Στα «κόκκινα» οι διαβουλεύσεις για την αναμόρφωση του ETS – Στο τραπέζι μέχρι και η κατάργηση του ETS2 – Αναζητείται η «χρυσή τομή» που θα τα συνδυάζει όλα

Μέχρι και την οριστική κατάργηση του ETS 2 περιλαμβάνουν οι διεργασίες και οι συζητήσεις που διεξάγονται στους «διαδρόμους των Βρυξελλών» ενόψει της πρότασης της Κομισιόν στις 17 Ιουλίου για την αναμόρφωση του μηχανισμού EU ETS (European Emissions Trading System).

Η συζήτηση, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, έχει «φουντώσει» για τα καλά με τους επιμέρους τομείς της βιομηχανίας και δη το ενεργοβόρο κομμάτι να παρεμβαίνει προς πάσα κατεύθυνση υπό την γενική γραμμή της «χαλάρωσης» του πλαισίου προκειμένου να αμβλυνθεί το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας που έχει διογκωθεί τους τελευταίους μήνες, υπό το βάρος και του υψηλού ενεργειακού κόστους που βιώνει η Ευρώπη έναντι των βασικών ανταγωνιστικών της.

Σε αυτή την διαμάχη «εγγράφονται» και τα επιμέρους κράτη μέλη με ένα πρώτο «μπα ντε φερ» να έχει λάβει χώρα κατά την έγκριση των νέων fall-back benchmarks με την Κομισιόν να κατορθώνει τελικά να περάσει τις νέες ρυθμίσεις που αναμένεται να ενσωματωθούν στην αναθεωρημένη οδηγία της ΕΕ. Η σχετική απόφαση δημοσιεύθηκε στην επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 29 Ιουνίου με τις βιομηχανίες να καλούνται μέχρι τον Σεπτέμβριο να υποβάλουν τα δικαιώματα εκπομπών στις αρμόδιες εθνικές αρχές, όπως υπογραμμίζει σχετικό «briefing» του European Parliamentary Research Service.

Από την πλευρά της η Κομισιόν, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος και με δεδομένο ότι τα πράγματα και οι «θέσεις» αλλάζουν πλέον από μέρα σε μέρα, δείχνει να επιμένει στον αρχικό προσανατολισμό της να διατηρήσει την «αυστηρότητα» του ETS με αντάλλαγμα (ενδεχομένως) να υποχωρήσει στην εφαρμογή του ETS 2 με «επίσημα» και «αρμόδια χείλη» να κάνουν λόγο για κατάργησή του και να μην εφαρμοστεί καθόλου. Υπενθυμίζεται ότι το ETS 2 ήταν αρχικά να εφαρμοστεί το 2027 και πλέον έχει μεταταθεί για αρχές του 2028. Αφορά την επέκταση του συστήματος εμπορίας εκπομπών στους τομείς της ναυτιλίας, των μεταφορών και των κτιρίων.

Έμμεσο το όποιο όφελος

Αν και δεν σχετίζεται άμεσα με τους βιομηχανικούς τομείς που σήμερα λειτουργούν υπό το καθεστώς του ETS, εντούτοις, όπως διευκρινίζουν αρμόδιες πηγές, μια τέτοια εξέλιξη δύναται να αποφέρει «έμμεσο» όφελος για την βιομηχανία που σήμερα «δυσανασχετεί» και ζητάει μετ’ επιτάσεως την χαλάρωση των μέτρων, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα απέτρεπε επί παραδείγματι πρόσθετες πιέσεις στις τιμές CO2, χώρια το «όφελος» που θα προέκυπτε από την διατήρηση των τιμών των καυσίμων σε εύλογα επίπεδα, χωρίς δηλαδή να επέλθει το λεγόμενο «cost parity» που με την σειρά του θα καταστήσει σχεδόν εξίσου ανταγωνιστικά τα συνθετικά καύσιμα σε σχέση με τα συμβατικά.

Σε γενικές γραμμές τα «στρατόπεδα» είναι δύο με το ένα να συνθέτουν όσοι έχουν προχωρήσει σε επενδύσεις απανθρακοποίησης και επομένως σε μια τέτοια εξέλιξη θα δουν τις επενδύσεις τους να χάνουν το νόημά τους και την βιωσιμότητά τους, έναντι των άλλων που δεν έχουν προχωρήσει και εστιάζουν περισσότερο πως θα «θωρακιστούν» απέναντι στους διεθνείς ανταγωνιστές της ΕΕ. Η εν λόγω αντιπαράθεση ξεδιπλώνεται στην «διάρκεια ζωής» των δωρεάν δικαιωμάτων με τις επενδύσεις απανθρακοποίησης, όπως έχει γράψει το energypress, να είναι άμεσα συνυφασμένες με ένα υψηλότερο κόστος CO2 μεσομακροπρόθεσμα.

100 δις από το industrial decarbonisation bank

Επί του πρακτέου, η πρόταση της Κομισιόν, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, θα περιλαμβάνει προβλέψεις για το «industrial decarbonisation bank», αναλύοντας τον σκοπό και τον τρόπο λειτουργίας του.

Ως γνωστόν, το «Industrial Decarbonisation Bank» στοχεύει να στηρίξει έργα για την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας με συνολικό προϋπολογισμό 100 δισεκατομμύρια ευρώ που θα διατεθούν σε δύο φάσεις.

Η πρώτη φάση περιλαμβάνει 30 δισεκατομμύρια ευρώ που αντιστοιχούν σε 400 εκατ. δικαιώματα και η δεύτερη θα διαθέσει τα υπόλοιπα 70 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με πληροφορίες η επιλογή θα γίνει σε πρώτη φάση με βάση την αρχή «first come first served» για να περάσει στην συνέχεια στο καθεστώς των «derisking CCFDs».

Η εναλλακτική για τις «hard to abate» βιομηχανίες

Έτερο μέτρο που αναμένεται να πάρει θέσει στο σχέδιο αναθεώρησης του μηχανισμού αφορά τα «negative emissions» ή «carbon credits» ή «carbon dioxide removals», δηλαδή τις εκπομπές που έχουν μια σειρά βιομηχανίες από την καύση βιοκαυσίμων και μέχρι στιγμής δεν χρεώονται από το ETS. Η πρόταση της Κομισιόν θα εισάγει την παράμετρο της αποθήκευσης των εν λόγω εκπομπών ώστε σε αυτή την περίπτωση να μπορούν να λειτουργήσουν «αντισταθμιστικά» στην εξίσωση της απανθρακοποίησης.

Το εν λόγω μέτρο, όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές, έχει νόημα και εφαρμογή σε «hard to abate» βιομηχανίες όπου δύσκολα μπορούν να εφαρμόσουν εκτεταμένα τεχνικές απανθρακοποίησης και να μειώσουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, πράγμα που μπορεί να γίνει μέσω των εν λόγω εκπομπών που θα προσμετρώνται στην συνολική «εξίσωση». Βέβαια, όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές, μένει να φανεί ποιες βιομηχανίες θα είναι «eligible» για να αξιοποιήσουν το μέτρο, ποια θα είναι η αξία των εν λόγω εκπομπών και με ποια αναλογία θα μπουν στο σύστημα.

O «πονοκέφαλος» του CBAM

Από εκεί και πέρα, τα «βέλη» και η συζήτηση εστιάζουν στο συνοριακό μηχανισμό Άνθρακα (Carbon border Adjustment Mechanism/CBAM) με την υφιστάμενη νομοθεσία να προβλέπει την κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων μέχρι το 2034 και σειρά βιομηχανιών να πιέζουν για μετάθεση του μέτρου το 2038, 2040.

Από την πλευρά της, η Κομισιόν φέρεται να προσανατολίζεται στην διατήρηση του χρονοδιαγράμματος, παραπέμποντας τις αιτιάσεις και διαμαρτυρίες των κλάδων που βλέπουν να επιβαρύνονται από την κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών σε δασμούς που θα επιβάλει, «ισοφαρίζοντας» έτσι το πρόβλημα που θα προκύψει. Υπενθυμίζεται ότι το CBAM εφαρμόζει στο αλουμίνιο, το υδρογόνο, τα λιπάσματα, το σίδερο, το χάλυβα και το τσιμέντο, κάνοντας στη συνέχεια μια διάκριση ανάμεσα σε τομείς και υποτομείς αναλόγως της έκθεσης που έχουν στο «carbon leakage».

Για τους κλάδους του CBAM, η δωρεάν διανομή δικαιωμάτων καταργείται σταδιακά με βάση τον «συντελεστή CBAM», ο οποίος προσαρμόζει ετησίως τα επίπεδα των δωρεάν δικαιωμάτων σε συμμόρφωση με την σταδιακά εφαρμογή (phase-in) του CBAM με καταληκτική ημερομηνία, όπως προαναφέρθηκε το 2034, ενώ δεν έχει οριστεί ανάλογη ημερομηνία για τους τομείς που δεν εμπίπτουν στο CBAM.

Σε κάθε περίπτωση, όπως σχολιάζουν παράγοντες της αγοράς με γνώση του θέματος, τα μηνύματα παραμένουν «αμφίσημα» και σίγουρα δυσδιάκριτα ως προς τις πραγματικές επιδιώξεις της Κομισιόν ή πολύ περισσότερο τις αποφάσεις που θα λάβει στο «τέλος της ημέρας» δεδομένου ότι από την μία ό,τι «μοντέλα» και «σενάρια» έχει «τρέξει» και παραγγείλει ενόψει της αναθεώρησης του μηχανισμού είναι «επί το αυστηρότερον», και από την άλλη, οι πιέσεις συνεχίζουν ασφυκτικές με στέλεχος της αγοράς να αναφέρει χαρακτηριστικά «θα πέσει ξύλο τις επόμενες δύο εβδομάδες».