Ευρωπαϊκή ενοποίηση με γερμανικό DNA

Καθώς η Ευρώπη ετοιμάζεται για μια Σύνοδο Κορυφής που έχει χαρακτηριστεί “make or break” (“φτιάξ’ το ή σπάσ’ το”) για το ευρώ, οι αντιστάσεις της Γερμανίας βρίσκονται και πάλι στην αιχμή της διεθνούς επικαιρότητας.

Στην πραγματικότητα, η συντηρητική κυρία Άγκελα Μέρκελ δεν λέει ένα απόλυτο και κατηγορηματικό “όχι” στα όσα ζητούν οι εταίροι της, όπως την από κοινού εγγύηση των κρατικών χρεών (ευρωομόλογο) ή την τραπεζική ενοποίηση και την απευθείας χρηματοδότηση των τραπεζών από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Αυτό που λέει είναι “όχι ακόμη”, παίζοντας καθυστέρηση, με στόχο να εξασφαλίσει πολιτικό έλεγχο σε αντάλλαγμα κάθε υποχώρησης που θα κάνει. Και όπως δείχνουν τα πράγματα, η γερμανική κυβέρνηση αισθάνεται ότι έχει ακόμη περιθώρια να κρατήσει το παιχνίδι ανοιχτό δεδομένου ότι υπάρχει πάντα το “μαξιλάρι ασφαλείας” με παρέμβαση της  Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Αυτή η αντίληψη, μαζί με το γεγονός ότι η συντηρητική ελίτ θεωρεί τη σκληρή στάση προς την Ελλάδα ώς καλό παράδειγμα για τους υπόλοιπους, εξηγεί και την αδιαλλαξία απέναντι σε αλλαγές στο ελληνικό μνημόνιο.

Η στάση αυτή των συντηρητικών θα δοκιμαστεί το επόμενο διάστημα καθώς αντιπαρατίθεται με τις διαφορετικές επιδιώξεις του Γάλλου προέδρου Φρανσουά Ολάντ, των άλλων “νοτίων” ομολόγων του, αλλά και των ΗΠΑ που επιθυμούν εκτόνωση της κρίσης το ταχύτερο. Ετσι, είναι αμφίβολο ότι οι αποφάσεις θα έρθουν γρήγορα.

Γεγονός είναι πάντως ότι όσο διαρκεί η κρίση χωρίς να επέρχεται η διάλυση του ευρώ και η απόλυτη καταστροφή, η Γερμανία κερδίζει βραχυπρόθεσμα και μάλιστα με πολλούς τρόπους.

⇒ Προς το παρόν, η ανασφάλεια “σπρώχνει” κεφάλαια από όλη την Ευρώπη στη Γερμανία επειδή θεωρείται ασφαλές καταφύγιο. Με τον τρόπο αυτό η χώρα μπορεί να δανείζεται με χαμηλότερο επιτόκιο και το κόστος χρήματος πέφτει. Ετσι, και το Κράτος έχει χρηματικό κέρδος, αλλά και οι επιχειρήσεις δανείζονται φθηνότερα και έχουν ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

⇒ Την ίδια ώρα, η πτώση του ευρώ λόγω της αβεβαιότητας κάνει φθηνότερες τις γερμανικές εξαγωγές σε τρίτες χώρες.  Ετσι, η γερμανική παραγωγή συνεχίζει να εξάγεται στην Κίνα και στις ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι οι χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, λόγω της ύφεσης στην οποία βρίσκονται, αγοράζουν λιγότερα γερμανικά προϊόντα.

Με απλά λόγια την προηγούμενη δεκαετία η Γερμανία, χάρη στο ευρώ, εξαφάνισε τον ανταγωνισμό από βιομηχανίες κρατών όπως της Ιταλίας που δεν μπορούσαν πλέον να κάνουν υποτίμηση και, έτσι, γέμισε την ευρωπαϊκή αγορά με γερμανικά προϊόντα. Τώρα που η περιφέρεια της Ευρώπης έχει γονατίσει και δεν μπορεί πλέον να αγοράσει, οι BMW και τα άλλα προϊόντα κατευθύνονται σε τρίτες χώρες.

Βέβαια, αυτή η ισορροπία του τρόμου δεν μπορεί να κρατήσει για πολύ ακόμη, καθώς η κρίση κοστίζει πανάκριβα σε όλους τους άλλους, ενώ ήδη αρχίζει να κλονίζεται και η επιχειρηματική εμπιστοσύνη στην ίδια τη Γερμανία.

Η Γερμανία, μπορεί στρατηγικά να έχει αντιληφθεί ότι είναι αναγκασμένη να δεχθεί την τραπεζική ενοποίηση και την έκδοση ευρωομολόγων, αλλά επιδιώκει να εξασφαλίσει τον πολιτικό έλεγχο επί των υπολοίπων, προτού δεχθεί να το κάνει. Και ο τρόπος για να γίνει κάτι τέτοιο, είναι μέσω μιας πολιτικής ενοποίησης με “γερμανική σφραγίδα”. Γιαυτό και αντιδρά η Γαλλία, η οποία είναι παραδοσιακά αντίθετη στην εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας.

Η Γερμανία προωθεί την ιδέα ενός “Ευρωπαϊκού υπουργείου Οικονομικών” το οποίο θα έχει “γερμανικές προδιαγραφές” και θα ασκεί τον έλεγχο στους προϋπολογισμούς όλων των κρατών μελών. Ταυτόχρονα θέλει (και το έχει ήδη πετύχει κατά μεγάλο μέρος)  να “συνταγματοποιηθούν” με το Δημοσιονομικό Σύμφωνο οι συντηρητικές οικονομικές πολιτικές.

Με λίγα λόγια, στο όνομα της διάσωσης του ευρώ προωθούνται οι κλασσικές νεοφιλελεύθερες συνταγές για χαμηλά ελλείμματα (και κατά συνέπεια μείωση του Κράτους Πρόνοιας), απελευθέρωση της αγοράς εργασίας, μείωση των αμοιβών, αύξηση ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και ό,τι άλλο υποτίθεται ότι “αυξάνει την ανταγωνιστικότητα”.

Την ίδια στιγμή  προωθούνται νέοι θεσμοί που θα είναι μεν “ομοσπονδιακού-ευρωπαϊκού” χαρακτήρα, αλλά θα κινούνται μέσα σε ένα πλαίσιο γερμανικής έμπνευσης. Κάτι αντίστοιχο με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία είναι μεν “ευρωπαϊκή”, αλλά έχει κατά 99% το DNA της Γερμανικής κεντρικής τράπεζας  Bundesbank.

Με βάση τη λογική αυτή, που απηχεί τις απόψεις του συντηρητικού κεντροευρωπαϊκού  κατεστημένου, οι χώρες της λεγόμενης περιφέρειας, εξωθούνται σε μια δεύτερη ταχύτητα, μια ενδοχώρα χαμηλότερου  κόστους και βιοτικού επιπέδου, η οποία θα λειτουργεί ως “ανάχωμα” για να διατηρηθεί το βιοτικό επίπεδο των υπολοίπων στην Ευρώπη.

(protothema 26/6/2012)