Εϊντάν Παρνάς: Ταύτιση και για ΑΠΕ Κύπρου-Ισραήλ

Ο Εϊντάν Παρνάς, ιδρυτής και γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Πράσινης Ενέργειας του Ισραήλ είναι μια από τις προσωπικότητες με μεγάλη εμπειρία αλλά και συμβολή στην ανάπτυξη των ΑΠΕ στο Ισραήλ. Θα βρίσκεται τις επόμενες μέρες στην Κύπρο. Είναι ο κεντρικός ομιλητής σε διάλεξη που διοργανώνει η Πρεσβεία του Ισραήλ, με τη συνεργασία του Υπουργείου Ενέργειας την Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2016, στις 11:00 στην αίθουσα συνεδριάσεων που βρίσκεται στο ισόγειο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, με θέμα την πράσινη αγορά ενέργειας του Ισραήλ και τις ευκαιρίες συνεργασίας. Ο Εϊντάν Παρνάς ασχολείται επίσης με πολλές πρωτοβουλίες που προωθούν τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη τόσο στο Ισραήλ όσο και σε όλο τον κόσμο. Τον περασμένο Δεκέμβριο διορίστηκε ως γραμματέας του νεοσύστατου Παγκόσμιου Συμβουλίου Ηλιακής Ενέργειας που ιδρύθηκε στο Παρίσι κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Διάσκεψης για το Περιβάλλον. Με την ευκαιρία της παρουσίας του στην Κύπρο μιλά στον «Φ» για κρίσιμα θέματα που απασχολούν ταυτόχρονα Κύπρο και Ισραήλ σε σχέση με την ανάπτυξη των ΑΠΕ.

Από τους θερμοσίφωνες  στα πάρκα

ΕΡ. Ξέρουμε ότι το Ισραήλ πρωτοπορεί και σε τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κυρίως στον τομέα των φωτοβολταικών. Το υψηλό επίπεδο τεχνολογίας έχει επιδράσει και στο εκτόπισμα της παραγωγής από ΑΠΕ στη χώρα; Ποια είναι σήμερα η κατάσταση στο Ισραήλ; Τι ποσοστό ηλεκτρισμού προέρχεται από ΑΠΕ και κυρίως από φωτοβολταϊκά;
ΑΠ. Το Ισραήλ είναι πρωτοπόρος στον τομέα της Συγκεντρωτικής Ηλιακής Ενέργειας (Concentrated Solar Power) , τεχνολογία διαφορετική από αυτή των φωτοβολταϊκών (με κάτοπτρα οι φωτεινές ακτίνες συγκεντρώνονται σε ένα σημείο θερμαίνοντας υγρό που με ατμούς κινεί ατμοστρόβιλους που παράγουν ηλεκτρισμό). Από τη δεκαετία του '50 η τεχνολογία αυτή αναπτύσσεται στο πλαίσιο της δραστηριότητας του Επιστημονικού Συμβουλίου του Γραφείο του πρωθυπουργού. Με τον ίδιο τρόπο -στη βάση των ηλιοσυλλεκτών που θερμαίνουν το νερό, που ανέπτυξε ο πατέρας της ηλιακής ενέργειας στο Ισραήλ, ο Χάρι Σβι Ταμπορ- προχωρήσαμε και στην ανάπτυξη της τότε καινοτομίας των ηλιακών θερμοσιφώνων. Σήμερα χρησιμοποιεί ηλιακούς θερμοσίφωνες σχεδόν το 94% των νοικοκυριών του Ισραήλ, εξοικονομώντας περίπου 4% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ιδιαίτερα μετά το 1980 οπότε και η τοποθέτηση ηλιακού θερμοσίφωνα αποτελεί νομική προϋπόθεση για κάθε νέο σπίτι που κτίζεται.
Στη βάση των ηλιοσυλλεκτών Ταμπόρ βασίστηκαν οι πρώτες συγκεντρωτικές ηλιοθερμικές μονάδες που κατασκευάστηκαν το 1990 από την ισραηλινή Luz industries στην Καλιφόρνια με ισχύ 350MW, οι οποίες λειτουργούν μέχρι σήμερα. Πέρυσι η επίσης προερχόμενη από το Ισραήλ Bright Source, ολοκλήρωσε και συνέδεσε με το δίκτυο τη μεγαλύτερη συγκεντρωτική ηλιοθερμική μονάδα παραγωγής ενέργειας, της τάξης των 400mW CSP, επίσης, στην Καλιφόρνια. Το Ισραήλ έχει επίσης προωθήσει πάρα πολύ και την τεχνολογία γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής, με την εταιρεία Ormat να είναι ο παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα αυτό.
Το 2009 από το Ισραήλ ήρθε ακόμα μια νέα καινοτομία για τα φωτοβολταϊκά, η τεχνολογία Solar Edge, για βελτιστοποίηση του ηλεκτρισμού που παράγουν τα φωτοβολταϊκά και που εξελίχθηκε στην τρίτη παγκόσμια εταιρεία του τομέα. Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκονται πολλές νέες καινοτομίες και τεχνολογίες σε εργαστήρια έρευνας και ανάπτυξης του Ισραήλ.

ΕΡ. Ο λαός, η κοινωνία, οι πολίτες του Ισραήλ, έχουν το χαρακτηριστικό της καλής υποδοχής, του αγκαλιάσματος της καινοτομίας στη ζωή τους; Μπορεί η ερώτηση να σας φαίνεται παράξενη, όμως συχνά αντιστεκόμαστε στην καινοτομία όταν μπαίνει στη ζωή μας… 
ΑΠ. Έχει αναπτυχθεί η κουλτούρα της καινοτομίας και έχει κάνει το λαό του Ισραήλ πιο πρόθυμο να δεχθεί τις καινοτόμες τεχνολογίες και την εφαρμογή τους στην καθημερινή ζωή. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι και στο Ισραήλ η προώθηση των ΑΠΕ ήταν ποτέ εύκολη υπόθεση. Το Ισραήλ παράγει πλέον μόλις το 2% της ενέργειάς του από ανανεώσιμες πηγές, κυρίως από φωτοβολταϊκά συστήματα (750mW). Κι αυτό επειδή η οικονομία της χώρας ελέγχεται αυστηρά από το Υπουργείο Οικονομικών, που διατηρεί μια πολύ συντηρητική προσέγγιση της αγοράς, δηλαδή έχει θέσει εκτός συζήτησης οποιοδήποτε θέμα επιδοτήσεων. Το 2008 το Ισραήλ εισήγαγε την πρώτη ρύθμιση για τοποθέτηση φωτοβολταϊκών στις στέγες, με πολλούς περιορισμούς, επειδή οι κυβερνήσεις διαδοχικά ήταν πολύ προσεκτικές ώστε να αποφύγουν τη μαζική τοποθέτηση φωτοβολταϊκών στο Ισραήλ. Σήμερα είναι σε λειτουργία εγκαταστάσεις περίπου 750 μεγαβάτ, ενώ ο εθνικός στόχος είναι το 2020 να φθάσουμε το 10%, δηλαδή πρέπει να εγκαταστήσουμε ακόμα 2 γιγαβατ από ΑΠΕ. Πόσο μάλλον να φτάσουμε τους νέους στόχους που αποφασίστηκαν στο Παρίσι τον Δεκέμβριο, δηλαδή, 13% το 2025 και 17% το 2030.

ΕΡ. Έχετε τεχνολογία, έχετε ήλιο, έχετε έφεση στην καινοτομία, πού είναι τα εμπόδια στο θέμα των ΑΠΕ στο Ισραήλ;
ΑΠ. Δύο είναι οι λόγοι που οι ΑΠΕ δεν προωθήθηκαν γρήγορα στο Ισραήλ. Ο πρώτος οφείλεται στα οικονομικά δεδομένα των ΑΠΕ, επειδή κοστίζουν κάτι παραπάνω από την παραγωγή ηλεκτρισμού με ορυκτά καύσιμα, άρα και κάποια επιβάρυνση στους λογαριασμούς ηλεκτρισμού. Όμως όλοι γνωρίζουμε ότι το κόστος της ενέργειας από φωτοβολταικά μειώνεται συνεχώς, οπότε είναι καλό να γνωρίζουμε ότι οι λογαριασμοί θα μειώνονται συνεχώς. Το δεύτερο εμπόδιο είναι τεχνικό. Είμαστε μιά απομονωμένη ενεργειακά χώρα, χωρίς διασύνδεση με οποιαδήποτε γειτονική χώρα, ενώ ταυτόχρονα δεν έχουμε ούτε μπορούμε να βασιστούμε άλλες μορφές παραγωγής όπως η υδροηλεκτρική και η αιολική. Αυτοί οι περιορισμοί θέτουν το ζήτημα του πιο ποσοστό των ΑΠΕ μπορεί να ενσωματωθεί στο δίκτυο για να καλύψει τις ώρες που κρύβεται ο ήλιος. Οι συνθήκες όμως τώρα αλλάζουν. Γνωρίζετε πόσο χαμηλά έχει πέσει το κόστος των φωτοβολταϊκών, άρα και πόσο πιο χαμηλή είναι η τιμή κάθε κιλοβατώρας. Επίσης, η πιθανότητα έλλειψης ηλεκτρισμού, πλέον αντιμετωπίζεται, υπάρχουν πιά πολλά διεθνή τέτοια παραδείγματα και διδάγματα που μπορούν να αντληθούν από χώρες με ανεπτυγμένα δίκτυα και μεθόδους διαχείρισης των ΑΠΕ.

Υπάρχουν λύσεις και για το πρόβλημα αστάθειας 
Τα μικρά δίκτυα η βάση για αυτάρκεια και ασφάλεια

ΕΡ. Στον τομέα της ενέργειας Ισραήλ και Κύπρος έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό πρόβλημα, είναι δύο χώρες αποκλεισμένες ενεργειακά όσον αφορά στον ηλεκτρισμό. Επίσης, είναι σχετικά μικρά ηλεκτρικά συστήματα. Αυτά τα χαρακτηριστικά στην Κύπρο φαίνεται να επηρεάζουν την ασφάλεια του συστήματος ηλεκτρισμού, όσο αφορά την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και βέβαια κυρίως των φωτοβολταϊκών. Οσο πιο υψηλό είναι το ποσοστό διείσδυσης των φωτοβολταϊκών στην παραγωγή ηλεκτρισμού, τόσο μεγαλύτερη αστάθεια μπορεί να προκληθεί στο σύστημα και στην επάρκεια. Με βάση την εμπειρία και τις γνώσεις σας, υπάρχει λύση γι’ αυτό το πρόβλημα ή πρέπει να περιμένουμε την τεχνολογία για να δώσει λύσεις αποθήκευσης ενέργειας τέτοιων διαστάσεων;
ΑΠ. Το πρόβλημα της Κύπρου είναι πολύ γνωστό στο Ισραήλ, επειδή όπως εξήγησα ήδη το έχουμε και στο Ισραήλ. Πιστεύω ότι μία από τις λύσεις είναι η βελτίωση της σύνθεσης του μίγματος των ΑΠΕ, δηλαδή με τρόπο που η παραγωγή της αιολικής ενέργειας και της βιομάζας να βελτιώσει τη διαχείριση της ηλιακής ενέργειας αντικαθιστώντας την όταν η παραγωγή της μειώνεται. Μια άλλη λύση είναι η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά δεν είναι ακόμη οικονομικά αποδοτική. Στο Ισραήλ έχουμε σε εξέλιξη τρία έργα αποθήκευσης. Αυτά θα επιτρέψουν στον διαχειριστή του δικτύου να έχει πρόσθετα εργαλεία διαχείρισης για την αντιμετώπιση της αστάθειας παραγωγής. Επίσης, η στροφή προς το φυσικό αέριο και τις τεχνικές δυνατότητες των αεριοστροβίλων που μπορούν να αντιδράσουν γρήγορα, είναι ακόμα ένας παράγοντας που συμβάλλει στην βελτίωση της διαχείρισης της ενέργειας. Φυσικά, η διαχείριση της αστάθειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ θα συνεχίσει να είναι μια πρόκληση, αλλά η πρόκληση αυτή πρόκληση αυτή έχει ακόμα μια τεχνολογική λύση. Την τεχνολογία των συγκεντρωτικών ηλιοθερμικών πάρκων, που να επιτρέπουν την αποθήκευση ενέργειας και αντιμετώπιση του θέματος αστάθειας και ελλειμάτων. Έχουμε ήδη στο θέμα αυτό μια πρωτοποριακή τεχνολογία με συγκεντρωτικά ηλιοθερμικά πάρκα που αποδίδουν ενέργεια 24 ώρες το 24ωρο και επτά μέρες την εβδομάδα. Το Ισραήλ προωθεί την εγκατάσταση δύο τέτοιων συγκεντρωτικών ηλιοθερμικών πάρκων, δυναμικότητας 120 MW το κάθε ένα, με δυνατότητα αποθήκευσης της τάξης των 50MW.
Το θέμα των παροδικών ελλειμάτων παραγωγής από ΑΠΕ θα πρέπει να αντιμετωπιστεί -στο Ισραήλ το κάνουμε ήδη- και στο πλαίσιο της εμπειρίας από τις ανεπτυγμένες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και οι τεχνολογίες που επιτρέπουν τη διαχείριση της ενέργειας από ΑΠΕ.

ΕΡ. Υπάρχει και η τάση για τα μικροδίκτυα και την αυτάρκεια σε τοπικό επίπεδο…
ΑΠ. Σωστά, πρέπει να δούμε αυτό το θέμα και διαφορετικά, να μιλήσουμε για τα «ενεργειακά νησιά», δηλαδή τα μικροδίκτυα, όπως μια κοινότητα, ένας οικισμός ή μια πολυκατοικία, ένα κτήριο, που μπορεί να γίνουν ενεργειακά αυτόνομα και να είναι ανεξάρτητα από το δίκτυο. Για παράδειγμα να λειτουργούν πλήρως σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και διακοπής της παροχής. Αυτό είναι και μία κατεύθυνση προς το μέλλον για κάθε ανεπτυγμένη αγορά ενέργειας. Στο Ισραήλ κάνουμε τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση και έχουν δοθεί εγκρίσεις σε οικισμούς να ενεργούν ως ανεξάρτητα δίκτυα. Στο μέλλον αναμένεται ότι τέτοιες μονάδες θα είναι σε θέση να επιτύχουν κάποιο επίπεδο ανεξαρτησίας όταν χρειάζεται. Ακόμα μια τεχνολογική πτυχή, είναι αυτή που επεκτείνεται στην διαχείριση της ζήτησης, η οποία δίνει τα κατάλληλα εργαλεία στους διαχειριστές δικτύων, που επιτρέπουν τον έλεγχο της κατανάλωσης ηλεκτρισμού, που επιτρέπουν την ρυθμιζόμενη μείωση της ζήτησης. Και σε αυτό το τομέα, το Ισραήλ κάνει τα πρώτα του βήματα, ώστε να ισοσκελίζεται η ζήτηση με την παραγωγή. Έχουμε νέες καινοτομίες σε αυτόν τον τομέα που στο μέλλον θα διευκολύνουν την καλύτερη ενσωμάτωση των ΑΠΕ. Άλλες συμπληρωματικές λύσεις προέρχονται από τον τομέα της πρόγνωση του καιρού και της πρόβλεψης της ζήτησης ηλεκτρισμού, όπως και άλλα θέματα, στα οποία στο Ισραήλ είμαστε ακόμα στο στάδιο της έρευνας και ανάπτυξης.

Εμπόδιο ή καταλύτης το φυσικό αέριο;
ΕΡ. Το Ισραήλ έχει ανακαλύψει δικές του μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, ενώ και η Κύπρος έχει ήδη ανακαλύψει ποσότητες που υπερκαλύπτουν τις σημερινές και μελλοντικές της ανάγκες για πολλές δεκαετίες σε ηλεκτρική ενέργεια. Οπότε έχουν δικές τους πηγές για παραγωγή ηλεκτρισμού, μάλιστα με πολύ καλύτερο σε σχέση με το παρελθόν κόστος. Αποτελούν αυτές οι ανακαλύψεις αιτία για να είναι πιο αργή και πιο ήπια η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών σε Ισραήλ και Κύπρο;
ΑΠ. Στο Ισραήλ χωρίς καμία αμφιβολία, οι ανακαλύψεις του φυσικού αερίου καθυστέρησαν την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Όχι όμως για οικονομικούς λόγους. Να εξηγήσουμε ότι η ανακάλυψη του φυσικού αερίου τα τελευταία χρόνια, άνοιξε μια έντονη δημόσια συζήτηση στην χώρα, σχετικά με το τι πρέπει να γίνει με το αέριο, ποια πρέπει να είναι η φορολογία του φυσικού αερίου, ποιες ποσότητες θα επιτραπεί να εξαχθούν στο εξωτερικό, ποια η προτεραιότητα εξασφάλισης των αναγκών της χώρας. Η συζήτηση αυτή ξεκίνησε το 2010 και μόλις τώρα οδηγούμαστε σε αποφάσεις. Αυτό δημιούργησε και μια αδυναμία προγραμματισμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που καθυστέρησε και την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Αυτός είναι ο κύριος λόγος της καθυστέρησης. Τώρα φαίνεται ότι το Ισραήλ θα κινηθεί γρήγορα προς τα εμπρός για την υλοποίηση των ΑΠΕ και ειδικά στον τομέα παραγωγής ενέργειας από τον ήλιο, όπου το συνεχώς μειούμενο κόστος, είναι πλέον ανταγωνιστικό της παραγωγής με ορυκτά καύσιμα.
Στην Κύπρο, εξ όσων γνωρίζω, απαιτείται ακόμα μακροχρόνιος σχεδιασμός για την αξιοποίηση του φυσικού αερίου για την παραγωγή ενέργειας, ενώ δεν υπάρχει ακόμα ούτε και εικόνα για το κόστος που θα έχει, οπότε θα πρέπει και η Κύπρος, αν η ανάγκη για φυσικό αέριο πέφτει σε μακροπρόθεσμη βάση, αυτό που είναι από την αξία των δεξαμενών αερίου, οπότε δεν υπάρχουν ακόμη έτοιμες απαντήσεις ως προς τις συγκρίσεις κόστους. Όμως είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε και την ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας, της διασποράς των πηγών παραγωγής και των δικτύων μεταφοράς και διανομής. Αυτό αφορά ιδιαίτερα και θέματα ασφάλειας, τα οποία για παράδειγμα είναι έντονα και πολύ σημαντικά για το Ισραήλ.

ΕΡ. Διαπιστώνουμε ότι είστε από εκείνους που δεν θεωρούν τις ανακαλύψεις φυσικού αερίου -και το φυσικό αέριο- ως λόγους ενεργειακής ασφάλειας στο Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι τέτοιο ρόλο μπορούν να έχουν οι ΑΠΕ. Μπορείτε να μας εξηγήσετε τους λόγους της θέσης σας αυτής; 
ΑΠ. Η εξάρτηση από το φυσικό αέριο είναι προβληματική για κάθε χώρα. Μιλάμε για μερικές ευπαθείς υποδομές των οποίων η ασφάλεια από όλες τις πλευρές, θα πρέπει να είναι αδιάκοπα και απόλυτα εξασφαλισμένη. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ΑΠΕ είναι αναγκαίες, είναι ένα απόλυτα αναγκαίο στοιχείο, είναι must για κάθε χώρα και ειδικά εκεί όπου το φυσικό αέριο αποτελεί σημαντική πηγή ενέργειας. Η ηλιακή ενέργεια και τα μικροδίκτυα, είναι δύο παράγοντες που αναβαθμίζουν αισθητά το θέμα της ενεργειακής ασφάλειας και την ανθεκτικότητα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Ετοιμότητα για χρηματοδότηση από το Ισραήλ

ΕΡ. Ένας από τους τρόπους μείωσης των ρύπων και της ενέργειας που καταναλώνουμε είναι η εξοικονόμηση ενέργειας, σε σπίτια, σε εμπορικά καταστήματα, σε κυβερνητικές υπηρεσίες, στη βιομηχανία. Μέχρι τώρα, τουλάχιστον στην Κύπρο, δεν μπορέσαμε να έχουμε σημαντικά αποτελέσματα στην εξοικονόμηση. Μόνο η οικονομική κρίση περιόρισε την κατανάλωση ενέργειας… Υπάρχουν τεχνολογικές και στρατηγικές εξελίξεις που να προσφέρονται για πιο αισθητά αποτελέσματα ή πρέπει να περιοριστούμε σε αυτά που δίνουν οι λαμπτήρες led;
ΑΠ. Ενεργειακή απόδοση και η εξοικονόμηση είναι το πρώτο «καύσιμο» στην ηλεκτρική ενέργεια. Όμως είναι πολύ δύσκολη υπόθεση, κυρίως επειδή εμείς οι άνθρωποι δεν θέλουμε να εξοικονομούμε ενέργεια, θέλουμε να καταναλώνουμε ολοένα και περισσότερη, αυτό προϋποθέτει και η ανάπτυξη της οικονομίας. Όμως, στη πραγματικότητα, η ενεργειακή απόδοση είναι απαραίτητη για κάθε οικονομία. Εκείνο που πρέπει να γίνει αντιληπτό -κυρίως από τις κυβερνήσεις- είναι ότι η αγορά από μόνη της δεν μπορεί να παρέμβει αποτελεσματικά προς αυτή την κατεύθυνση, ότι υπάρχει μια εγγενής αδυναμία της αγοράς και να παρέμβει.
Υπάρχουν τρία κύρια προβλήματα σε σχέση με την ενεργειακή απόδοση: Η ευαισθητοποίηση του κοινού, η εμπιστοσύνη του κοινού σε νέες τεχνολογίες και σε παρόχους λύσεων και η χρηματοδότηση. Οπότε, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να βοηθήσουν και στην ευαισθητοποίηση και στην απόκτηση εμπιστοσύνης από πλευράς πολιτών. Όσον αφορά στη χρηματοδότηση, επειδή αφορά συνήθως μικρές επενδύσεις, επίσης οι κυβερνήσεις μπορούν να δημιουργήσουν εργαλεία -κυρίως εγγυήσεων- στα οποία θα συμμετάσχουν οι τράπεζες και άλλοι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί. Στο Ισραήλ δοκιμάζουμε τέτοιο σχήμα, που έχει αποδώσει με μεγάλη επιτυχία κυρίως στον ξενοδοχειακό τομέα.

ΕΡ. Πρόσφατα, τον περασμένο Δεκέμβριο στο Παρίσι, έχετε εκλεγεί ως γραμματέας του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ηλιακής Ενέργειας που έχει συσταθεί στο πλαίσιο της Διεθνούς Διάσκεψης για το Κλίμα. Ποιοι είναι οι σκοποί και ο ρόλος του Global Solar Council; Ποια είναι η σημασία και η επίδραση σε χώρες όπως το Ισραήλ και η Κύπρος; Μπορούν σχετικά μικρές σε έκταση, πληθυσμό, παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας, όπως το Ισραήλ και ακόμα περισσότερο η Κύπρος, να συμβάλουν στην διαμόρφωση διεθνούς πολιτικής ή εξελίξεων υπερ της αύξησης του εκτοπίσματος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας;
ΑΠ. Το Ισραήλ και η Κύπρος είναι σημαντικά παραδείγματα για πιθανή δράση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ηλιακής Ενέργειας. Για παράδειγμα, στο πώς η ηλιακή ενέργεια μπορεί να εφαρμοστεί στο σύστημα ενέργειας απομονωμένων και νησιωτικών δικτύων. Ένα άλλο θέμα είναι το πώς συμβάλλει η ηλιακή ενέργεια σε μια αγορά όπου το νέο χαρακτηριστικό είναι η εισαγωγή φθηνού φυσικό αέριο.

ΕΡ. Υπάρχουν δυνατότητες και αν ναι σε ποιους τομείς για συνεργασία μεταξύ του Green Energy Association του Ισραήλ και των αντίστοιχων οργανισμών στην Κύπρο;
ΑΠ. Σίγουρα υπάρχουν, τα κοινά χαρακτηριστικά και οι κοινές ανάγκες. Πρόκειται για απομονωμένα συστήματα, με ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών παραγωγής, που τώρα ξεκινούν με την παραγωγή από φυσικό αέριο, που έχουν σημαντικά θέματα ενεργειακής ασφάλειας. Αυτά όλα είναι θέματα όπου μπορούμε να συνεργαστούμε. Επίσης και στις δύο χώρες υπάρχουν ενεργοί παράγοντες που ασχολούνται με τα προβλήματα αυτά, που έχουν καλές γνώσεις και εμπειρίες για ανάπτυξη έργων σε κοινές συνθήκες και περιβάλλον. Για παράδειγμα, μπορεί να συνεργαστούμε με βάση το παράδειγμα του Ισραήλ για χρηματοδότηση της ενεργειακής απόδοσης και μικροσυστημάτων εξοικονόμησης στα ξενοδοχεία. Έχουμε εταιρείες έτοιμες και για χρηματοδοτήσεις προς αυτή την κατεύθυνση.

(του Πέτρου Θεοχαρίδη, Φιλελεύθερος)