ΕΣΠΕΝ: Ανεπαρκείς οι προβλέψεις του νέου ΕΣΕΚ για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στη λιανική αγορά - Πως να διαμορφωθεί το πλαίσιο για τα δυναμικά τιμολόγια

Γενικές παρατηρήσεις

Λαμβάνοντας υπόψη αφενός το εύρος και τη βαρύτητα των θεμάτων και των μέτρων/πολιτικών που περιλαμβάνονται στο ΕΣΕΚ, και αφετέρου τον στρατηγικό χαρακτήρα του Σχεδίου, θεωρούμε ότι τόσο η χρονική στιγμή διενέργειας της Δημόσιας Διαβούλευσης όσο και η διάρκεια αυτής, θα έπρεπε να διασφαλίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό τη δυνατότητα επαρκούς επεξεργασίας του Σχεδίου από τους άμεσα ενδιαφερομένους με στόχο την -κατά το δυνατόν- ουσιαστικότερη συμμετοχή τους στη Διαβούλευση.

Όσον αφορά το περιεχόμενο του υπό διαβούλευση ΕΣΕΚ, αντιλαμβανόμαστε ότι σκοπός του Σχεδίου είναι να προσδιορίσει το μακροπρόθεσμο πλαίσιο των εθνικών μέτρων και πολιτικών, πρωτίστως σε στρατηγικό επίπεδο, και όχι προφανώς σε αναλυτικό βαθμό. Ωστόσο, θεωρούμε ότι στο Σχέδιο, θα ήταν σκόπιμο να προσδιορίζονται με μεγαλύτερη σαφήνεια, ο τρόπος και ιδίως τα επιχειρηματικά μοντέλα μέσω των οποίων σχεδιάζεται να υλοποιηθεί το στρατηγικό πλαίσιο και να επιτευχθούν επιμέρους στόχοι για τον μετασχηματισμό της αγοράς ενέργειας, ήδη από το 2030, όπως για παράδειγμα η ραγδαία ανάπτυξη των ΑΠΕ, η ανάπτυξη και ενίσχυση των δικτύων και ο εξηλεκτρισμός της κατανάλωσης. Καθότι ο μετασχηματισμός της αγοράς ενέργειας, με την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων και υπηρεσιών που βασίζονται στην ενεργή συμμετοχή των καταναλωτών, όπως η αυτοκατανάλωση και η απόκριση ζήτησης, αποτελεί δομικό στοιχείο του ΕΣΕΚ, θεωρούμε ότι στο Σχέδιο θα πρέπει να αναλυθεί περαιτέρω και να προδιαγραφεί ο τρόπος με τον οποίο θα επέλθει ο μετασχηματισμός αυτός, τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Επί μέρους παρατηρήσεις

Ψηφιοποίηση του δικτύου και εγκατάσταση έξυπνων μετρητών για όλους τους καταναλωτές έως το 2030 (παρ. ΕΣΕΚ 2.7.1, 2.7.3, 3.6.1)

• Δεδομένου ότι η ψηφιοποίηση του δικτύου και η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για τον μετασχηματισμό της αγοράς και την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών (π.χ. δυναμική τιμολόγηση, απόκριση ζήτησης, κτλ.), θεωρούμε ότι είναι αναγκαίο, όλοι οι συμμετέχοντες στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων των προμηθευτών, να έχουν ολοκληρωμένη πληροφόρηση για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του έργου, προκειμένου να είναι σε θέση να εναρμονίσουν -από την πλευρά τους- τις απαραίτητες ενέργειες για την ανάπτυξη και την παροχή των σχετικών υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό, για την προσήκουσα ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων, προτείνουμε να δημοσιοποιείται περιοδικά από τον Διαχειριστή, το επικαιροποιημένο σχέδιο/ χρονοδιάγραμμα του έργου, συμπεριλαμβανομένης της προτεραιοποίησης (π.χ. ανά γεωγραφική περιοχή ή κατηγορία παροχών) και της προόδου υλοποίησης του.

• • Υπό το πρίσμα του κρίσιμου ρόλου που θα πρέπει να επιτελέσουν οι διαχειριστές των δικτύων ενόψει της ενεργειακής μετάβασης και της ψηφιοποίησης, καθώς και του ύψους των απαιτούμενων επενδύσεων της ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. που εκτιμάται ότι θα πρέπει να τριπλασιαστούν τα επόμενα έτη¹, καθίσταται σαφές ότι το πλαίσιο κινητροδότησης του Διαχειριστή για την αποδοτικότερη ανάπτυξη και λειτουργία του Δικτύου θα πρέπει να ανταποκρίνεται στα σύγχρονα δεδομένα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι, εν τέλει, το σχετικό κόστος που θα επιβαρύνει τους χρήστες, δεν θα είναι υπέρμετρο. Η κρισιμότητα της ανάγκης αυτής στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης, αναδεικνύεται τόσο στο Σχέδιο Δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη λειτουργία και την ανάπτυξη των δικτύων διανομής,²καθώς και στις πρόσφατες κατευθυντήριες αρχές των ACER και CEER για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των έξυπνων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ,³όσο και στη μεταρρύθμιση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ (αρ. 18, παρ. 2 και 8 του Κανονισμού 2019/943).⁴

Αντιμετώπιση ενεργειακών κρίσεων και προστασία των τελικών καταναλωτών (παρ. ΕΣΕΚ 3.6.2)

• • Αναφορικά με το συγκεκριμένο θέμα, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι η Οδηγία 2019/944 και ο Κανονισμός 2019/943, όπως προσφάτως τροποποιήθηκαν στο πλαίσιο του EMD Reform, περιλαμβάνουν συγκεκριμένες προβλέψεις για τη δυνατότητα των Κρατών-Μελών: (α) να λάβουν μέτρα προστασίας των καταναλωτών σε περίπτωση που το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κηρύξει περιφερειακή ή ενωσιακή κρίση τιμών και (β) να αξιοποιούν εργαλεία που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ζητημάτων τα οποία αναδείχθηκαν κατά την ενεργειακή κρίση (π.χ. ενίσχυση προθεσμιακών αγορών, αξιοποίηση CfDs/PPAs). Οποιεσδήποτε παρεμβάσεις στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας για την αντιμετώπιση των ενεργειακών κρίσεων, θα πρέπει προφανώς να συμμορφώνονται με το εν λόγω ευρωπαϊκό πλαίσιο, προκειμένου να διασφαλίζεται ο επί ίσοις όροις ανταγωνισμός και η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.

• • Όσον αφορά την έκδοση νέου Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΚΠΗΕ) για την ολοκλήρωση και αναμόρφωση του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου (παρ. 3.6.2), θεωρούμε αυτονόητο ότι η αναμενόμενη τροποποίηση του ΚΠΗΕ, θα πρέπει να συμπληρώσει το ρυθμιστικό κενό που υφίσταται μετά την έκδοση της Απόφασης ΣτΕ 1888/2020 αναφορικά με την αλλαγή προμηθευτή, με τρόπο που να αποτρέπει επαρκώς τη συσσώρευση ανεξόφλητων οφειλών προς τους προμηθευτές από μη συμμορφούμενους προς τις συμβατικές υποχρεώσεις τους καταναλωτές. Η συμπλήρωση του εν λόγω ρυθμιστικού κενού, κατά τρόπο που θα αποτρέπει τη συσσώρευση ανεξόφλητων οφειλών στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την προστασία των τελικών καταναλωτών από το αυξημένο κόστος προμήθειας, το οποίο προφανώς ανακύπτει για το σύνολο τις αγοράς, εξαιτίας των επισφαλειών που γεννούνται από τις ανεξόφλητες οφειλές των καταναλωτών εκείνων οι οποίοι συστηματικά δεν συμμορφώνονται με τις συμβατικές τους υποχρεώσεις.

Ανάπτυξη του ανταγωνισμού στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (παρ. ΕΣΕΚ 3.6.1.)

• Στην παρ. 3.6.1. αναφέρεται ότι:

«(…) η ανάπτυξη του ανταγωνισμού στην αγορά λιανικής θα δώσει την δυνατότητα να αποφευχθεί ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης και η χαμηλή κινητικότητα καταναλωτών. Το μερίδιο προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στη Χαμηλή Τάση που εκπροσωπεί η δεσπόζουσα επιχείρηση (ΔΕΗ) έχει μειωθεί από το 91% το 2016 στο 63% το 2023. Η μείωση αυτή κινείται στην επιθυμητή κατεύθυνση με απώτερο στόχο την ενδυνάμωση του ρόλου των καταναλωτών και τη βελτίωση των συνθηκών του εγχώριου ανταγωνισμού (…).»

Όσον αφορά το συγκεκριμένο σημείο, δεν καθίσταται σαφής ο τρόπος με τον οποίο προκύπτει η εκτίμηση ότι ο βαθμός συγκέντρωσης στην αγορά λιανικής θα βαίνει μειούμενος στο μέλλον, ενώ μάλιστα δεν βρίσκεται σε εφαρμογή και δεν προσδιορίζεται στο ΕΣΕΚ οποιοδήποτε μέτρο/ πολιτική στην κατεύθυνση αυτή. Επιπρόσθετα, όσον αφορά το μερίδιο της δεσπόζουσας επιχείρησης στη Χαμηλή Τάση, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο το αναφερόμενο στο ΕΣΕΚ μερίδιο που αφορά την ποσότητα ενέργειας, αλλά και το μερίδιο της επιχείρησης ως προς τον αριθμό των πελατών, το οποίο τον Ιούλιο του 2024 στη ΧΤ ανερχόταν σε 72% στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα, έναντι μεριδίου 74% τον Σεπτέμβριο του 2021 – ήτοι προ τριών (3) ετών.^5,6

Αντιθέτως προς τα αναφερόμενα στην συγκεκριμένη ενότητα του ΕΣΕΚ, οι ετήσιες Εκθέσεις Πεπραγμένων της αρμόδιας Ρυθμιστικής Αρχής (ΡΑΑΕΥ) καταδεικνύουν μια διαρκή τάση συρρίκνωσης του ανταγωνισμού στην αγορά λιανικής για την τριετία 2020-2022,⁷καθώς ο αριθμός των δραστηριοποιούμενων προμηθευτών στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας του Διασυνδεδεμένου Συστήματος βαίνει συνεχώς μειούμενος κατά τα τελευταία έτη. Περαιτέρω, αναφορικά με τον δείκτη «συγκέντρωσης» της αγοράς, Herfindahl-Hirschman Index (HHI), ο οποίος στις ίδιες Εκθέσεις Πεπραγμένων της ΡΑΑΕΥ υπολογίστηκε για το 2020 ως προς τον όγκο κατανάλωσης στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα σε 4.171, υποχωρώντας σε 3.708 το 2021, για να διαμορφωθεί σε 3.502 το 2022, σύμφωνα με τα όσα παρατηρεί η Αρχή ερμηνεύοντας τον δείκτη αυτό σε κάθε ετήσια έκθεσή της, «ο δείκτης βαίνει συνεχώς μειούμενος αλλά συνεχίζει να υπερβαίνει σημαντικά το όριο του 2.000 που θεωρείται όριο ανταγωνιστικής αγοράς».

Δυνάμει των ανωτέρω είναι σαφές ότι η λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν πληροί σε καμία περίπτωση τα αντικειμενικά κριτήρια για να χαρακτηριστεί ως μια «ανταγωνιστική αγορά», ενώ η πλήρης έλλειψη οποιουδήποτε σαφούς μέτρου πολιτικής για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στο υπό διαβούλευση ΕΣΕΚ, ουσιαστικά υποβαθμίζει το ζήτημα της ανάγκης ενίσχυσης και πλαισίωσης της αγοράς με μέτρα τα οποία όμως η ελληνική πολιτεία ουσιαστικά δεσμεύεται να λαμβάνει. Στο σημείο αυτό, ο Σύνδεσμός μας θα ήθελε να παρατηρήσει ότι στην ελληνική έννομη τάξη συνεχίζουν να υφίστανται οι διατάξεις των Ν. 4336/2015 και 4389/2016, οι οποίες ουσιαστικά προβλέπουν ανακατανομή των μεριδίων στην λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα προκειμένου κανένας παραγωγός να μην παράγει ή εισάγει ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που υπερβαίνει το 50% του συνόλου της ηλεκτρικής ενέργειας από εγχώριες μονάδες παραγωγής και εισαγωγές, σε ετήσια βάση. Όπως άλλωστε επισημαίνεται στην Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο της Σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων 2022 και το Πρόγραμμα Σταθερότητας 2022 της Ελλάδας, “In the retail market, the market share of the Public Power Cooperation is currently close to 65%, which is significantly above the 50% target set by national legislation”.⁸

Παρά την ύπαρξη των σαφέστατων αυτών προβλέψεων και άρα της νομικής βάσης για τη λήψη μέτρων πολιτικής προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης του ανταγωνισμού στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, το υπό διαβούλευση νέο ΕΣΕΚ δεν προβλέπει όπως προαναφέραμε κανένα απολύτως μέτρο πολιτικής για την ενίσχυση του ανταγωνισμού στην αγορά, περιορίζοντας τα μέτρα πολιτικής σε ήδη δρομολογημένες κατευθύνσεις (π.χ. ψηφιοποίηση δικτύου, ανάπτυξη δυναμικών τιμολογίων, πλατφόρμα PPAs κλπ.) τα οποία μπορούν να θεωρηθούν μέτρα πολιτικής ήπιας ισχύος και τα οποία σε καμία περίπτωση δεν ακουμπούν στον πυρήνα της την κατεύθυνση της αγοράς στο σκέλος της ανταγωνιστικότητας.

Αντιμετώπιση του ιδιαίτερα οξυμένου προβλήματος των ρευματοκλοπών (παρ. ΕΣΕΚ 3.6.2.)

• Πέραν της υιοθέτησης πολιτικών όπως η αύξηση των χρηματικών ποινών, είναι σκόπιμο να προσδιοριστεί και ο ρόλος του Διαχειριστή στο πλαίσιο του συγκεκριμένου στόχου καθώς και σχετικά μέτρα, όπως η ενσωμάτωση του κόστους των απωλειών στο Επιτρεπόμενο Έσοδο του Διαχειριστή, σύμφωνα με τις προβλέψεις του αρ. 23 της Απόφασης ΡΑΕ 1431/2020. Όπως αναδεικνύεται σε μελέτη του ACER,⁹ ήδη από το 2021, η Ελλάδα ήταν μία εκ των ελαχίστων Κρατών-Μελών της Ε.Ε. όπου το κόστος των απωλειών του δικτύου δεν ανακτάται μέσω του Επιτρεπόμενου Εσόδου του Διαχειριστή αλλά μετακυλίεται στο κόστος προμήθειας, με προφανή συνέπεια την έλλειψη κινήτρου του Διαχειριστή για τον περιορισμό των απωλειών.

• • Στο πλαίσιο αυτό, ενόψει και των νέων προκλήσεων που θέτει η ενεργειακή μετάβαση, ως προς την ανάπτυξη και τη λειτουργία των δικτύων, θεωρούμε αυτονόητο ότι θα πρέπει το συντομότερο δυνατόν, να αντιμετωπιστεί από την ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. το θεμελιώδες και χρόνιο ζήτημα της αδυναμίας επακριβούς καταλογισμού της καταναλισκόμενης ενέργειας που αντιστοιχεί σε κάθε Εκπρόσωπο Φορτίου (βλ. έλλειψη έξυπνων μετρητών, μη αποδοτική αντιμετώπιση τεχνικών και μη τεχνικών απωλειών, μη πληρότητα μετρητικών δεδομένων κτλ.). Ως αποτέλεσμα του χρόνιου αυτού ζητήματος, σημειώνουμε ότι στην Οριστική Εκκαθάριση του Α’ εξαμήνου του 2022, το επίπεδο της παραγόμενης ενέργειας το οποίο δεν δύναται να αντιστοιχηθεί από τον ΔΕΔΔΗΕ με τις καταμετρηθείσες ποσότητες, ανέρχεται σε σχεδόν 18% επί του συνόλου, επίπεδο που προφανώς είναι εξαιρετικά υψηλό σε σύγκριση με λοιπά Κράτη- Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Προώθηση της αυτοκατανάλωσης με κανόνες αγοράς βάσει του νέου πλαισίου net-billing (παρ. ΕΣΕΚ 2.7.3, 3.6.1)

• Με τη σταδιακή περαιτέρω αύξηση της αυτοκατανάλωσης και ιδίως της συλλογικής αυτοκατανάλωσης (energy sharing) στο μέλλον, σε συνδυασμό με συστήματα αποθήκευσης, το κόστος για την εκπροσώπηση του φορτίου των αυτοπαραγωγών (κόστος εξισορρόπησης κτλ.) θα βαίνει αυξανόμενο έναντι της ενέργειας που θα απορροφά ο πελάτης από το δίκτυο και δεν θα μπορεί να σχετιστεί άμεσα με αυτή. Συνεπώς, οι μοναδίαιες χρεώσεις προμήθειας (€/ΜWh) επί της απορροφούμενης ενέργειας -στην υφιστάμενη μορφή τους- ενδεχομένως δεν θα είναι κατάλληλες για την ανάκτηση του κόστους αυτού. Εφόσον δηλαδή οι υπηρεσίες διαχείρισης του φορτίου των αυτοπαραγωγών από τους προμηθευτές εμπεριέχουν σημαντικό πρόσθετο βαθμό αβεβαιότητας που δεν σχετίζεται άμεσα με την απορροφούμενη ενέργεια αλλά συναρτάται με το επίπεδο της ενέργειας που παράγεται, αποθηκεύεται και αυτοκατανώλεται από τον πελάτη, θεωρούμε ότι μελλοντικά, θα πρέπει να εξεταστούν και εναλλακτικά σχήματα τιμολόγησης, με δυνατότητα του προμηθευτή για διακριτή ενεργειακή χρέωση όσον αφορά την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών, πέραν των υφιστάμενων μοναδιαίων χρεώσεων επί της απορροφηθείσας ενέργειας.
• Θεωρούμε ότι η υλοποίηση των εν λόγω πολιτικών, μέσω των προμηθευτών και των ΦοΣΕ, είναι σκόπιμο να υποστηριχθεί από τους εκάστοτε αρμόδιους φορείς ή Διαχειριστές οι οποίοι θα πρέπει να αναλάβουν αφενός τον έλεγχο των δικαιούχων που εντάσσονται στα σχήματα αυτά, και αφετέρου την παροχή στους Προμηθευτές και τους ΦοΣΕ, του συνόλου των πιστοποιημένων δεδομένων που απαιτούνται για την τιμολόγηση των καταναλωτών, ιδίως στις περιπτώσεις συλλογικής αυτοκατανάλωσης, τόσο στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα όσο στο Σύστημα ΜΔΝ.

Λειτουργία πρωτογενούς και δευτερογενούς αγοράς Εγγυήσεων Προέλευσης για την ενέργεια από ΑΠΕ (παρ. ΕΣΕΚ 2.7.5, 3.6.4)

• Η έκδοση των Εγγυήσεων Προέλευσης των μεγάλων υδροηλεκτρικών σταθμών αποκλειστικά υπέρ της δεσπόζουσας επιχείρησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του αρ. 15 του Ν. 3468/2006, δεδομένης και της έλλειψης ενός σαφώς καθορισμένου πλαισίου για την παραχώρηση εκμετάλλευσης των σχετικών υδάτινων πόρων, επιτείνει τη δομική ασσυμετρία στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως αναφορικά με τους εμπορικούς και βιομηχανικούς πελάτες στους οποίους η δεσπόζουσα επιχείρηση είναι ήδη σε θέση να προσφέρει περιβαλλοντικά προϊόντα, απαλλαγμένα από το κόστος των Εγγυήσεων Προέλευσης. Συνεπώς, προκειμένου να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του ανταγωνισμού, είναι αναγκαίο να προβλεφθούν διατάξεις για την αποτελεσματική διαχείριση της ασσυμετρίας η οποία σχετίζεται με την αποκλειστική κατανομή στη δεσπόζουσα επιχείρηση, των Εγγυήσεων Προέλευσης που πιστοποιούν την υδροηλεκτρική παραγωγή και ανακαλούνται για πελάτες της.

Συλλογή, επεξεργασία και τήρηση ενεργειακών δεδομένων από τον Διαχειριστή του Δικτύου (παρ. ΕΣΕΚ 2.7.6, 3.6.1)

• Στο πλαίσιο των σχετικών διατάξεων του αρ. 30 του Ν. 4986/2022, και ενόψει των Ρυθμιστικών Αποφάσεων για τον καθορισμό των επιλέξιμων μερών τα οποία θα έχουν πρόσβαση στα δεδομένα των ευφυών συστημάτων μέτρησης ηλεκτρικής ενέργειας, σημειώνουμε την ανάγκη σχεδιασμού των σχετικών κανόνων διαχείρισης και διάθεσης των δεδομένων κατά τρόπο που θα διασφαλίζει τον επί ίσοις ανταγωνισμό των εμπλεκόμενων μερών για την ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών και προϊόντων προς όφελος των καταναλωτών. Η διαμόρφωση του κατάλληλου πλαισίου για την ισότιμη πρόσβαση στα εν λόγω δεδομένα, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του ανταγωνισμού στα πλαίσια της ενεργειακής μετάβασης, και κατ’ επέκταση, για την προσφορά νέων προϊόντων που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των καταναλωτών.

Προώθηση της δυναμικής τιμολόγησης από πλευράς των προμηθευτών (παρ. ΕΣΕΚ 2.7.3, 3.6.1)

Ενόψει της θέσπισης του Πλαισίου Εφαρμογής των Συμβάσεων Δυναμικής Τιμολόγησης (αρ. 48Α, Ν. 4001/2011), σημειώνουμε τα εξής:

• • Οι όποιες προβλέψεις του Πλαισίου όσον αφορά τον γενικό σχεδιασμό των δυναμικών τιμολογίων, θα πρέπει να καταλαμβάνουν μόνον μία «τυποποιημένη» μορφή δυναμικού τιμολογίου και όχι προφανώς το σύνολο των δυναμικών τιμολογίων που θα προσφέρονται στην αγορά από τους προμηθευτές. Πέραν του συγκεκριμένου«τυποποιημένου» τιμολογίου, είναι αυτονόητο ότι οι προμηθευτές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώνουν και να προσφέρουν τιμολόγια με δυναμικά μεν χαρακτηριστικά, τα οποία ωστόσο θα μπορούν να διαφοροποιούνται από εκείνα του «τυποποιημένου» τιμολογίου.

⁸https://commission.europa.eu/document/download/fb414182-cf96-4866-ac3c-7ce243b92cd2_en?filename=2022- european-semester-country-report-greece_en.pdf