Δώρα Αντωνίου: Ενεργειακός «πυρετός» στη Λεκάνη της Μεσογείου

Η επίσημη επιβεβαίωση, πριν από λίγες ημέρες, του κοιτάσματος «Λεβιάθαν» στον θαλάσσιο χώρο ανοιχτά του Ισραήλ, έδωσε νέες διαστάσεις στον «ενεργειακό πυρετό», που επικρατεί στη Λεκάνη της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ο αμερικανικός ενεργειακός κολοσσός Noble Energy επιβεβαίωσε ότι οι εκτιμήσεις που είχαν διατυπωθεί, με βάση τις αρχικές σεισμογραφικές και γεωλογικές έρευνες στην περιοχή, ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Τα κοιτάσματα του «Λεβιάθαν» αποτιμώνται σε περίπου 450 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Πρακτικά, αυτό μεταφράζεται σε ενεργειακή αυτονομία για το Ισραήλ για τα επόμενα εκατό χρόνια και μετατροπή της χώρας σε σημαντικό εξαγωγέα ενέργειας προς την Ευρώπη.

Οι εξελίξεις αυτές αφορούν πολυδιάστατα και την Ελλάδα. Οι συζητήσεις για πιθανά κοιτάσματα στην περιοχή και τα μέχρι τώρα ευρήματα καθιστούν όλο και πιο επιτακτική την ανάγκη να ερευνηθεί πλήρως ο ανεξερεύνητος ελλαδικός χώρος. Η συζήτηση που γίνεται στην Ελλάδα για τις πιθανότητες ύπαρξης ενεργειακών κοιτασμάτων διεξάγεται, εν πολλοίς, επί τη βάσει εικασιών και όχι επιστημονικών μετρήσεων.

Η απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει στη σύσταση φορέα, για τη διαχείριση ενεργειακών κοιτασμάτων, αποτελεί ένα πρώτο σημαντικό βήμα. Μεγάλη εκκρεμότητα της χώρας μας, ωστόσο, παραμένει το γεγονός ότι δεν έχει προχωρήσει σε συμφωνία για τον καθορισμό Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με καμιά από τις γειτνιάζουσες χώρες. Η μοναδική διαπραγμάτευση που έφθασε σε συμφωνία ήταν αυτή με την Αλβανία, η οποία, όμως, βρίσκεται στον αέρα, λόγω απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου εκεί. Οι διαπραγματεύσεις με Αίγυπτο και Λιβύη, που εξελίσσονται τα τελευταία χρόνια, κινούνται με πολύ αργούς ρυθμούς και, ιδιαίτερα στην περίπτωση της Αιγύπτου, αυτό οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στις πιέσεις που ασκεί η Τουρκία.

Ο καθορισμός ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου είναι ένα θέμα που επίσης τίθεται πιεστικά τον τελευταίο καιρό. Η Αθήνα δεν έχει προχωρήσει σε κάποια κίνηση σε αυτήν την κατεύθυνση.

Ωστόσο, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι ενδεχόμενη συμφωνία θα είχε ένα πρόβλημα με την ανατολική πλευρά της θαλάσσιας περιοχής, που αφορά την Τουρκία. Η ελληνική πλευρά δείχνει να μην επιθυμεί να ενεργοποιήσει τα αντανακλαστικά της Τουρκίας. Οπως όλα δείχνουν, η διαπραγμάτευση για τον καθορισμό υφαλοκρηπίδας, που συνεχίζεται μέσω των διερευνητικών επαφών, θα λειτουργήσει ως μπούσουλας για τον καθορισμό και των υπολοίπων θαλασσίων ζωνών με την Τουρκία. Βεβαίως, το μεγάλο «αγκάθι» παραμένει το Καστελόριζο.

Η Αγκυρα, με τον τρόπο της, στέλνοντας πλοία για έρευνες στη θαλάσσια περιοχή του Καστελόριζου, προσπαθεί να κατοχυρώσει τη θέση της ότι δεν αναγνωρίζει θαλάσσιες ζώνες στο ακριτικό νησί. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, θα σήμαινε τον αποκλεισμό της Τουρκίας από πρόσβαση σε μια μεγάλη θαλάσσια περιοχή, η οποία, υπό το φως των τελευταίων εξελίξεων, έχει αποκτήσει και ενεργειακό ενδιαφέρον. Ακόμη και χωρίς αυτή τη διάσταση, όμως, ο καθορισμός ΑΟΖ σημαίνει την αποκλειστική οικονομική εκμετάλλευση κάθε πλουτοπαραγωγικής δραστηριότητας που προκύπτει, για παράδειγμα της αλιείας.

Την ίδια στιγμή, η τουρκική πλευρά προσπαθεί διαρκώς να καλλιεργεί κλίμα αμφισβήτησης και διαμοιρασμού. Ετσι, στις εκτιμήσεις για ύπαρξη ενεργειακών κοιτασμάτων στο Αιγαίο, εισήχθη η έννοια της συνεκμετάλλευσης, που συχνά πυκνά επαναφέρουν οι Τούρκοι. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν, ωστόσο, ότι τέτοια συζήτηση, σε επίσημο επίπεδο, δεν έχει υπάρξει.

(Καθημερινή της Κυριακής, 9/1/2011)