Το φάσμα της ελληνικής χρεοκοπίας επανέρχεται;

Οι άνθρωποι διαθέτουμε μνήμη μερμηγκιού. Κάθε φορά θεωρούμε πως ο τρέχων συρμός θα έχει διάρκεια στο διηνεκές. Πριν από δέκα χρόνια πιστεύαμε πως η παράλογη ευημερία θα κρατήσει για πάντα... Πριν από τρία-τέσσερα χρόνια, πως πλημμυρίδα της ρευστότητας στις διεθνείς αγορές που σήκωνε μετοχές, ακίνητα και ό,τι άλλο είχε μεταβλητή τιμή θα κρατήσει για πάντα, επίσης...

Τώρα πιστεύουμε πως η οικονομική κρίση που προκάλεσε η ελληνική χρεοκοπία και βρίσκεται εν εξελίξει θα κρατήσει επίσης για πάντα... Τέτοιου είδους κρίσεις μετάβασης είναι οδυνηρές μέχρι να βρεθεί το σημείο μηδέν κι εμείς φαίνεται πως δεν το έχουμε βρει ακόμη...

Οι λόγοι της ελληνικής καθυστέρησης...

Αυτή η καθυστέρηση συμβαίνει για ένα λόγο. Καθώς είμαστε μέλος της ευρωζώνης και μέσω αυτής μετέχουμε στο club των ανεπτυγμένων αγορών όπου υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια πίστωσης, η κατάρρευσή μας απειλεί να δημιουργήσει μια αλυσίδα καταρρεύσεων.

Μοιραία έχουν αναλάβει να μας προσγειώσουν ομαλά και προσπαθούν μέσω κάποιου ευρωπαϊκού σχεδίου Μάρσαλ, να μας διατηρήσουν στο club των πλουσίων, αφού μας επιβάλουν να συμπεριφερόμαστε ανάλογα...

Σε κάθε άλλη περίπτωση το 2010 θα είχαν κλείσει οι τράπεζες, θα είχαν αδειάσει τα ράφια, θα είχαν κοπεί οι συντάξεις και οι δημόσιες δαπάνες, μέχρι εκεί που θα έφταναν τα κρατικά έσοδα που θα μειώνονταν επίσης...

Σε αυτό το πλαίσιο το χρηματιστήριο θα είχε δει τα χαμηλά στους πρώτους μήνες του 2010 και τώρα θα βρισκόταν ήδη σε καλύτερα επίπεδα και ακόμη καλύτερη τροχιά.

Η «διασωλήνωση» της Ελλάδας όμως επιβράδυνε τη διαδικασία της χρεοκοπίας, ενώ τα κέντρα των σημαντικότερων αποφάσεων μεταφέρθηκαν κάπου μεταξύ Βερολίνου και Παρισίων...

Το αντάλλαγμα αυτής της βασανιστικής καθυστέρησης είναι το γεγονός πως τα πρατήρια καυσίμων και τα ράφια των σουπερ μάρκετ παραμένουν γεμάτα καθ΄ όλη τη διάρκεια αυτής της κρίσης...

Όπου λαλούν πολλά κοκόρια...

Μετέχουμε σε μια νομισματική ζώνη με πολλούς άλλους που αντιμετωπίζουν ή δεν αντιμετωπίζουν τα ίδια ή παρόμοια προβλήματα και κατά συνέπεια οι λύσεις που θα δοθούν για τον καθένα χωριστά θα πρέπει να είναι συμβατή και αποδεκτή απ’ όλους...

Αυτό κάνει την ελληνική πτώση και ανασύνταξη από τη χρεοκοπία μια βασανιστικά αργή διαδικασία. Το ίδιο αργή κάνει και την διαδικασία προεξόφλησης των εξελίξεων από τη χρηματιστηριακή αγορά.

Καθώς όμως στις αγορές ο χρόνος αποτελεί βασικό μέγεθος, οι ποσοτικές διακυμάνσεις δέχονται ανάλογες επιρροές.

Η αποσαφήνιση της ελληνικής διάσωσης μετά από ένα μνημόνιο και ένα μεσοπρόθεσμο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, με αποτέλεσμα να μην έχει «χαρτογραφηθεί» πλήρως το μέγεθος του τραπεζικού πλήγματος.

Ο εκμηδενισμός της αξίας των τραπεζικών μετοχών αποτελεί την βασική αιτία της πτώσης του ελληνικού χρηματιστηρίου σε επίπεδα που δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί πριν.

Προβλήματα εσωτερικού...

Το ζήτημα της ελληνικής χρεοκοπίας βρίσκεται αντιμέτωπό με την δυστοκία των μεταρρυθμίσεων, που εκτός του νόμου για τα πανεπιστήμια που αποτέλεσε χαραμάδα αισιοδοξίας λόγω της συναίνεσης, βρίσκεται στα πέριξ του σημείου μηδενός.

Το ενιαίο μισθολόγιο που έπρεπε να είχε εφαρμοστεί ήδη, «μαγειρεύεται» προς την κατεύθυνση της αναβολής της μείωσης των δαπανών. Οι αποκρατικοποιήσεις παραμένουν στα χαρτιά και γενικώς το κυβερνητικό μεταρρυθμιστικό έργο προχωρά με βήμα σημειωτόν...

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήρθε και η γκάφα με τους Φινλανδούς και βάζει σε δοκιμασία όλο το σχέδιο αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους που αποφασίστηκε τον Ιούνιο. Μετά από την εξέλιξη αυτή, η πιθανότητα μιας ελληνικής χρεοκοπίας αυξάνεται και πάλι...

Προβλήματα εξωτερικού

Οι εξελίξεις με την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας των ΗΠΑ και επέκτασης της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους σε οικονομίες όπως της Ιταλίας και της Γαλλίας το καλοκαίρι, αφήνουν περιθώρια να αλλάξουν πάλι και τα σχέδια που αφορούν την Ελλάδα.

Οι εξελίξεις αυτές φαίνεται να επιφυλάσσουν θετικά και αρνητικά σενάρια για την υπόθεσή μας. Τα θετικά εμπεριέχουν την πιθανότητα να προκύψει κάποιο σενάριο αντιμετώπισης του ελληνικού χρέους ακόμη πιο ευνοϊκό από την αναδιάρθρωση του πρόσφατου μεσοπρόθεσμου που ακόμη δεν έχει ψηφιστεί από τα κοινοβούλια της ευρωζώνης...

Τα αρνητικά συνίστανται κυρίως στην πιθανότητα οι άλλες περιφερειακές χώρες να βελτιώσουν την εικόνα τους μέσω των μεταρρυθμίσεων, η Ελλάδα να παραμείνει στο τέλμα, με αποτέλεσμα να κουράσει και να εγκαταλειφθεί στην τύχη της...

Οι ενδείξεις παραμένουν υπέρ του ισοζυγίου της σωτηρίας της Ελλάδας και του Ευρώ, αλλά σε κρίσιμες εποχές αστάθειας ο ρόλος του παράγοντα-τύχη είναι αυξημένος...

Οι προσεχείς εβδομάδες προβλέπονται θερμές...

Τι σημαίνουν οι τραπεζικές εξελίξεις...

Οι εξελίξεις στον τραπεζικό κλάδο μοιάζουν ανατρεπτικές και μέχρι τέλος του χρόνου αναμένεται να έχουν αλλάξει τη «γεωγραφία» του κλάδου, αλλά και να έχουν δρομολογήσει και σημαντικές εξελίξεις στην επιχειρηματική και πολιτική «γεωγραφία» της χώρας...

Το σχέδιο ανταλλαγής ομολόγων αλλά και εν συνεχεία ο έλεγχος των χαρτοφυλακίων των δανείων για μια λεπτομερή αποτύπωση των επισφαλειών, άνοιξαν τον ασκό του Αιόλου.

Οι εκτιμήσεις που υπάρχουν, κάνουν λόγο για ανάγκη άμεσων αυξήσεων κεφαλαίων που θα ξεπερνούσε τα 20 δισ. ευρώ για τις ελληνικές τράπεζες. Με τις υπάρχουσες συνθήκες στην ελληνική οικονομία και το θολό τοπίο των κυβερνητικών προθέσεων, ακόμη και μικρότερα κεφάλαια θα ήταν δύσκολο να βρεθούν...

Μοιραία το έργο της ανακεφαλαίωσης θα το αναλάμβανε το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Ήταν το σενάριο που ονομάστηκε σχέδιο κρατικοποίησης των ελληνικών τραπεζών που έκανε μερίδα του εγχώριου κρατικοδίαιτου λαϊκισμού να πετάξει τη σκούφια της από χαρά, καθώς πιστεύει αφελώς πως κρατικοποίηση σημαίνει άνοιγμα των θησαυροφυλακίων για νέα δάνεια, χαριστικές ρυθμίσεις παλιών δανείων και νέες προσλήψεις...

Μπορεί οι πολιτικοί να αρέσκονται από πρωτοβουλίες θα στήνουν κηδείες με ξένα κόλλυβα, που όμως δεν υπάρχουν λόγω ευρώ, αλλά και οι τραπεζίτες αρέσκονται να συνεχίζουν να κρύβουν τα «σκουπίδια» κάτω από το χαλί, μήπως και αλλάξει η συγκυρία, παρά να καθαρίσουν τα του οίκου με διάφανείς όρους για την κοινωνία και την οικονομία.

Έτσι, ενώ επίσημα οι επισφάλειες εμφανίζονται κοντά στο 15%, η πιάτσα βοά για πολύ μεγαλύτερα νούμερα, ίσως και διπλάσια, στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Τις τελευταίες εβδομάδες έγινε εμφανές πως με βάση την πορεία των πραγμάτων, οι ελληνικές τράπεζες θα περνούσαν στον έλεγχο του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας σε εξευτελιστικές τιμές, θα ανακεφαλαιώνονταν και εντός 24 μηνών θα επωλούντο σε όποιον προσέφερε το καλύτερο τίμημα...

Τα κέρδη από την όποια διαφορά θα πήγαιναν στην αποπληρωμή των κρατικών χρεών.

Οι παλιοί μέτοχοι βασικοί, στρατηγικοί, θεσμικοί και ιδιώτες (μεγάλοι και μικροί) θα έμεναν με «χαρτιά» άνευ ιδιαίτερης αξίας στα χέρια...

Καθώς ο τραπεζικός κλάδος μοιάζει με την καρδιά μιας οικονομίας, οι εξελίξεις που είχαν δρομολογηθεί θα μπορούσαν να παρομοιαστούν με μεταμόσχευση καρδιάς της ελληνικής οικονομίας.

Οι νέοι μέτοχοι θα όριζαν νέες διοικήσεις και οι νέοι διοικούντες θα άλλαζαν τα κριτήρια διατήρησης των γραμμών πίστωσης σε επιχειρήσεις, καθώς θα είχαν προτεραιότητες και στοχεύσεις...

Πολλές επιχειρήσεις θα βρίσκονταν δικαίως ή και αδίκως σε χρηματοδοτικό κενό ή θα άλλαζαν χέρια λόγω χρεών. Ανάλογες εξελίξεις θα υπήρχαν και σε εκδοτικές επιχειρήσεις με άμεσο αντίκτυπο και στην πολιτική σκηνή.

Η είδηση του deal μεταξύ της Άλφα και της Eurobank εντάσσεται στο πλαίσιο αυτών των εξελίξεων και είναι πιθανό να δρομολογεί εξ αντανακλάσεως και τις επόμενες κινήσεις εντός των προσεχών ημερών και εβδομάδων στον κλάδο.

Η κίνηση αποσκοπεί κατά πρώτον στην αποφυγή της προσφυγής στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Ουσιαστικά το ρόλο του ΤΧΣ φαίνεται να αναλαμβάνει να παίξει το fund του Κατάρ που έχει στρατηγική συμμετοχή. Θα έχει ενδιαφέρον στη συνέχεια να δούμε αν θα εμφανιστούν και άλλα πρόθυμα κεφάλαια να συμμετάσχουν στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου και κυρίως αν θα το πράξουν οι βασικοί μέτοχοι και διοικούντες των δύο τραπεζών και με ποιους όρους...

Από εκεί θα μπορέσουμε να αντιληφθούμε και τις προσδοκίες τους για το νέο τραπεζικό σχήμα και την ελληνική οικονομία η οποία αποτελεί το περιβάλλον του.

Το γεγονός όμως πως υπάρχει έστω και ένας που εμφανίζεται διατεθειμένος να βάλει το χέρι στην τσέπη αποτελεί θετική εξέλιξη.

Οι συνέργειες...

Ούτως ή άλλως όμως, η συγχώνευση δημιουργεί συνέργειες σε ποικίλους τομείς με ποικίλους τρόπους. Π.χ. και οι δύο τράπεζες διαθέτουν ανταγωνιστικά δίκτυα σε γειτονικές αγορές. Η πώληση του ενός εκ των δύο που υπάρχουν σε κάθε αγορά θα μπορούσε να αποφέρει έσοδα. Τα δίκτυα των δυο τραπεζών στην ελληνικά αγορά είναι επικαλυπτόμενα, οπότε η πώληση ή κλείσιμο καταστημάτων και οι αναγκαίες απολύσεις θα μείωναν το κόστος λειτουργίας χωρίς ανάλογες απώλειες στις δραστηριότητες...

Το ερώτημα είναι αν οι συνέργειες αυτές είναι αρκετές για να καλύψουν επαρκές τμήμα της μαύρης τρύπας που δημιουργεί στην ελληνική οικονομία η χρεοκοπία του ελληνικού κράτους.

(Capital, 29/8/2011)