα κατασκευάσει ένα εργοστάσιο μπαταριών λιθίου αξίας 4,1 δισ. ευρώ στην Ισπανία με την κινεζική CATL , τον μεγαλύτερο κατασκευαστή μπαταριών στον κόσμο. Σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, το έργο είχε λάβει σχεδόν 300 εκατ. ευρώ σε κρατική ενίσχυση. Αλλά στη συγκεκριμένη συμφωνία, δεν υπάρχει κάποια πρόβλεψη  για μεταφορά τεχνολογίας ή δεξιοτήτων.

Η Stellantis διεμήνυσε ότι δεν προτίθεται να σχολιάσει τις λεπτομέρειες της συμφωνίας της με την CATL.

Τα deals των αυτοκινητοβιομηχανιών

Η Volkswagen συνεργάζεται επίσης με την κινεζική Gotion High-tech για το εργοστάσιο μπαταριών της στο Salzgitter. Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία έγινε ο μεγαλύτερος μέτοχος της Gotion όταν η κινεζική θυγατρική της επένδυσε 1,1 δισ. ευρώ το 2020, αλλά φαίνεται να υπάρχει μικρή μεταφορά πνευματικής ιδιοκτησίας ή γνώσης, σύμφωνα με τη μελέτη της T&E.

Η Volkswagen εξήγησε ότι υπήρξε «σημαντική μεταφορά γνώσης» μεταξύ των εταίρων, συμπεριλαμβανομένων κοινών και χωριστών IP καθώς και ανταλλαγών προσωπικού.

«Χωρίς περισσότερες ευρωπαϊκές απαιτήσεις, απλά δεν θα μάθουμε. Θα είμαστε απλώς ένα εργοστάσιο συναρμολόγησης», πρόσθεσε η Poliscanova.

Πώς μοιράζεται η πίτα

Όπως προκύπτει από τη συγκεκριμένη μελέτη, πάνω από το 90%  των ηλεκτρικών οχημάτων και των μπαταριών αποθήκευσης παράγονται από εταιρείες της Νότιας Κορέας και της Κίνας, ενώ ένα επιπλέον 40 τοις εκατό των επιβεβαιωμένων giga εργοστασίων μπαταριών παρέχονται από τους ίδιους Ασιάτες παίκτες.

Οι αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες επέλεξαν να συνεργαστούν με κορεάτικες εταιρείες κατασκευής, με τη Ford, η οποία έχει επίσης συνεργασία με την κινεζική CATL, να έχει ξεκινήσει μια κοινοπραξία με την SK. 

Η General Motors συνδυάστηκε με τη Samsung SDI. Σε περιπτώσεις που έχουν συνεργαστεί με κινέζους κατασκευαστές όπως η BYD, η Ουάσιγκτον έχει θέσει απαιτήσεις για τη μεταφορά δεξιοτήτων και τον έλεγχο των δεσμών.

Τι ζητούν οι Βρυξέλλες

Οι Βρυξέλλες θέλουν τώρα οι κινεζικές εταιρείες να μεταφέρουν πνευματική ιδιοκτησία σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις με αντάλλαγμα τις επιδοτήσεις της ΕΕ και αναθεωρούν τους κανονισμούς τους. Αλλά οι απαιτήσεις που εξετάζονται είναι σε πολύ μικρότερη κλίμακα σε σύγκριση με αυτές που επιβάλλονται στην Κίνα καθώς και στις ΗΠΑ.

Η προειδοποίηση έρχεται ακριβώς τη στιγμή που οι ευρωπαϊκές εταιρείες προσπαθούν να καλύψουν τη διαφορά με τις ασιατικές εταιρείες, αλλά αντιμετωπίζουν επιβράδυνση της ζήτησης ηλεκτρικών οχημάτων στην περιοχή και συμπίεση στη χρηματοδότηση.

Ο Yann Vincent, διευθύνων σύμβουλος της γαλλικής κατασκευάστριας μπαταριών Automotive Cells Company, δήλωσε στους Financial Times ότι η κοινοπραξία Stellantis, Mercedes-Benz και TotalEnergies σταμάτησε πρόσφατα τα σχέδιά της να επεκτείνει το κατασκευαστικό της αποτύπωμα από τη βάση της στη Δουνκέρκη σε εργοστάσια στη Γερμανία και την Ιταλία λόγω επιβράδυνσης στην αγορά ηλεκτρικών οχημάτων.

Εκτός χρηματοδότησης

Αυτό σήμαινε ότι 4 δισ. ευρώ της χρηματοδότησης του έργου που συμφωνήθηκε για την επέκταση δεν ήταν πλέον διαθέσιμα και η εταιρεία συμφώνησε αντ' αυτού ένα τραπεζικό δάνειο ύψους 845 εκατ. ευρώ με εγγύηση της Mercedes και της Stellantis για να συνεχίσει να αναπτύσσει τις εγκαταστάσεις της στη Δουνκέρκη.

"Είδαμε ότι η αγορά επιβραδύνεται και γι' αυτό έπρεπε να είμαστε προσεκτικοί με τις τεράστιες επενδύσεις", δήλωσε ο Vincent.

Από την πλευρά του ο Benoit Lemaignan, διευθύνων σύμβουλος της γαλλικής startup εταιρείας μπαταριών Verkor, δήλωσε ότι η επιβράδυνση της ζήτησης EV είχε επίσης δυσκολέψει τη χρηματοδότηση.

Για να ανταποκριθεί στις χρηματοδοτικές πιέσεις στον κλάδο, η ACC εξετάζει το ενδεχόμενο ανάπτυξης μιας μπαταρίας χαμηλού κόστους που θα βασίζεται στην τεχνολογία λιθίου-σιδήρου-φωσφορικού, μια φθηνότερη αλλά λιγότερο πυκνή μπαταρία παρόμοια με την τεχνολογία που αναπτύχθηκε από την CATL. Ωστόσο, ο Vincent προειδοποίησε ότι «δεν υπάρχει βεβαιότητα για το αν αυτό θα ήταν δυνατό».

Η κινεζική υπεροχή

Οι Κινέζοι πρωτοπόροι είναι πολύ μπροστά σε αυτόν τον τομέα της βιομηχανίας και η Northvolt και άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν επικεντρωθεί μέχρι στιγμής στις μπαταρίες νικελίου-μαγγανίου-κοβαλτίου, οι οποίες είναι ακριβές αλλά απαιτούν λιγότερο συχνή φόρτιση.

Μια άλλη κύρια πρόκληση για τις ευρωπαϊκές εταιρείες ήταν η παραγωγή μπαταριών σε κλίμακα, σύμφωνα με τον Marc Alochet, πρώην μηχανικό του κλάδου αυτοκινήτων και ερευνητή στη γαλλική École Polytechnique.

Ο ίδιος υποστήριξε την προοπτική μεταφοράς δεξιοτήτων σε «ολόκληρη την αλυσίδα αξίας» της ανάπτυξης μπαταριών, επισημαίνοντας ότι η Κίνα είχε ζητήσει μεταφορές από ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες που κατασκευάζουν στη χώρα στις αρχές του αιώνα.

«Η καθυστέρηση είναι πολύ σημαντική, αλλά αυτό θα βοηθήσει [οι ευρωπαϊκές εταιρείες] να επιταχύνουν την ανάπτυξή τους», πρόσθεσε.

Σφίγγει ο κλοιός της Κίνας

Την ίδια ώρα το  Πεκίνο σφίγγει τη λαβή του στην κινεζική τεχνολογία αιχμής, με στόχο να διατηρήσει κρίσιμη τεχνογνωσία εντός των συνόρων του, καθώς οι εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη κλιμακώνονται.

Οι κινεζικές αρχές τους τελευταίους μήνες έχουν δυσκολέψει ορισμένους μηχανικούς και εξοπλισμό να φύγουν από τη χώρα, πρότειναν νέους ελέγχους εξαγωγών για τη διατήρηση βασικών τεχνολογιών μπαταριών και περιορίζουν τις τεχνολογίες επεξεργασίας κρίσιμων ορυκτών. 

Η προστασία των κορυφαίων τεχνολογιών από τη χώρα έρχεται εν μέσω πρόσθετων δασμών από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και μιας εμπορικής διαμάχης με την Ευρώπη για αυτοκίνητα, που απειλούν να ωθήσουν περισσότερους τοπικούς και ξένους ομίλους να μεταφέρουν την παραγωγή αλλού.

Μεταξύ των εταιρειών που θα πληγούν είναι ο κύριος κατασκευαστής συνεργάτης της Apple, Foxconn, η οποία ηγείται της διαφοροποίησης της εφοδιαστικής αλυσίδας του ομίλου Silicon Valley στην Ινδία .

Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται οι FT, Κινέζοι αξιωματούχοι δυσκόλεψαν τον κατασκευαστή συμβάσεων που ανήκει στην Ταϊβάν να στείλει μηχανήματα και τεχνικούς Κινέζους διαχειριστές στην Ινδία, όπου η Apple θέλει να δημιουργήσει την αλυσίδα εφοδιασμού της. 

Στα δυτικά πρότυπα

Οι αναλυτές λένε ότι τα νέα μέτρα του Πεκίνου μοιάζουν με τους δυτικούς περιορισμούς μεταφοράς τεχνολογίας, τους οποίους έχει καταδικάσει ως άδικους. Οι άτυποι έλεγχοι φαίνεται να στοχεύουν ιδιαίτερα τη γεωπολιτική αντίπαλη Ινδία της Κίνας, με ορισμένες κινεζικές ομάδες να λένε ότι τα έργα στη νοτιοανατολική Ασία και τη Μέση Ανατολή παραμένουν ανεπηρέαστα. Αλλά το Πεκίνο εφαρμόζει επίσης όλο και περισσότερο επίσημους περιορισμούς εξαγωγών σε βασικές τεχνολογίες που ισχύουν παγκοσμίως.

Το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας πρότεινε τον περασμένο μήνα περιορισμούς στις εξαγωγές τεχνολογιών που σχετίζονται με την εξόρυξη λιθίου και την κατασκευή προηγμένων υλικών μπαταριών, και οι δύο τομείς όπου η χώρα κατέχει ηγετική θέση.

Εάν εγκριθούν πλήρως, οι έλεγχοι θα μπορούσαν να αποτρέψουν τους γίγαντες μπαταριών της Κίνας με εργοστάσια στην Ευρώπη από το να μεταφέρουν ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού τους στο εξωτερικό. Ομάδες όπως η CATL μπορεί να χρειαστεί να συνεχίσουν να εισάγουν υλικά μπαταριών όπως προηγμένες καθόδους φωσφορικού σιδήρου λιθίου (LFP) από την Κίνα αντί να μπορούν να τα παράγουν ή να τα αγοράσουν τοπικά.