Γεωπολιτικά παιχνίδια και πλούσιο παρασκήνιο γύρω από την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ

Σε θέση μάχης βρίσκονται οι κρατικές εταιρείες του Κατάρ, του Αζερμπαϊτζάν, της Ρωσίας και της Τουρκίας, αλλά και οι ενεργειακοί παίχτες της Ευρώπης, καθώς διαβλέπουν ευκαιρίες επίτευξης των ευρύτερων στόχων τους μέσα από την πιθανή απόκτηση του πλειοψηφικού ποσοστού της ΔΕΠΑ.

Έτσι η υπόθεση της πώλησης από το ελληνικό δημόσιο του 55% της ΔΕΠΑ, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σε επίπεδο προετοιμασίας από την ελληνική κυβέρνηση, βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων γεωπολιτικών διεργασιών που αφορούν την ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης και τους «δρόμους» διέλευσης του αερίου της Κασπίας.

Το ενδιαφέρον που εκδήλωσε για την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ ο Εμίρης του Κατάρ, κατά τη συνάντηση που είχε με τον πρωθυπουργό, όταν ήρθε προ ημερών στην Αθήνα, είναι η πλέον πρόσφατη περίπτωση, χαρακτηριστική του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζεται από τους διεθνείς «παίκτες» η προοπτική απόκτησης πλειοψηφικού μεριδίου της επιχείρησης. Έχει προηγηθεί η κατάθεση ενδιαφέροντος από τις κρατικές εταιρείες του Αζερμπαϊτζάν, της Ρωσίας και της Τουρκίας, αλλά και από μεγάλες ενεργειακές εταιρείες της Ευρώπης.

Πέραν της αμιγώς εμπορικής πλευράς της υπόθεσης, κομβικό στοιχείο αποτελεί η συμμετοχή της ΔΕΠΑ στον αγωγό ITGI, αλλά και η στρατηγική θέση των υπόλοιπων υποδομών που διαθέτει ή σχεδιάζει η χώρα μας. Για παράδειγμα ο σταθμός υγροποιημένου αερίου της Ρεβυθούσας και η σχεδιαζόμενη αποθήκη αερίου στα παλιά κοιτάσματα του Πρίνου.

Διεθνείς παίκτες

Αρκεί να αναφερθεί ότι το Κατάρ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και αναζητά αγορές για να το πουλήσει. Μέσω λοιπόν μιας πιθανής απόκτησης του ελέγχου της ΔΕΠΑ, (έστω και σε συνεργασία με έλληνα εταίρο, όπως είναι και το πιθανότερο) θα μπορούσε να προωθήσει την παραγωγή του όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά στην ευρύτερη περιοχή, χρησιμοποιώντας το σταθμό της Ρεβυθούσας και το υπάρχον δίκτυο αγωγών.

Αντίστοιχη στόχευση, συναρτώμενη όμως με τη διοχέτευση Ρωσικού αερίου, είτε μέσω του υφιστάμενου αγωγού που έρχεται στη χώρα μας από τη Βουλγαρία, είτε μέσω του σχεδιαζόμενου νότιου κλάδου του south stream, έχει η Ρωσική Gazprom.

Από την άλλη πλευρά, τόσο η Αζέρικη εταιρεία Socar όσο και η Τουρκική Botas, συνδέουν το – προφορικό τουλάχιστον - ενδιαφέρον τους για τη ΔΕΠΑ με τον Τουρκοελληνοϊταλικό αγωγό ITGI. Εδώ τα πράγματα βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο, καθώς μέχρι το τέλος του έτους το Αζερμπαϊτζάν και η κοινοπραξία που διαχειρίζεται το κοίτασμα Σαχ Nτενίζ 2 θα πρέπει να έχουν αποφασίσει από ποιόν αγωγό και από ποιες εταιρείες θα μεταφέρεται το αέριο στην Ευρώπη. Στην περίπτωση που επιλεγεί ο αγωγός ITGI, η αξία της ΔEΠA ως χαρτοφυλάκιο εκτινάσσεται στα ύψη και το επενδυτικό ενδιαφέρον αποκτά άλλα χαρακτηριστικά.

Ευρωπαϊκά αγκάθια

Είναι ρεαλιστική όμως η διεκδίκηση της ΔΕΠΑ, μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής εταιρείας με συμφέροντα στις ενεργειακές οδεύσεις, από εταιρείες όπως η Socar και η Gazprom; Παράγοντες του χώρου εκτιμούν ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει προβλήματα που άπτονται της πολιτικής της Ε.Ε. η οποία ως γνωστόν στοχεύει στην κατά το δυνατόν μεγαλύτερη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας φυσικού αερίου για την Ευρώπη.

Ειδικά για την περίπτωση της Gazprom η απόκτηση πρόσβασης σε ένα ακόμη δίκτυο αγωγών εντός της Ε.Ε. και μάλιστα στο νευραλγικό νότιο διάδρομο, πιθανόν να συναντούσε αν όχι την αντίδραση, τουλάχιστον το σκεπτικισμό των Βρυξελλών. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι βασικός στόχος της Ε.Ε. είναι να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τη Ρωσία για τον ενεργειακό της εφοδιασμό και γιαυτό προωθεί την έλευση αερίου από την Κασπία. Aυτό που φοβούνται, επιπλέον, οι Ευρωπαίοι είναι ότι η Gazprom αποκτώντας τον πλήρη έλεγχο της ΔEΠA θα επιχειρήσει με διάφορα προσκόμματα ακόμα και να μπλοκάρει το έργο του ITGI για να μη φτάσει ανταγωνιστικό αέριο στην Eυρώπη. H κοινοτική νομοθεσία περί ανταγωνισμού, αφού η Gazprom αποτελεί τον βασικό προμηθευτή της ΔEΠA, θεωρείται ως εργαλείο για την αποτροπή αυτής της εξέλιξης και ήδη πληροφορίες φέρουν τις αρμόδιες υπηρεσίες της Kομισιόν να κινούνται σε αυτή την κατεύθυνση.

Για την Αζέρικη Socar ωστόσο μια πιθανή συμμαχία με ευρωπαϊκή εταιρεία, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αποτελέσει την κατάλληλη «φόρμουλα», ώστε να διεκδικήσουν από κοινού το 55% της ΔΕΠΑ και να αρθούν έτσι τα προβλήματα με την Ε.Ε. Πηγές της αγοράς που γνωρίζουν τα τεκταινόμενα υποστηρίζουν ότι υπάρχει σημαντική κινητικότητα στην κατεύθυνση αυτή, ενώ μεταξύ των ονομάτων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν εν δυνάμει «συνεταίρο» της Socar, περιλαμβάνεται το όνομα της ιταλικής Eni, της εταιρείας που έχει ήδη εγκαθιδρύσει ισχυρή παρουσία στην ελληνική αγορά αερίου καθώς διαθέτει μειοψηφικά μερίδια και το μάνατζμεντ των δύο Εταιρειών Παροχής Αερίου σε Θεσσαλονίκη και Θεσσαλία.

Οι άλλοι μνηστήρες

Για τη ΔΕΠΑ πάντως, συνεχίζει να υπάρχει ισχυρό ενδιαφέρον από την πλευρά της Ιταλικής Edison, η οποία είναι ο συνεταίρος της στον Ελληνοϊταλικό αγωγό ITGI, ενώ έχει ως «προίκα» την επιτυχημένη συνεργασία της στον ηλεκτρισμό με τον όμιλο των Ελληνικών Πετρελαίων, που είναι κάτοχος του 35% της ΔΕΠΑ. Στην ιταλική εταιρεία, πλειοψηφικό ποσοστό διαθέτει όμως η γαλλική EdF, η οποία με τη σειρά της έχει υπογράψει πέρυσι μνημόνιο κατανόησης με τη Gazprom για την είσοδό της στον αγωγό South Stream.

Την ίδια στιγμή αρκετές άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες που εν δυνάμει θα μπορούσαν να ενδιαφερθούν για τη ΔΕΠΑ, συμμετέχουν σε κονσόρτιουμ ανταγωνιστικών αγωγών του ITGI, γεγονός που δημιουργεί «ειδικές συνθήκες». Για παράδειγμα η γερμανική EΟΝ και η νορβηγική Statoil μετέχουν στον αγωγό TAP, ενώ και η επίσης Γερμανική RWE είναι βασικός μέτοχος του αγωγού Nabucco.

Ειδικά για τις γερμανικές εταιρείες RWE και EON πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και το γεγονός ότι, μετά τις αποφάσεις του Bερολίνου για απόσυρση των πυρηνικών μονάδων ηλεκτρικής ενέργειας, καλούνται να διαθέσουν τεράστια ποσά εντός της χώρας τους για την αντικατάσταση της πυρηνικής ισχύος. Έχουν ως εκ τούτου περιορίσει τις «επεκτατικές», εκτός Γερμανίας, βλέψεις τους.

Για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές εταιρείες που θεωρείται δεδομένο το ενδιαφέρον τους, όπως η Gaz de France, η ιταλική ENI και η ισπανική Gαz Natural, ο προβληματισμός που εκφράζεται είναι το κατά πόσο θα εντάξουν στη στρατηγική τους τη στρατηγική της ΔEΠA, ή θα δουν την εταιρεία «ως ένα γραφειάκι» στην Eλλάδα, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται. H παράμετρος αυτή αποτελεί ένα ποιοτικό στοιχείο της ιδιωτικοποίησης που θα κληθεί να λάβει υπόψη της η κυβέρνηση.

Έλληνες διεκδικητές

Aπό ελληνικής πλευράς, αρχικό ενδιαφέρον έχει εκφράσει ο όμιλος Mυτιληναίου και, βεβαίως, τα EΛΠE που συμμετέχουν ήδη στην εταιρεία με ποσοστό 35%. Σύμφωνα μάλιστα με κάποιες εκτιμήσεις, η πώληση του ποσοστού που κατέχει το Δημόσιο στα ΕΛΠΕ και η πώληση του πακέτου 55% της ΔΕΠΑ είναι δύο απόλυτα αλληλοεξαρτώμενες κινήσεις. Yπ’ αυτήν την έννοια, εάν ο όμιλος Λάτση διεκδικήσει το νέο πακέτο των ΕΛΠΕ θα το κάνει για την ενίσχυση της θέσης του στη ΔEΠA.

Aντίστοιχα, σύμφωνα πάντα με τις ίδιες εκτιμήσεις, η ΔEΠA θα είναι και ο τελικός στόχος οποιουδήποτε τρίτου επενδυτή εκφράσει ενδιαφέρον για τα EΛΠE, αφού μέσω της εξαγοράς του 35% του ομίλου θα πάρει μερίδιο και στο 35% της ΔEΠA. Με αυτή τον οπτική θα πρέπει ίσως να ερμηνευθεί η πρόθεση που εξέφρασε ο Εμίρης του Κατάρ για συμμετοχή του QPI (Qatar Petroleum International), όχι μόνον στην ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ αλλά και σε εκείνη των ΕΛΠΕ.