«Φρένο» στα πράσινα PPAs σε Ελλάδα και Ευρώπη έβαλαν το 2025 οι αρνητικές τιμές στις DAM – Προοπτικές αναθέρμανσης χάρις στις νέες κατηγορίες off-takers, τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και τα έργα ΑΠΕ με μπαταρίες

Κάμψη στη σύναψη νέων «πράσινων» PPAs έβαλε πανευρωπαϊκά το 2025 η αβεβαιότητα που προκαλεί η ολοένα μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης αρνητικών τιμών στις αγορές Επόμενης Ημέρας. Έτσι, καθώς «πυκνώνουν» οι περιπτώσεις όπου οι DAM περνούν σε αρνητικό έδαφος, οι off-takers ανησυχούν για το ενδεχόμενο να βρεθούν εγκλωβισμένοι σε υψηλές προμήθειας, σε σχέση με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας απευθείας από το Χρηματιστήριο Ενέργειας.

Για τον ίδιο λόγο, έχει επηρεαστεί επίσης το προφίλ των «πράσινων» διμερών συμβάσεων που αναζητούν οι off-takers, οι οποίοι πλέον προτιμούν συμβόλαια μικρότερης διάρκειας και με πιο περιορισμένα χαρτοφυλάκια ΑΠΕ. Είναι ενδεικτικό ότι κατά μέσο όρο τα PPAs που αναζητούνται εκτείνονται στα τρία χρόνια και αφορούν χαρτοφυλάκια έως 50 Μεγαβάτ.

Όσον αφορά το «φρένο» πανευρωπαϊκά, ενδεικτικά είναι τα στοιχεία που ανέφερε η Όλγα - Μαρία Κυρίτση, Senior Legal Counsel στη BayWa r.e., στο 5ο Energy Legal, Regulation & Compliance Forum, που διεξήχθη τον Δεκέμβριο στην Αθήνα. Όπως υπογράμμισε, το 2024 καταγράφηκε ρεκόρ με 276 συμβάσεις, με μεγαλύτερους αγοραστές τις εταιρείες τεχνολογίας, τα data centers, τις επιχειρήσεις τηλεπικοινωνιών και τα σουπερμάρκετ.

Πρωταγωνιστικό ρόλο στο ρεκόρ είχε η Ισπανία, η οποία ηγήθηκε της αγοράς με συμβάσεις συνολικήςισχύος 3,1 Γιγαβάτ. Παράλληλα, το Ηνωμένο Βασίλειο διπλασίασε τον όγκο των PPAs από το 2023 σε 1,4 Γιγαβάτ, ενώ αξιοσημείωτη άνοδο σημείωσαν η Δανία, η Ελλάδα και οι Κάτω Χώρες.

Στον αντίποδα, το 2025 καταγράφηκε ανακοπή της αυξητικής τάσης. Απόδειξη το γεγονός ότι στο πρώτο μισό του έτους υπογράφηκαν 124 συμβάσεις εταιρικών PPAs για περίπου 6 Γιγαβάτ, σε σύγκριση με τη σύναψη 180 συμφωνιών για 8,25 Γιγαβάτ. Σημαντική δραστηριότητα καταγράφηκε σε χώρες όπως η Ισπανία, η Πολωνία και η Ιταλία, ενώ πτώση υπήρξε σε παραδοσιακές αγορές όπως η Γαλλία και η Γερμανία.

Σύμφωνα με το στέλεχος της BayWa r.e., αν και η «πύκνωση» των αρνητικών τιμών υπήρξε ο κοινός παρονομαστής για την κάμψη των PPAs σε όλη την Ευρώπη, στη χώρα μας εμφανίζονται και άλλες παράμετροι ανάσχεσης. Μία τέτοια παράμετρος είναι ότι στην Ελλάδα είναι περιορισμένος ο αριθμός των βιομηχανιών με μεγάλο μέγεθος, που να έχουν την ανάγκη και τη δυνατότητα να υποστηρίξουν μακροχρόνιες συμβάσεις.

Σημαντικό επίσης πρόβλημα είναι το πολύμηνο «πάγωμα» της χορήγησης όρων σύνδεσης για βιομηχανικά PPAs, το οποίο συν τοις άλλοις σημαίνει πως η μη τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης των έργων ΑΠΕ κάνει την «τύχη» των διμερών συμβάσεων να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των off-takers. Την ίδια στιγμή, καθώς υπάρχει σαφής προτίμηση πλέον των off-takers για έργα φωτοβολταϊκών που συνδυάζονται με μπαταρίες behind the meter, η καθυστέρηση στην «έλευση» της αποθήκευσης στην εγχώρια αγορά επιβραδύνει και τον ρυθμό υπογραφής PPAs. 

Σε αυτό το πλαίσιο, τόσο στην Ελλάδα όσο και πανευρωπαϊκά, προοπτικές αναθέρμανσης της αγοράς των διμερών συμβάσεων δίνει η περαιτέρω ώθηση των έργων ΑΠΕ με μπαταρίες behind the meters, καθώς μπορούν να αποτελέσουν «αντίδοτο» στην αβεβαιότητα που δημιουργούν οι αρνητικές χονδρεμπορικές τιμές.

Σημαντικό είναι επίσης ότι το PPAs προωθούνται από το Νέο Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων για Καθαρή Βιομηχανία (CISAF), αφού επιτρέπει στα κράτη-μέλη να παράσχουν προσωρινή ελάφρυνση στις ενεργοβόρες βιομηχανίες για τις υψηλές τιμές ρεύματος, με την προϋπόθεση επενδύσεων σε ΑΠΕ, αποθήκευση και εξηλεκτρισμό – επενδύσεις που μπορούν να υλοποιηθούν και μέσω διμερών συμβάσεων.

Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί το σχήμα στήριξης που έχει στα σκαριά το ΥΠΕΝ για τους εγχώριους ενεργοβόρους καταναλωτές, στα πρότυπα του ιταλικού μοντέλου. Έτσι, οι βιομηχανίες θα λάβουν τριετές «ενεργειακό δάνειο», που θα επιστρέψουν μέσω «πράσινων» επενδύσεων – οι οποίες θα μπορούν να υλοποιηθούν και με «όχημα» τη σύναψη PPAs.

Παράλληλα, αν οι τεχνολογικές εταιρείες και τα data centers παραμένουν οι κύριοι off-takers, αρχίζουν να εμφανίζονται στο προσκήνιο και νέοι «παίκτες» οι οποίοι ενδιαφέρονται για την κάλυψη των αναγκών τους με «πράσινο» ρεύμα. Σύμφωνα με την κ. Κυρίτση, τέτοιες περιπτώσεις είναι οι εταιρείες μέσων μαζικής μεταφοράς και διαχείρισης αποβλήτων. 

Αβεβαιότητα από τις αρνητικές τιμές στην αγορά

Μεγάλη διακύμανση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μέσα στην ημέρα, λόγω της υπερπαραγωγής Απε σε συνδυασμό με τη μειωμένη ζήτηση.

Αρνητικές τιμές στην DAM. Τα PPAs αναδεικνύονται προβληματικά, καθώς εγκλωβίζουν τους off-takers σε υψηλές τιμές προμήθειας σε σχέση με τις τιμές της DAM, οι οποίες πολύ συχνά κινείται σε αρνητικό έδαφος.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ενδιαφέρον μόνο για PPAs μικρότερης διάρκειας και με ΑΠΕ μικρότερου μεγέθους.                                                                                                                       

Έτερα σημεία προβληματισμού στην Ελλάδα

Περιορισμένος αριθμός βιομηχανιών τέτοιου μεγέθους που να έχουν ανάγκη και τη δυνατότητα να υποστηρίξουν μακροχρόνιες συμβάσεις.

Καθώς υπάρχει σαφής προτίμηση των off-takers για υβριδικά έργα φωτοβολταϊκών με αποθήκευση, η καθυστέρηση στις μπαταρίες επιβραδύνει και τον ρυθμό υπογραφής PPAs.

Η απόρριψη του μηχανισμού Green Pool, για την επιδότηση του shaping cost.

Η Ευρωπαϊκή ένωση ενισχύσει το θεσμικό πλαίσιο στήριξης, καθώς το 2025 δημοσίευσε το CISAF, επιτρέποντας στα κράτη προσωρινή ελάφρυνση στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, με την προϋπόθεση επενδύσεων σε ΑΠΕ, αποθήκευση και εξηλεκτρισμό μέσω PPAs.

Παράλληλα, η ΕΤΕπ εγκαινίασε πιλοτικό πρόγραμμα 500 εκατ. για τη στήριξη PPA μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Το μέλλον

Οι τεχνολογικές εταιρείες και τα data centers φαίνονται ως οι κύριοι off-takers, αν και εμφανίζονται νέοι «παίκτες», όπως οι εταιρείες μέσων μαζικής μεταφοράς και διαχείρισης αποβλήτων. Νέα ώθηση από την περαιτέρω ανάπτυξη υβριδικών έργων ΑΠΕ.