Καινούργιο επεισόδιο στο σίριαλ της διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου: Νέα σύσκεψη στις 10 Σεπτεμβρίου στη Λευκωσία με συμμετοχή Σκυλακάκη, ΑΔΜΗΕ και Nexans ανήγγειλε ο Κύπριος εκπρόσωπος

(upd: 17:35) Τη στιγμή που αναμένετο η σημερινή (από χθεσινή αναβολή) συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου της Κύπρου, στη βάση της συμφωνίας της Δευτέρας, να "ξεμπλοκάρει" το θέμα, δίνοντας πράσινο φως στην ΡΑΕΚ ώστε η τελευταία να λάβει τις συμφωνημένες αναγκαίες ρυθμιστικές αποφάσεις για να μπορέσει να συνεχιστεί απρόσκοπτα η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου, σε δηλώσεις του ο Κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ανέτρεψε τον προγραμματισμό αναφέροντας:

"Η σημασία του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, τόσο ως στρατηγικό έργο όσο και ως προς την οικονομική του διάσταση και ως προς τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στον ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας μας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), είναι αδιαμφισβήτητη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Κυβέρνηση προσεγγίζει το όλο θέμα με υπευθυνότητα και τη δέουσα επιμέλεια, με μοναδικό στόχο την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του κυπριακού λαού.

Στο στάδιο που βρίσκονται αυτή τη στιγμή οι συζητήσεις, με πρωτοβουλία της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα πραγματοποιηθεί σύσκεψη όλων των μερών στην Κύπρο την Τρίτη, 10 Σεπτεμβρίου 2024, στις 15:30.

Στη σύσκεψη θα συμμετάσχουν οι Υπουργοί Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Οικονομικών και η Υφυπουργός παρά τω Προέδρω εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο Υπουργός Ενέργειας εκ μέρους της Ελληνικής Κυβέρνησης, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπρόσωποι του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ), της εταιρείας NEXANS και η Νομική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας".

Στο πρωινό του ρεπορτάζ το energypress έγραφε:

Σήματα ότι η Λευκωσία δεν θα εγκαταλείψει εύκολα την επαμφοτερίζουσα στάση των τελευταίων μηνών για την ηλεκτρική διασύνδεση στέλνει η χθεσινή αναβολή της έγκρισης από το υπουργικό συμβούλιο της Κύπρου της συμφωνίας της Δευτέρας, παραπέμποντας το θέμα σε νέα συνεδρίαση για σήμερα, κυρίως όμως οι πληροφορίες που προβάλλονται από τα κυπριακά μέσα, επικαλούμενα κυβερνητικές πηγές.

Επιβεβαιώνοντας όσους υποστήριζαν μετά τη καταρχήν συμφωνία στις αρχές της εβδομάδας ότι τίποτα δεν έχει κλείσει οριστικά, χθες το υπουργικό της Κύπρου ανέβαλε την αναμενόμενη σχετική συζήτηση, με κυπριακά δημοσιεύματα να επικαλούνται σειρά πιθανών λόγων, όπως ότι δεν είναι ακόμη έτοιμα τα τελικά έγγραφα, ενστάσεις από κάποιους υπουργούς, κυρίως όμως πληροφορίες από επίσημες πηγές ότι το όλο πλαίσιο πρέπει πρώτα να περάσει από τη Βουλή. 

Σαν βασικό σενάριο προβάλλεται ο προβληματισμός της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη ότι η συμφωνημένη φόρμουλα για τη καταβολή 125 εκατ ευρώ στον ΑΔΜΗΕ κατά τη φάση της κατασκευής, με χρέωση των κυπρίων καταναλωτών και εν συνεχεία επιδότηση των λογαριασμών τους από το κράτος μέσω του Ταμείου Ρύπων, θα χρειαστεί να εγκριθεί πρώτα από το Κοινοβούλιο προτού πάρει τη τελική της μορφή. Εάν αυτό ισχύσει θα φέρει αναπόφευκτα νέες καθυστερήσεις.

Η πρώτη πάντως, μετά τη χθεσινή αναβολή στο υπουργικό, αφορά την αναστολή της προγραμματισμένης συνεδρίασης της κυπριακής ρυθμιστικής αρχής (ΡΑΕΚ), η οποία επρόκειτο να πάρει την πρώτη από τις δύο αποφάσεις που συμφωνήθηκαν τη Δευτέρα. Αυτήν για την ανάκτηση των 125 εκατ ευρώ (25 εκατ κατ’ έτος) από τον ΑΔΜΗΕ, καθώς επίσης και ότι τυχόν υπόλοιπες δαπάνες της ελληνικής εταιρείας κατά τη φάση κατασκευής του project, θα ανακτηθούν μέσω κεφαλαιοποίησης μετά την έναρξη λειτουργίας της διασύνδεσης, πάντα από τους κύπριους καταναλωτές.

Δυσαρέσκεια από κυβέρνηση

Αν και η χθεσινή αναβολή μπορεί να οφείλεται πράγματι σε τυπικούς λόγους και η φόρμουλα να εγκριθεί σήμερα από το υπουργικό της Κύπρου, εντούτοις η περιρρέουσα ατμόσφαιρα και κυρίως το γεγονός ότι δεν τηρήθηκε το πρώτο από τα δύο ορόσημα (η δεύτερη απόφαση πρέπει να ληφθεί τη Παρασκευή και αφορά την εγγυημένη απόδοση 8,3% επί των επενδεδυμένων κεφαλαίων του έργου, γνωστή ως WACC), δεν διευκολύνουν την αποκατάσταση κλίματος εμπιστοσύνης.

Ενδεικτική είναι η δυσαρέσκεια που μεταφέρουν κυβερνητικά στελέχη στην Αθήνα, που μέχρι πρότινος απέφευγαν να την εκφράσουν ανοικτά, αλλά πλέον μιλούν για τακτικισμούς, χρονοτριβή και «μια εσφαλμένη εντύπωση της κυπριακής πλευράς ότι νομίζει πως αγοράζει χρόνο, όταν στη πραγματικότητα τον χάνει». Έχει τη σημασία του ότι η ενόχληση μεταφέρεται από επίσημα κυβερνητικά χείλη, καθώς η Αθήνα είχε ενεργή εμπλοκή μαζί με τη Κομισιόν στη συμφωνία της Δευτέρας, κάποια στελέχη έχουν ξοδέψει πολιτικό κεφάλαιο για να κλείσουν οι εκκρεμότητες και έχουν ένα επιπλέον λόγο να τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα μέχρι τη Παρασκευή. 

Η δήλωση του εκπροσώπου

Ενδεικτικό του γεγονότος ότι τίποτα δεν έχει κλείσει, αλλά και της διαφορετικής προσέγγισης που φαίνεται ότι συνεχίζει να υπάρχει, είναι και το ύφος της δήλωσης του κύπριου κυβερνητικού εκπροσώπου Κωνσταντίνου Λετυμπιώτη. «Ως υπεύθυνη κυβέρνηση, με τη δέουσα επιμέλεια και υπευθυνότητα, οφείλουμε να αξιολογήσουμε όλες τις παραμέτρους, όταν και εφόσον ληφθούν οι απαντήσεις στις διευκρινίσεις που έχουν ζητηθεί, και στη βάση αυτών των διευκρινίσεων θα ληφθεί η όποια τεκμηριωμένη, υπεύθυνη απόφαση με στόχο να μην επιβαρυνθούν οι λογαριασμοί του ηλεκτρισμού επιπρόσθετα, πριν από την ολοκλήρωση του έργου», σημείωσε σε μια δήλωση που προφανώς έχει αποδέκτες και το εσωτερικό της Κύπρου.

Το εγχώριο σκηνικό

Στο κυπριακό σκηνικό, όπου το φιάσκο από την υπόθεση του Βασιλικού είναι νωπό, η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη δέχεται κριτική για τη συμφωνία της Δευτέρας, όπως φαίνεται και από τη χθεσινή επιστολή της Επιτροπής Ενέργειας. Σύμφωνα με αυτήν, «μία τέτοια ρύθμιση ισοδυναμεί με έμμεσο τρόπο καταβολής του ποσού αυτού από τους φορολογουμένους, η οποία ταυτόχρονα αντιστρατεύεται την απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου, σύμφωνα με την οποία ο κύπριος καταναλωτής δεν θα επωμιστεί οποιοδήποτε κόστος πριν από την έναρξη λειτουργίας του έργου».

Στο πολύμηνο πάντως αυτό σίριαλ, το καινούργιο στοιχείο είναι ότι κυβερνητικά στελέχη στην Αθήνα, τα οποία μέχρι τώρα απέφευγαν να τοποθετηθούν για τη στάση της Λευκωσίας, δύσκολα κρύβουν πλέον την ενόχληση τους. Σχόλια όπως ότι «η κυπριακή πλευρά δεν έχει κατανοήσει πόσο κοντά είναι η απόσταση ανάμεσα στη παράταση που δόθηκε για αναστολή της σύμβασης από τη Nexans και την πλήρη αναστολή του έργου», δείχνουν και το κλίμα στις διμερείς παρασκηνιακές επαφές.

Κρίνοντας από τις πληροφορίες που διακινούνται στο νησί προβάλλεται η ανάγκη για περαιτέρω διευκρίνηση κάποιων πτυχών της συμφωνίας, όπως και ότι οποιαδήποτε διάθεση εσόδων από τους ρύπους πρέπει να εντάσσεται στον προϋπολογισμό και να εγκρίνεται από τη Βουλή, ωστόσο κυβερνητικές πηγές στην Αθήνα βλέπουν μια προσπάθεια αναζήτησης προσκομμάτων, όπως και πριν μερικές εβδομάδες, πριν το «τελεσίγραφό» της Nexans.

Μονοπώλια

Σύμφωνα με μια ανάγνωση, την οποία έχουν κατά καιρούς υιοθετήσει τόσο κυπριακά δημοσιεύματα, όσο και πολιτικά στελέχη της χώρας, όπως ο Νίκος Παπαδόπουλος, πρόεδρος του ΔΗΚΟ, κόμμα που σημειωτέον στηρίζει τη κυβέρνηση Χριστοδουλίδη, η στάση της Λευκωσίας, δεν μένει ανεπηρέαστη από τα τοπικά μονοπώλια και τα συμφέροντα που θησαυρίζουν από την ηλεκτρική ενέργεια και γι’ αυτό δεν θέλουν τη διασύνδεση. Οι τιμές ρεύματος στο νησί είναι από τις υψηλότερες πανευρωπαϊκά και σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat (https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Electricity_price_statistics#Electricity_prices_for_household_consumers), για το δεύτερο εξάμηνο του 2023, με τα νοικοκυριά στη Κύπρο να πληρώνουν τις δεύτερες υψηλότερες στην Ευρώπη, στα 37,87 λεπτά η κιλοβατώρα. 

Το πολιτικό κόστος της Λευκωσίας

Στον αντίποδα βέβαια αν δεν βγει τελικά λευκός καπνός, η Λευκωσία θα επωμιστεί το πολιτικό κόστος να συμβιβαστεί με το πολύ ακριβό ρεύμα και μια παράταση της ενεργειακής της απομόνωσης, την ίδια στιγμή που θα εμπλακεί πιθανότατα σε μια δικαστική διένεξη με τον ΑΔΜΗΕ, καλούμενη να καταβάλει αποζημιώσεις, οι οποίες προφανώς θα μετακυλιστούν στους καταναλωτές για μια όμως διασύνδεση που δεν θα γίνει.

Σημειωτέον ότι η ελληνική πλευρά έχει μέχρι σήμερα ξοδέψει ένα συνολικό ποσό κοντά στα 160 εκατ ευρώ, τόσο για τη καταβολή των δόσεων στη Nexans, όσο και όταν πήρε το έργο από την Euroasia, τον προηγούμενο φορέα υλοποίησης και promoter, τον Οκτώβριο του 2023. Σύμφωνα δε, με κάποιες πληροφορίες κάθε ημέρα παράτασης στην απόφαση αναστολής της σύμβασης κατασκευής του καλωδίου, κοστίζει ένα ποσό της τάξης του 1 εκατ ευρώ.

Στο κάδρο πρέπει να βάλει κανείς και το ρόλο της Κομισιον, που ενεπλάκη ενεργά στη προσπάθεια να ξαναμπεί το έργο σε τροχιά και δεν θα ήθελε να εκτεθεί εφόσον αυτό ναυαγήσει, τον γνωστό κίνδυνος απώλειας για τη Κύπρο των 687 εκατ ευρώ της κοινοτικής χρηματοδότησης και προφανώς τον τουρκικό παράγοντα που στο κακό σενάριο θα επιχειρήσει πιθανότατα να αναβιώσει το σχέδιο διασύνδεσης με τα κατεχόμενα.