ΕΛΕΤΑΕΝ: Να συσταθούν Περιοχές Επιτάχυνσης για τα υπεράκτια, όχι για τα χερσαία αιολικά

Διορθώσεις και προσθήκες ζητά η ΕΛΕΤΑΕΝ στο νομοσχέδιο για την αδειοδότηση των ΑΠΕ.

Όπως επισήμανε στα πλαίσια της δημόσιας διαβούλευσης, είναι λανθασμένη η εφαρμογή των Περιοχών Επιτάχυνσης στην περίπτωση των χερσαίων αιολικών. Αντί αυτού, είναι προτιμότερη η εφαρμογή της υφιστάμενης διαδικασίας.

Επίσης, η Ένωση εντοπίζει ελλείψεις σε διάφορες διατάξεις, που θα πρέπει να συμπληρωθούν, καθώς οδηγούν σε ασάφεια.

Αναλυτικά, τα σχόλια και οι παρατηρήσεις της ΕΛΕΤΑΕΝ:

Άρθρο 9: Περιοχές Επιτάχυνσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας – Aντικατάσταση άρθρου 7Α ν. 3468/2006

1] Από το συνδυασμό του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του νέου άρ. 7Α ν. 3468/2006 και του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1 του νέου άρ. 7Δ ν. 3468/2006 που εισάγεται με τον άρ. 12 του νομοσχεδίου, προκύπτει ότι σε Περιοχές Επιτάχυνσης (ΠερΕπ) αναπτύσσονται χερσαία αιολικά, χερσαία φωτοβολταϊκά και θαλάσσια φωτοβολταϊκά.

Θεωρούμε λάθος τη συμπερίληψη θαλάσσιων φωτοβολταϊκών σε Περιοχές Επιτάχυνσης διότι πρόκειται για μια τεχνολογία που δεν είναι τόσο ώριμη και αναπτυγμένη.

Επίσης, θεωρούμε ότι είναι λάθος ο καθορισμός Περιοχών Επιτάχυνσης για χερσαία αιολικά: Τα προβλήματα της αδειοδοτικής διαδικασίας που αντιμετωπίζουν τα χερσαία αιολικά είναι πολύ μεγάλα και γενικά. Το κράτος πρέπει να προσπαθήσει να τα επιλύσει επιβάλλοντας απλώς την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας από τις υπηρεσίες και εισάγοντας λίγες και εντοπισμένες νομοθετικές αλλαγές που έχουμε προτείνει. Δεν πρέπει να χάσει χρόνο και πόρους στο να προσπαθήσει να εφαρμόσει την προβλεπόμενη βαριά διαδικασία για να σχεδιάσει Περιοχές Επιτάχυνσης για χερσαία αιολικά.

Αντιθέτως, προτείνουμε τον καθορισμό Περιοχών Επιτάχυνσης για Υπεράκτια Αιολικά Πάρκα, διότι για αυτά προβλέπεται ούτως ή άλλως μια βαριά διαδικασία σχεδιασμού. Συγκεκριμένα, σύμφωνα και με τη νομοθετική ρύθμιση που σας έχουμε υποβάλει, θα πρέπει τα ίδια τα Προεδρικά Διατάγματα θέσπισης των ΠΟΑΥΑΠ που θα εκδοθούν ύστερα από την αναλυτική διαδικασία Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), να θεσπίζουν τις ΠΟΑΥΠΑ ως Περιοχές Επιτάχυνσης ΥΑΠ σύμφωνα με τους όρους που θα έχει καθορίσει η διαδικασία ΣΜΠΕ. Με τον τρόπο αυτό θα καλυφθεί το χρονικό κενό που έχει δημιουργηθεί από τον καθυστέρηση εφαρμογής του νόμου για τα ΥΑΠ.

2] Με την περίπτωση α) της παρ. 1 του νέου άρ. 7Α ν. 3468/2006 προβλέπεται ασαφώς ότι οι Περιοχές Επιτάχυνσης είναι εκτός «των περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί στο πλαίσιο εθνικών προγραμμάτων προστασίας για τη διατήρηση της φύσης και της βιοποικιλότητας, των μείζονων μεταναστευτικών οδών για τα πτηνά και τα θαλάσσια θηλαστικά».
Η διατύπωση αυτή είναι απλή μετάφραση άρ. 15γ, παρ. α.ii. της Οδηγίας. Πρέπει να γίνουν σαφείς αναφορές στα συγκεκριμένα εργαλεία του ελληνικού νομικού πλαισίου, άλλως θα δημιουργηθεί σύγχυση.

3] Ασαφής είναι η διατύπωση της περίπτωσης β) του νέου άρ. 7Α ν. 3468/2006 με την οποία προβλέπεται ότι οι Περιοχές Επιτάχυνσης είναι εκτός «περιοχών, όπου η ανάπτυξη συγκεκριμένης κατηγορίας ή τεχνολογίας τύπων έργων Α.Π.Ε. αναμένεται να έχει σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, σύμφωνα με την υπό στοιχεία ΥΠΕΧΩΔΕ / ΕΥΠΕ / οικ.107017 / 28.8.2006».
Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι η αναγνώριση τέτοιων περιοχών και η τεκμηρίωση ότι πληρείται η προϋπόθεση αυτή, θα γίνεται με την συγκεκριμένη κάθε φορά ΣΜΠΕ της παρ. 2.

Άρθρο 10: Περιβαλλοντική αδειοδότηση των σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις Περιοχές Επιτάχυνσης – Προσθήκη άρθρου 7Β στον ν. 3468/2006

Με την παρ. 2 του νέου άρ. 7Β του ν.3468/2006, όπως και με ορισμένες άλλες του σχεδίου νόμου (π.χ. άρθρα 7Γ, 7Δ του ν.3468/2006 και 4Α του ν.4951/2022 όπως καθορίζονται από τα άρ. 11, 12, 13 του σχεδίου νόμου) προβλέπονται συγκεκριμένες προθεσμίες για την διάρκεια της αδειοδότησης των έργων. Δεν προβλέπεται όμως τι θα συμβαίνει εάν παραβιάζονται αυτές οι προθεσμίες. Ελλείψει τέτοιας πρόνοιας, οι σχετικές διατάξεις θα παραμείνουν ανούσιο ευχολόγιο.
Υπενθυμίζεται κατ’ αρχάς ότι το αίτημα για επιτάχυνση της διαδικασίας αδειοδότησης και για πραγματική συμμόρφωση της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Οδηγία, δεν σημαίνει ότι όλα τα έργα πρέπει να εγκρίνονται εντός του προβλεπόμενου χρόνου. Σημαίνει ότι το κράτος οφείλει εντός του χρόνου αυτού να έχει εκδώσει οριστική απόφαση, είτε θετική είτε απορριπτική, για κάθε αίτημα αφού έχει εξετάσει όλες τις παραμέτρους του προτεινόμενου έργου ήτοι περιβαλλοντικές, οικονομικές, τεχνικές κλπ.

Περαιτέρω, υπενθυμίζεται ότι έχουμε καταθέσει δύο τουλάχιστον προτάσεις νομοθετικών ρυθμίσεων που απαντούν ρεαλιστικά στο τι πρέπει να γίνεται εάν η Διοίκηση παραβιάζει της προθεσμίες της:
– να αναστέλλονται οι προθεσμίες που ισχύουν για τις επιχειρήσεις και τους επιβάλλουν την επίτευξη συγκεκριμένων χρονικών οροσήμων επί χρηματική ποινή ή ποινή ακύρωσης της Βεβαίωσης Παραγωγού,
– να έχει τη δυνατότητα ο υποψήφιος παραγωγός να μεταφέρει το φάκελο ΑΕΠΟ από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση στο κεντρικό ΥΠΕΝ για τη λήψη από αυτό οριστικής απόφασης χωρίς επανάληψη της διαδικασίας.

Γενικότερα, σημειώνεται ότι η συστηματική παραβίαση των προθεσμιών από τη Διοίκηση, φέρει συνεχώς τις επιχειρήσεις αντιμέτωπες με τον κίνδυνο ακύρωσης των έργων τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κυοφορούμενη επιβολή τυφλών, οριζόντιων περιορισμών δια του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ. Δεν είναι δίκαιο το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ να οδηγήσει σε αυτόματο θάνατο ώριμα έργα, ακόμα και έργα που έχουν ολοκληρώσει τη συλλογή όλων των γνωμοδοτήσεων, και δεν έχει εκδοθεί απόφαση επί της ΑΕΠΟ εξαιτίας καθυστέρησης της Διοίκησης.

Άρθρο 11: Διαδικασία αδειοδότησης των σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις Περιοχές Επιτάχυνσης – Προσθήκη άρθρου 7Γ στον ν. 3468/2006

1] Ισχύουν όσα αναφέραμε ανωτέρω στο σχόλιο του άρ. 10 για τις προθεσμίες.
2] Από αβλεψία είναι λανθασμένη η αναφορά της διάταξης της Οδηγίας στο τίτλο του άρθρου, Η ορθή αναφορά είναι στην παρ. 7 του. άρ. 1 της Οδηγίας 2023/2413 και συγκεκριμένα στο νέο άρ. 16α της Οδηγίας 2018/2001.

Άρθρο 12: Διάρκεια της διαδικασίας αδειοδότησης των σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις Περιοχές Επιτάχυνσης- Προσθήκη άρθρου 7Δ στον ν. 3468/2006

1] Ισχύουν όσα αναφέραμε ανωτέρω στο σχόλιο του άρ. 10 για τις προθεσμίες.
2] Η παρ. 2γ συνιστά λανθασμένη μεταφορά της Οδηγίας στο Ελληνικό δίκαιο. Με την παράγραφο αυτή καθορίζεται ότι στη διάρκεια αδειοδότησης δεν συνυπολογίζονται «η διάρκεια δικαστικών προσφυγών και ένδικων μέσων, άλλων διαδικασιών ενώπιον δικαστηρίου, και εναλλακτικών μηχανισμών επίλυσης διαφορών, περιλαμβανομένων διαδικασιών προσφυγής και εξωδικαστικών προσφυγών και βοηθημάτων». Πρόκειται για απευθείας μετάφραση της παρ. 8.γ του άρ. 16 της Οδηγίας 2018/2001 που εισήγαγε η παρ. 7 του άρ. 1 της Οδηγίας 2023/2413.

Η εισαγόμενη διάταξη δεν διευκρινίζει τι είδους εκκρεμοδικίες θα είναι αυτές που θα αναστέλλουν τις προθεσμίες. Επειδή εδώ πρόκειται για προθεσμίες στη Διοίκηση, είναι παραπάνω από βέβαιο ότι η δημόσια γραφειοκρατία θα ερμηνεύσει ότι πρόκειται για κάθε εκκρεμοδικία που αφορά άδεια του έργου, ακόμα και αν αυτή δεν εμποδίζει τη Διοίκηση να ασκήσει τα καθήκοντά της (κάτι που είναι βέβαιο ότι θα συμβαίνει αφού δεν πρόκειται για οριστικές δικαστικές αποφάσεις).

Έτσι εισάγεται ο εξής παραλογισμός: το Ελληνικό κράτος απαλλάσσει τον εαυτό του από την υποχρέωση να τηρήσει τις προθεσμίες που ο νόμος του θέτει, με πρόφαση μια εκκρεμοδικία που στην πραγματικότητα θίγει και φέρνει σε δύσκολη θέση τον επενδυτή και όχι το κράτος.

Είναι προφανές ότι το αληθινό νόημα της Οδηγίας είναι ότι θέλει να προστατέψει τη Διοίκηση στις περιπτώσεις που σε κάποιο κράτος-μέλος εμποδίζεται να ασκήσει τα καθήκοντά της από μια εκκρεμοδικία. Δεν θέλει να την προστατέψει από κάθε εκκρεμοδικία, ακόμα και άσχετη με αυτή.
(Τα ίδια ισχύουν για την παρ. 3δ του νέου άρ. 4Α του ν.3468/2006 που εισάγει το άρ. 13 του σχεδίου νόμου).

Άρθρο 13: Συνολικός χρόνος αδειοδότησης, σύνδεσης και ανανέωσης σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης και σταθμών αποθήκευσης εκτός Περιοχών Επιτάχυνσης – Προσθήκη άρθρου 4Α στον ν. 4951/2022

1] Ισχύουν όσα αναφέραμε ανωτέρω στο σχόλιο του άρ. 10 για τις προθεσμίες.
2] Ισχύουν όσα αναφέραμε στο σχόλιο του άρ. 12 για τις συνέπειες μιας εκκρεμοδικίας στις προθεσμίες για τη Διοίκηση.

Άρθρο 20: Πιλοτικά έργα καινοτόμων τεχνολογιών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας – Προσθήκη άρθρου 2Ε στον ν. 3468/2006

Το χρονικό διάστημα των έξι (6) μηνών που καθορίζεται στην παρ. 4 του νέου άρ. 2Ε του ν. 3468/2006 είναι πάρα πολύ μικρό για τη δοκιμαστική λειτουργία καινοτόμου πιλοτικού έργου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε πραγματικό περιβάλλον.

Άρθρο 83: Μεταβατικές διατάξεις – Προσθήκη άρθρου 79Α στον ν. 4964/2022

Είναι ιδιαίτερα θετικό ότι με αυτή τη διάταξη μπορούν πλέον η ΕΔΕΥΕΠ και η εταιρεία ειδικού σκοπού να εκτελούν μελέτες, μετρήσεις και συλλογή δεδομένων σε θαλάσσιες περιοχές ενδιαφέροντος, ήδη πριν την έγκριση Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων (ΕΠΑ-ΥΑΠ). Από την άλλη πλευρά, η παροχή αυτής της δυνατότητας δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι απαλλάσσει το κράτος από την υποχρέωσή του να εφαρμόσει το ν.4964/2022 και να εγκρίνει το ΕΠΑ-ΥΑΠ.
Είναι επίσης θετικό ότι οι περιοχές ενδιαφέροντος δεν χρειάζεται να περιορίζονται εντός των χωρικών υδάτων αλλά μπορεί να είναι εντός της κηρυχθείσας αποκλειστικής οικονομικής ζώνης. Για παράδειγμα, στο Καρπάθιο πέλαγος, μεταξύ Κρήτης και Κάσου, και εντός της κηρυγμένης και οριοθετημένης με την Αίγυπτο ΑΟΖ, υπάρχουν θέσεις που πιθανά είναι κατάλληλες για πλωτά αιολικά και για τις οποίες προτείνουμε να διερευνηθεί η ένταξή τους στις περιοχές ενδιαφέροντος για ΥΑΠ.

Θέσπιση των ΠΟΑΥΑΠ ως Περιοχών Προτεραιότητας

Όπως αναφέραμε προτείνουμε να προβλεφθεί ο καθορισμός Περιοχών Επιτάχυνσης για Υπεράκτια Αιολικά Πάρκα: τα ίδια τα Προεδρικά Διατάγματα θέσπισης των ΠΟΑΥΑΠ που θα εκδοθούν ύστερα από την αναλυτική διαδικασία Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), να θεσπίζουν τις ΠΟΑΥΠΑ ως Περιοχές Επιτάχυνσης ΥΑΠ σύμφωνα με τους όρους που θα έχει καθορίσει η διαδικασία ΣΜΠΕ.
Με τον τρόπο αυτό θα καλυφθεί το χρονικό κενό που έχει δημιουργηθεί από την καθυστέρηση εφαρμογής του νόμου για τα ΥΑΠ.