Ευκαιρίες και προκλήσεις στην πορεία εξηλεκτρισμού της Ευρώπης – Οι 6+1 συστάσεις της Digital Europe

Ο εξηλεκτρισμός είναι ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, καθώς είναι σε θέση να αντιμετωπίσει το ενεργειακό «τρίλημμα» της προσιτής τιμής, της ασφάλειας και της βιωσιμότητας. Η αντικατάσταση των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων με εγχώρια καθαρή ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να προστατεύσει τη βιομηχανία της ΕΕ από το ευμετάβλητο κόστος και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα. Ωστόσο, η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί μόλις το 23% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από τις ανάγκες για κλιματική ουδετερότητα. 

Όπως αναφέρει η Digital Europe, ο κορυφαίος εμπορικός σύνδεσμος που εκπροσωπεί τις ψηφιακά μετασχηματιζόμενες βιομηχανίες στην Ευρώπη, η διατήρηση της παγκόσμιας ηγετικής θέσης της Ευρώπης στις ενεργειακές τεχνολογίες θα είναι κρίσιμη για την επίτευξη αυτής της μετάβασης. Απαιτεί συντονισμένες δομές προμηθειών και κινήτρων που θα ενισχύουν την ψηφιακή μας ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα, όχι μόνο μακροπρόθεσμα, αλλά τώρα. Απαιτεί επίσης μια ασφαλή, διαλειτουργική ψηφιακή υποδομή που θα προστατεύει τα ενεργειακά δίκτυα και θα επιτρέπει την ανθεκτικότητα που βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη σε όλες τις κρίσιμες υποδομές της Ευρώπης γενικότερα.  

Διαρθρωτικός μετασχηματισμός

Η υλοποίηση αυτού του οράματος θα απαιτήσει έναν διαρθρωτικό μετασχηματισμό: επέκταση της παραγωγής καθαρής ενέργειας, αναβάθμιση των δικτύων και διευκόλυνση της μετάβασης σε αυτήν από τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Τα 6+1 μέτρα

Ως εκ τούτου η Digital Europe, προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει τα ακόλουθα βασικά στοιχεία στο επερχόμενο Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό:

1. Να οριστεί ένας υποχρεωτικός στόχος εξηλεκτρισμού σε επίπεδο ΕΕ τουλάχιστον 32%, όπως αναφέρεται στη Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία, ο οποίος θα μεταφραστεί σε εθνικούς και δεσμευτικούς τομεακούς στόχους και να δοθεί προτεραιότητα σε οικονομικά αποδοτικές τεχνολογίες εξηλεκτρισμού στα ταμεία της ΕΕ και στην Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης. 
2. Βελτίωση της αναλογίας τιμών μεταξύ ηλεκτρικής ενέργειας και ορυκτών καυσίμων μέσω της ολοκλήρωσης της αναθεώρησης της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας και της συνεργασίας με τα κράτη μέλη για τη μείωση ή την κατάργηση των τελών ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων χρεώσεων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν με άλλα μέσα, π.χ. μέσω εσόδων από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), των δημόσιων οικονομικών ή μέσω τελών επί των ορυκτών καυσίμων. 
3. Να δοθούν κίνητρα για την ψηφιοποίηση των δικτύων επιτρέποντας στους διαχειριστές δικτύων να ανακτούν τόσο το λειτουργικό (OpEx) όσο και το κεφαλαιουχικό (CapEx) κόστος, και να υιοθετηθεί μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και επενδύσεις στο δίκτυο που να λαμβάνουν υπόψη τις μακροπρόθεσμες ανάγκες εξηλεκτρισμού. 
4. Να καθοριστούν οι ουρές σύνδεσης στο δίκτυο με βάση σαφή, αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια, αντί να χρησιμοποιείται το πιο αργό μοντέλο «όποιος έρχεται πρώτος, εξυπηρετείται πρώτος» σε όλα τα κράτη μέλη.  
5. Μεταρρύθμιση των υφιστάμενων πλαισίων σύνδεσης στο δίκτυο για την επιτάχυνση της σύνδεσης της ζήτησης, εφαρμόζοντας αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια «ετοιμότητας» που επιτρέπουν σε έργα που είναι έτοιμα να συνδεθούν ταχύτερα. 
6. Να διευκρινιστούν οι ανάγκες ευελιξίας των διαχειριστών δικτύων ανά αγορά , να δοθούν σαφή κίνητρα στους καταναλωτές ώστε να συμμετέχουν σε αγορές ευελιξίας σε εθελοντική βάση και να αναγνωριστεί η αξία των λύσεων αποθήκευσης ή των υπηρεσιών υποστήριξης δικτύου. 
7. Να δοθεί η δυνατότητα ανάπτυξης προηγμένων τεχνολογιών καθαρής ενέργειας μέσω της απλοποίησης και της ψηφιοποίησης της αδειοδότησης και της πρόσβασης στη χρηματοδότηση.     

Ο εξηλεκτρισμός στην Ευρώπη

Ενώ η απαλλαγή του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ από τις εκπομπές άνθρακα σημειώνει σταθερή πρόοδο, η ζήτηση ενέργειας πρέπει να μετατοπιστεί από τα ορυκτά καύσιμα στην καθαρή ηλεκτρική ενέργεια.

Το 2024, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιπροσώπευαν το 48% του μείγματος ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, από 34% το 2019, ακολουθούμενες από την πυρηνική ενέργεια με 25%, τα ορυκτά καύσιμα με 24% και άλλα με 3%.

Παρά ταύτα, η ηλεκτρική ενέργεια αντιπροσωπεύει μόνο το 23% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας. Αυτό το ποσοστό πρέπει να αυξηθεί για να επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι της ΕΕ, να ενισχυθεί η αποδοτικότητα μέσω της ολοκλήρωσης του ενεργειακού συστήματος και να δοθούν τα οφέλη της καθαρής ενέργειας στους καταναλωτές.

Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τον εξηλεκτρισμό

Η Συμφωνία για την Καθαρή Βιομηχανία και το Σχέδιο Δράσης για την Προσιτή Ενέργεια εισήγαγαν έναν βασικό δείκτη απόδοσης για το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας, ορίζοντας το 32% έως το 2030 ως σημείο αναφοράς, και ανακοίνωσαν το Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό. 

Με χρονικό ορίζοντα τις αρχές του 2026, εκτιμάται ότι θα επιταχύνει τον οικονομικά αποδοτικό και φιλικό προς το σύστημα εξηλεκτρισμού της κατανάλωσης ενέργειας της ΕΕ στις μεταφορές, τη βιομηχανία και τα κτίρια, συνοδευόμενο από συνεχείς επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια και ευελιξία.

Για να υποστηρίξει την προετοιμασία του σχεδίου δράσης, η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής αποδεικτικών στοιχείων και δημόσια διαβούλευση στις 28 Αυγούστου. Η πρώτη έληξε στις 9 Οκτωβρίου και η δεύτερα θα διαρκέσεις έως τις 20 Νοεμβρίου.

Η διαβούλευση στοχεύει στη συλλογή σχολίων σχετικά με τον ρόλο του εξηλεκτρισμού στον τομέα των μεταφορών, της βιομηχανίας και των κτιρίων, σχετικά με τα βασικά εμπόδια και τους τομείς πολιτικής όπου απαιτείται δράση για την επιτάχυνση της μετάβασης.

Η Digital Europe

 Η DIGITALEUROPE είναι ο κορυφαίος εμπορικός σύνδεσμος που εκπροσωπεί τις ψηφιακά μετασχηματιζόμενες βιομηχανίες στην Ευρώπη. Μαζί με τα μέλη της, διαμορφώνουν τις θέσεις της βιομηχανικής πολιτικής σε όλα τα σχετικά νομοθετικά ζητήματα και συμβάλλουν στην ανάπτυξη και εφαρμογή σχετικών πολιτικών της ΕΕ. Τα μέλη της εκπροσωπούν πάνω από 45.000 επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται και επενδύουν στην Ευρώπη. Περιλαμβάνουν 118 εταιρείες που είναι παγκόσμιοι ηγέτες στον τομέα δραστηριότητάς τους, καθώς και 41 εθνικούς εμπορικούς συνδέσμους από όλη την Ευρώπη.

Ως ηγέτες των ψηφιακών βιομηχανιών, συνεργαζόνται με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους πολίτες για να διαμορφώσουμε ένα πιο ασφαλές και ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον για μια ισχυρότερη ψηφιακή Ευρώπη