Γιατί η αλλαγή στην απόφαση της ΡΑΕΚ γίνεται «κλειδί» για τη διασύνδεση - Το μήνυμα Χριστοδουλίδη, η σημερινή συνάντηση με τον κύπριο ρυθμιστή και ο εγκλωβισμός της Λευκωσίας στο μαζούτ

Το μήνυμα Χριστοδουλίδη μέσω της χθεσινής του συνέντευξης στην «Κ» ότι η ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα είναι απαραίτητη για την Κύπρο, από γεωπολιτικής, πολιτικής και ενεργειακής άποψης, καθώς και ότι σύντομα θα έχουμε αποφάσεις, δίνει ένα βασικό πολιτικό στίγμα.

Αν και επανέλαβε κι αυτός ότι η τελική απόφαση θα ληφθεί «βάσει των οικονομικών δεδομένων», έχει τη σημασία του κοιτάζοντας τη μεγάλη εικόνα, όπως λένε άνθρωποι που παρακολουθούν από την αρχή το σίριαλ του καλωδίου, ότι ο κύπριος πρόεδρος προέταξε, και μάλιστα με αυτή τη σειρά, ότι «πολιτικά, γεωπολιτικά και ενεργειακά, το έργο είναι υψηλής σημασίας για την Κυπριακή Δημοκρατία».

Σε ένα θέμα, όπου τον τόνο πλέον δίνουν οι κορώνες και τα αντικρουόμενα συμφέροντα, ο κ. Χριστοδουλίδης επανέλαβε και μάλιστα δύο φορές τη γεωπολιτική διάσταση της υπόθεσης και ενώ οι καθυστερήσεις έχουν αρχίσει να τροφοδοτούν σενάρια για διασύνδεση της Κύπρου με τη Τουρκία,  όπως έκανε πρόσφατα σαφές από το βήμα του Economist, ο Μάθιου Μπράιζα, σήματα που δεν περνούν απαρατήρητα από Αθήνα και Λευκωσία. «Υπάρχει και η πολύ σημαντική διάσταση του Ισραήλ», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά χθες ο κύπριος πρόεδρος, στέλνοντας ένα μήνυμα προς πολλές κατευθύνσεις και επαναλαμβάνοντας ότι η Λευκωσία παραμένει ένθερμος υποστηρικτής του έργου, φράση με αποδέκτη και τις Βρυξέλλες.

Η συνάντηση Χριστοδουλίδη - Μητσοτάκη

Σύμφωνα με την ίδια ανάγνωση, η αποστροφή του ότι «σύντομα θα έχουμε το τελικό αποτέλεσμα», διαβάζεται υπό την έννοια ότι το θέμα, για το οποίο δουλεύει παρασκηνιακά με εντατικό ρυθμό η ελληνική κυβέρνηση, θα οριστικοποιηθεί πιθανότατα το Σάββατο 20 Ιουλίου κατά τη συνάντηση του κ. Χριστοδουλίδη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Λευκωσία, κλείνοντας ταυτόχρονα τη πόρτα και σε όποια άλλα σενάρια.

Υπό αυτό το πρίσμα, η απόφαση της ΡΑΕΚ ως προς το αίτημα που της έχει υποβάλει ο ΑΔΜΗΕ για να αναθεωρήσει την επίμαχη απόφαση περί μη ανάκτησης του κόστους κατά τη διάρκεια κατασκευής του έργου, έχει αναμφίβολα κομβική σημασία. Στη σημερινή συνάντηση στελεχών του Διαχειριστή με τον κύπριο ρυθμιστή θα επιχειρηθεί να του εξηγηθεί ξανά, με τα νέα στοιχεία που του έχει προσκομίσει, γιατί πρέπει να αλλάξει την απόφασή του ως προ το χρόνο ανάκτησης μέρους των δαπανών του έργου, και γιατί αυτή θα πρέπει να ξεκινήσει από το 2025, και όχι από το 2030 και μετά, όταν δηλαδή αυτό θα μπει σε λειτουργία. 

Τα κυπριακά δημοσιεύματα

Δεν είναι σαφές τι το καινούργιο από πλευράς αριθμών θα μπορούσε να προκύψει από τη σημερινή συνάντηση, ωστόσο ίσως έχει τη σημασία του ένα κλίμα που αναμεταδίδουν το τελευταίο 24ωρο, κυπριακά μέσα, (Καθημερινή Κύπρου), ότι σε πολιτικό επίπεδο εκφράζεται ικανοποίηση μετά τη παρουσίαση τη Πέμπτη, της μελέτης κόστους - οφέλους από τον ΑΔΜΗΕ στον υπ. Ενέργειας. 

Σύμφωνα με χθεσινό δημοσίευμα της εφημερίδας, που επικαλείται κυπριακές κυβερνητικές πηγές, η μελέτη που παρέδωσε ο CEO του έλληνα Διαχειριστή στον κ. Παπαναστασίου δίνει απαντήσεις στις αμφιβολίες που έχουν εκφραστεί ως προς τις επιπτώσεις ή μη της απόφασης της ΡΑΕΚ για τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος.

Σύμφωνα με αυτό, η κυπριακή πλευρά φέρεται να κατανοεί την ανάλυση του ΑΔΜΗΕ που συνοδεύει τη μελέτη ότι αν η ανάκτηση των δαπανών ξεκινήσει μετά την ολοκλήρωση της διασύνδεσης, δημιουργείται ένα αρνητικό κενό στο business plan, που το καθιστά μη βιώσιμο. Σύμφωνα με όσα λέγεται ότι ανέφερε ο κ. Μανουσάκης, αν η ΡΑΕΚ επιμείνει στην απόφαση της, η απώλεια εσόδων θα μεγαλώσει και μπορεί να κυμανθεί στα 45- 50 εκατ ευρώ το χρόνο, καθώς δεν θα εφαρμοστεί και η απόφαση της ελληνικής ρυθμιστικής αρχής (ΡΑΑΕΥ). Η τελευταία έχει εγκρίνει την επιβολή από το 2025 αυξημένης χρέωσης στους έλληνες καταναλωτές, η οποία θα ακυρωθεί χωρίς ανάλογη απόφαση από το κύπριο ρυθμιστή.

Σύμφωνα πάντα με το ίδιο δημοσίευμα, η πλευρά του ΑΔΜΗΕ επανέλαβε στην κυπριακή πολιτική ηγεσία ότι αν πειραχτούν τα οικονομικά στοιχεία του business plan, τότε η αρνητική αξία του έργου θα διευρύνεται κάθε χρόνο, δυσχεραίνοντας την εξεύρεση ενδιαφερόμενων επενδυτών και τη χρηματοδότηση. Στον αντίποδα, η ύπαρξη χρηματοροών πριν την εμπορική του λειτουργία διευκολύνει τη σύναψη δανείων και τη προσέλκυση επενδυτών, αφού μετριάζει το ρίσκο.

Ο εγκλωβισμός της Κύπρου στο μαζούτ

Ανεξάρτητα πάντως από τα παραπάνω, της εμμονής ή όχι της ΡΑΕΚ και των παρασκηνιακών διεργασιών ενόψει της επίσκεψης Μητσοτάκη στο νησί, το θέμα είναι ότι η κυπριακή κυβέρνηση επείγεται να βγει η χώρα από την ενεργειακή απομόνωση και να πάψει να εξαρτάται από το μαζούτ. 

Ισως, οι όποιες συζητήσεις σε υψηλό επίπεδο για την ηλεκτρική διασύνδεση να μην είναι ασύνδετες και με τις τελευταίες εξελίξεις. Στα κυπριακά μέσα, ένα από τα πρώτα θέματα χθες Κυριακή, ήταν το διαζύγιο της ΕΤΥΦΑ με την κινεζική κοινοπραξία CPP-METRON Consortium Ltd (CMC Ltd), η οποία είχε αναλάβει να ολοκληρώσει το τερματικό φυσικού αερίου στο Βασιλικό.

Η οριστικοποίηση της εξόδου της κινεζικής κοινοπραξίας από το μισοτελειωμένο έργο «δένει» περαιτέρω τη Λευκωσία με το μαζούτ και με σταθερά ακριβές τιμές ρεύματος, από τις υψηλότερες πανευρωπαικά, θέμα που όχι τυχαία σχολίασε και ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης. «Οι τιμές στην Κύπρο, λόγω και της ενεργειακής της απομόνωσης, είναι σαφώς υψηλότερες σε σύγκριση με άλλα κράτη- μέλη στην ΕΕ», όπως είπε στην «Κ», και ενώ σχετική έκθεση της Κομισιόν αναφέρει ότι είναι πιο υψηλές ακόμη κι από αυτές των ΗΠΑ.

Τώρα, το ναυάγιο με το έργο του Βασιλικού, πέρα από τις δεδομένες οικονομικές ζημιές για την Κυπριακή Δημοκρατία, απομακρύνει και τον στόχο για εισαγωγή φυσικού αερίου ούτως ώστε η χώρα να απεξαρτηθεί από το πετρέλαιο.

Η ενεργειακή της τροφοδοσία εξαρτάται κυρίως από το μαζουτ, το οποίο «καίνε» και οι τρεις ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες της ΑΗΚ (η κυπριακή ΔΕΗ). Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος, που οι Κύπριοι καταναλωτές πλήρωσαν το 2023 κοντά στα 350 εκατ. ευρώ ετησίως για δικαιώματα ρύπων, και φέτος πρόκειται να καταβάλλουν αντίστοιχο λογαριασμό.