«Εργαλείο» που θα εντοπίζει και θα «κόβει» προληπτικά τις κινήσεις παραγωγών για χειραγώγηση της ηλεκτρικής αγοράς, εισάγει στο χρηματιστήριο ενέργειας η ΡΑΕ

Την κατάλληλη φόρμουλα με την οποία θα μπορούσε να υλοποιηθεί ένας μηχανισμός ex-ante power mitigation έχει βάλει στο «μικροσκόπιο» η ΡΑΕ. Σκοπός ενός τέτοιου μηχανισμού θα ήταν η ταυτοποίηση «παικτών» της αγοράς με αυξημένη ισχύ, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και σε επόμενες ενεργειακές κρίσεις, για επιστροφή με δυναμικό τρόπο των «ουρανοκατέβατων κερδών» των παραγωγών. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η Αρχή προχωρά στην ανάθεση μελέτης για την εξέταση των πιθανών τρόπων με τους οποίους θα ήταν δυνατόν να υλοποιηθεί μία ανάλογη ασφαλιστική δικλείδα στις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Τη μελέτη πρόκειται να πραγματοποιήσει η ECCO International, στην οποία πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος είναι ο Δρ. Άλεξ Παπαλεξόπουλος. 

Η ΡΑΕ είχε αναφερθεί στο ex-ante power mitigation στην ανακοίνωσή της για τον τρόπο υπολογισμού των υπερεσόδων των εγχώριων ηλεκτροπαραγωγών, επισημαίνοντας ότι ανάλογοι μηχανισμοί υπάρχουν στις ώριμες αμερικανικές αγορές (όπως είναι οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία). Σε αυτό το πλαίσιο, προχώρησε σε ανάλογη πρόταση στον ACER, στο πλαίσιο της Μελέτης του Οργανισμού για την εκτίμηση του σχεδιασμού των ευρωπαϊκών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας. 

Πρόταση προς τον ACER 

Η εισήγηση προς τον ACER περιλαμβάνεται στο ενημερωτικό σημείωμα που παραδόθηκε στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής στο πλαίσιο της ενημέρωσής της από τον πρόεδρο της Αρχής για τη φορολόγηση των υπερεσόδων των ηλεκτροπαραγωγών. Σε αυτήν, επισημαίνεται από τον ρυθμιστή ότι για τον εντοπισμό τυχόν προσπαθειών χειραγώγησης της αγοράς, παράλληλα με την ex-post ανάλυση που προβλέπει το REMIT, η ex-ante ρύθμιση θα λειτουργήσει προληπτικά, εξαλείφοντας τη συγκέντρωση αγοράς και τα υπερβάλλοντα κέρδη. 

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι αναφορές του Δρος Παπαλεξόπουλου στη συνέντευξή του στο energypress, επισημαίνοντας ότι για να αποτραπούν φαινόμενα χειραγώγησης, όλες οι αμερικανικές αγορές έχουν ισχυρούς μηχανισμούς ex-ante market power mitigation, σε επίπεδο μονάδας. Μάλιστα, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ECCO  International επισήμανε ότι τέτοιοι μηχανισμοί έχουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περιόδους όπως η τρέχουσα, καθώς οι συνθήκες σπανιότητας ενός ενεργειακού προϊόντος (στη δεδομένη συγκυρία του φυσικού αερίου), διευρύνουν όντως τη δυνατότητα για χειραγώγηση. 

Σε αυτό το πλαίσιο, ενέταξε το συγκεκριμένο εργαλείο στην ενισχυμένη εποπτεία από τον ρυθμιστή που χρειάζεται η αγορά ιδιαίτερα σε τέτοιες συνθήκες , απέναντι σε κάθε «παίκτη» (δεσπόζοντα ή μη δεσπόζοντα), αντί για την αλλαγή των κανόνων λειτουργίας της αγοράς. 

Σκοπός της ΡΑΕ είναι με τη μελέτη να εξειδικεύσει την πρότασή της, καθώς στην ανακοίνωσή της για την «εργαλειοθήκη», η Κομισιόν προκρίνει την περαιτέρω ενίσχυση της εποπτείας της αγοράς. Η ανάγκη για περαιτέρω εξειδίκευση προκύπτει όμως και από τη δεύτερη εκδοχή εφαρμογής του προτεινόμενου μηχανισμού, δηλαδή για την επιστροφή των «ουρανοκατέβατων κερδών» με δυναμικό τρόπο, καθώς η εν λόγω εφαρμογή περιλαμβάνεται στην τελική έκθεση του ACER για τις παρεμβάσεις στον τρόπο καθορισμού των χονδρεμπορικών τιμών του ρεύματος, με σκοπό την αποκλιμάκωσή τους. 

Πρόβλεψη για ανάλογη «βαλβίδα εκτόνωσης» για πιθανές μελλοντικές «εκρήξεις» των τιμών 

Όπως έχει γράψει το energypress, στην έκθεση ο Οργανισμός συμπεριλαμβάνει μία ανάλογη «βαλβίδα εκτόνωσης», στις επιλογές που θα μπορούσαν να εξεταστούν για τη θωράκιση έναντι μελλοντικών σοκ στις τιμές της ενέργειας. Όπως υπογραμμίζει, πάντως, ένας τέτοιος μηχανισμός πρόσκαιρου περιορισμού των αμοιβών των ηλεκτροπαραγωγών (με την ex-ante επιστροφή των «ουρανοκατέβατων κερδών») θα πρέπει να ενεργοποιείται υπό σαφώς καθορισμένες συνθήκες (π.χ. ασυνήθιστα υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, αυξημένες σε σύντομο χρονικό διάστημα) και να παραμένει ενεργός για συγκεκριμένο χρόνο (π.χ. μερικές εβδομάδες ή ένα μήνα). 

Μάλιστα, αναφέρει ως ενδεικτικό παράδειγμα το Τέξας και την Αυστραλία. Και οι δύο αγορές προβλέπουν κανονική εκκαθάριση της αγοράς, μέχρι το σημείο όπου οι σταθερές υψηλές τιμές έχουν φτάσει στο «κατώφλι» ενεργοποίησης της ασφαλιστικής δικλείδας που έχει τεθεί. 

Στον «πυρήνα» του μηχανισμού αυτού βρίσκεται η εικονική επίλυση της αγοράς, πριν την κανονική επίλυση και την εκκαθάριση, ώστε να αξιολογηθεί η επίπτωση που έχουν οι υποβληθείσες προσφορές στις λιανικές τιμές. Στην περίπτωση της ex-ante ρύθμισης, αν η στρατηγική υποβολής προσφορών από ένα παραγωγό προκαλούν την αύξηση των λιανικών πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο, τότε γίνεται flagging στον «παίκτη», για να διερευνηθεί περαιτέρω. Για την επιστροφή των «ουρανοκατέβατων κερδών», η ενεργοποίηση του μηχανισμού σημαίνει πως ο παραγωγός δεν θα αμειφθεί με βάση την προσφορά του, αλλά με μία μικρότερη εύλογη αποζημίωση, στη βάση του λειτουργικού του κόστους.