"Δεκάλογος" ΙΕΑ: Μείωση των εισαγωγών ρωσικού αερίου κατά 30-50% φέτος στην Ε.Ε. – Αύξηση LNG, επιτάχυνση ΑΠΕ, φορολόγηση κερδών στην ηλεκτροπαραγωγή

Σε νέα έκθεσή του ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας περιλαμβάνει δέκα προτάσεις ώστε να μειώσει η Ευρώπη την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο ήδη από φέτος κατά 30-50%.

Όπως αναφέρει, το 2021 η Ε.Ε. εισήγαγε 155 δις. κ.μ. αερίου από τη Ρωσία, που κάλυψαν το 45% της κατανάλωσής της. Στόχος της ανάλυσης είναι να εντοπιστούν άμεσες δράσεις που μπορούν να ληφθούν για την απεξάρτηση και για τη βραχυπρόθεσμη ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος αερίου, ελαχιστοποιώντας τις δυσκολίες για τους ευάλωτους καταναλωτές.

1) Τέλος στα νέα συμβόλαια προμήθειας με τη Ρωσία. 

Αν η Ευρώπη εκμεταλλευτεί τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια που λήγουν, τότε θα μειώσει τα επίπεδα take or pay των ρωσικών εισαγωγών και θα έχει μεγαλύτερη διαφοροποίηση της προμήθειας.

2) Αντικατάσταση ρωσικών προμηθειών με αέριο από εναλλακτικές πηγές.

Η ανάλυση του ΙΕΑ δείχνει ότι η ευρωπαϊκή παραγωγή και οι εισαγωγές από άλλες χώρες (όπως Αζερμπαϊτζάν και Νορβηγία) μπορούν να αυξηθούν κατά 10 δις. κ.μ. σε σχέση με το 2021.

Επίσης, η Ε.Ε. μπορεί θεωρητικά να αυξήσει τις εισροές LNG κατά 60 δις. κ.μ. ετησίως, αλλά κάτι τέτοιο θα σήμαινε πολύ "σφιχτή" αγορά LNG και πολύ υψηλές τιμές. Εντούτοις, υπολογίζει ότι είναι εφικτή η εισαγωγή 20 δις. κ.μ. LNG φέτος μέσω διαλόγου με τους εξαγωγείς για ένα σύνολο 30 δις. κ.μ. μαζί με τα 10 δις. κ.μ. μέσω αγωγών.

3) Εισαγωγή ελάχιστων υποχρεώσεων στην αποθήκευση

Η αποθήκευση φυσικού αερίου παίζει βασικό ρόλο στην εποχιακή κάλυψη της ζήτησης. Οι τωρινές εποχιακές διαφορές τιμών στις αποθήκες δεν παρέχουν επαρκή κίνητρα για εισροές ενόψει της θερινής περιόδου, όπως φάνηκε από τις πρόσφατες δημοπρασίες χωρητικότητας στην Ε.Ε.

Η ανάλυση του ΙΕΑ δείχνει ότι χρειάζονται επίπεδα 90% στις αποθήκες την 1η Οκτωβρίου, άρα οι εισροές θα πρέπει να είναι 18 δις. κ.μ. υψηλότερες από ότι ήταν το 2021. Προκειμένου να συμβεί αυτό, χρειάζεται μια εναρμονισμένη προσέγγιση για ελάχιστες απαιτήσεις στην ευρωπαϊκή αγορά μαζί με μηχανισμούς εξασφάλισης χωρητικότητας.

4) Επιτάχυνση της ανάπτυξης νέων αιολικών και φωτοβολταϊκών

Φέτος, οι προσθήκες-ρεκόρ αιολικών και φωτοβολταϊκών σε συνδυασμό με ήπιες καιρικές συνθήκες προβλέπεται ήδη να ενισχύσουν την παραγωγή των ΑΠΕ κατά 100 τεραβατώρες, δηλαδή 15% περισσότερο από πέρυσι.

Αν γίνει μια συντεταγμένη προσπάθεια περαιτέρω εγκαταστάσεων ΑΠΕ, η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί κατά 20 ακόμη τεραβατώρες. Αυτό είναι εφικτό μέσω της επιτάχυνσης των προθεσμιών νέων έργων και της αντιμετώπισης των καθυστερήσεων στην αδειοδότηση. Τα φωτοβολταϊκά στέγης είναι σε θέση να προσφέρουν άλλες 15 τεραβατώρες για ένα σύνολο 35 τεραβατωρών επιπλέον.

5) Μεγιστοποίηση της παραγωγής από τη βιοενέργεια και τα πυρηνικά

Το 2021 αρκετοί πυρηνικοί αντιδραστήρες τέθηκαν εκτός λειτουργίας για συντήρηση. Η επιστροφή τους φέτος μαζί με το νέο σταθμό της Φινλανδίας, μπορούν να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή παραγωγή κατά 20 τεραβατώρες.

Από την άλλη, τέσσερις αντιδραστήρες προβλέπεται να αποσυρθούν ως τα τέλη του έτους και ένας ακόμη το 2023. Μια προσωρινή αναβολή της απόσυρσης μπορεί να μειώσει τις ανάγκες για αέριο κατά 1 δις. κ.μ. μηνιαίως.

Παράλληλα, οι μονάδες βιοενέργειας που λειτούργησαν στο 50% πέρυσι μπορούν να παράγουν φέτος 50 ακόμη τεραβατώρες αν διαθέτουν τα κατάλληλα κίνητρα και προμήθειες, για ένα σύνολο 70 τεραβατωρών μαζί με τα πυρηνικά.

6) Βραχυπρόθεσμα μέτρα προστασίας ευάλωτων καταναλωτών με φορολόγηση των υπερκερδών στην ηλεκτροπαραγωγή

Με το σημερινό σχεδιασμό της αγοράς, οι υψηλές τιμές αερίου στην Ε.Ε. μεταφράζονται σε υψηλές τιμές χονδρικής στον ηλεκτρισμό με τρόπο που μπορεί να αποφέρει υπέρμετρα κέρδη στους παραγωγούς.

Ο ΙΕΑ θεωρεί ότι αυτό έχει σημαντικές συνέπειες για την πρόσβαση στον ηλεκτρισμό, καθώς και για τα οικονομικά κίνητρα για τον εξηλεκτρισμό του ενεργειακού τομέα.

Ήδη τα μέτρα στήριξης των ευάλωτων καταναλωτών στην Ε.Ε. ανέρχονται σε 55 δις. ευρώ. Οι τωρινές χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρισμού δημιουργούν υπερκέρδη για τους ενεργειακούς ομίλους, πολύ πέραν του κόστους τους, της τάξης των 200 δις. ευρώ για φέτος.

Ως εκ τούτου, χρειάζονται προσωρινά φορολογικά μέτρα για περικοπή αυτών των κερδών και ενίσχυση των καταναλωτών.

7. Επιτάχυνση της χρήσης αντλιών θερμότητας αντί για λέβητες αερίου

Η αντικατάσταση των λεβητών θέρμανσης φυσικού αερίου με αντλίες θερμότητας μπορεί να αποφέρει μείωση της κατανάλωσης αερίου κατά 2 δις. κ.μ. φέτος.

8) Επιτάχυνση της ενεργειακής αποδοτικότητας σε κτήρια και βιομηχανία

Η μείωση της κατανάλωσης αερίου για θέρμανση μπορεί να μειωθεί κατά 2 δις. κ.μ. ετησίως περιορίζοντας ταυτόχρονα τους λογαριασμούς και ενισχύοντας τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

9) Να ενθαρρυνθούν οι καταναλωτές να χαμηλώσουν το θερμοστάτη

Αν μειωθεί ο θερμοστάτης μόλις κατά 1 βαθμό Κελσίου, μειώνεται η ζήτηση για αέριο κατά 10 δις. κ.μ. ετησίως.

10) Προσπάθειες για διαφοροποίηση και απανθρακοποίηση των πηγών ευελιξίας

Χρειάζεται βραχυπρόθεσμα μια ώθηση στην καινοτομία, που μπορεί να αποσυνδέσει τον ισχυρό δεσμό μεταξύ της προμήθειας αερίου και της επάρκειας ηλεκτρισμού. Τιμολογιακά σήματα για την τιμή του ηλεκτρισμού σε πραγματικό χρόνο μπορούν να ξεκλειδώσουν πιο ευέλικτη ζήτηση και να μειώσουν τις ανάγκες για παραγωγή αιχμής με αέριο.

Τα παραπάνω μέτρα μπορούν να μειώσουν τις ανάγκες της Ευρώπης για ρωσικό αέριο κατά 30%, όμως ο ΙΕΑ παραθέτει και ορισμένα ακόμα που μπορούν να φτάσουν τη μείωση στο 50%.

Χαρακτηριστικά αναφέρει ότι η Ευρώπη μπορεί να στραφεί και πάλι στην ηλεκτροπαραγωγή με άνθρακα ή με υγρά καύσιμα, αυξάνοντας όμως τις εκπομπές της. Μια προσωρινή στροφή προς τον άνθρακα και το πετρέλαιο μπορεί να μειώσει κατά 28 δις. κ.μ. τις εισαγωγές αερίου προτού να οδηγήσει σε άνοδο των εκπομπών, όπως εκτιμά.