Αξιοποιώντας το ψηφιακό μέλλον της Ελλάδας: Data Centers και ενεργειακή βιωσιμότητα

Η αναπτυσσόμενη βιομηχανία κέντρων δεδομένων στην Ελλάδα έχει ζωτική σχέση με τον εθνικό και περιφερειακό ενεργειακό τομέα. Η Ελλάδα καθιερώνεται ολοένα και περισσότερο ως στρατηγικός κόμβος ψηφιακών υποδομών στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτός ο μετασχηματισμός παρουσιάζει απαράμιλλες ευκαιρίες, αλλά υπογραμμίζει επίσης τη σημασία των βιώσιμων ενεργειακών πρακτικών για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και της περιβαλλοντικής ευθύνης.

Η άνοδος της ελληνικής βιομηχανίας Data Center

Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει βιώσει μια ψηφιακή επανάσταση, η οποία ωθήθηκε από τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, τις ξένες επενδύσεις και τη ζήτηση από πολυεθνικές εταιρείες που αναζητούν σημεία περιφερειακής επέκτασης. Η μοναδική γεωγραφική θέση της χώρας, που εκτείνεται μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, την καθιστά ιδανικό κόμβο για τη ανταλλαγή δεδομένων και τις υπηρεσίες cloud. Πόλεις όπως η Αθήνα καθώς και η Κρήτη εξελίσσονται σε κέντρα τεχνολογικής ανάπτυξης, προσελκύοντας φορείς εκμετάλλευσης κέντρων δεδομένων που επιδιώκουν την εγγύτητα στις ευρωπαϊκές αγορές αλλά και τις χώρες της ανατολικής Μεσογείου.

Η ελληνική αγορά κέντρων δεδομένων έχει ήδη αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία 3 χρόνια και αναμένεται να αναπτυχθεί ακόμα περιοσσότερο κατά την επόμενη δεκαετία. Η ανάπτυξη αυτή οφείλεται σε διάφορους παράγοντες:

• Ψηφιακός μετασχηματισμός: Οι επιχειρήσεις σε διάφορους τομείς, όπως ο χρηματοπιστωτικός, οι τηλεπικοινωνίες, ο τουρισμός, η ναυτιλία και οι δημόσιες υπηρεσίες, ψηφιοποιούνται με επιταχυνόμενο ρυθμό, αυξάνοντας τη ζήτηση για αξιόπιστη αποθήκευση και επεξεργασία δεδομένων.

• Υιοθέτηση του νέφους: Αυξημένη υιοθέτηση του cloud computing από τοπικές εταιρείες και πολυεθνικές οντότητες που μεταφέρουν υπηρεσίες στην Ελλάδα.

• Ξένες επενδύσεις: Επενδύσεις σε υποδομές από παγκόσμιους τεχνολογικούς κολοσσούς με στόχο τη δημιουργία περιφερειακών κόμβων.

• Ψηφιακές πολιτικές της ΕΕ: Οι πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προωθούν την ψηφιακή κυριαρχία και την ανάπτυξη υποδομών παρέχουν ένα πλαίσιο που ενθαρρύνει την ανάπτυξη.

Ωστόσο, με αυτή την ταχεία επέκταση προκύπτουν προκλήσεις -ιδιαίτερα γύρω από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κατανάλωσης ενέργειας και τις κλιματικές εκτιμήσεις.

Ο τομέας της ενέργειας: Ελλάδα: Το τοπίο της ενέργειας

Ο ενεργειακός τομέας της Ελλάδας βασίζεται παραδοσιακά στα ορυκτά καύσιμα, ιδίως στον λιγνιτικό άνθρακα, ο οποίος ιστορικά παρείχε σημαντικό μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Ενώ αυτό παρείχε προσιτή ενέργεια, συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ευθυγραμμιζόμενο με τις παγκόσμιες ανησυχίες για την κλιματική αλλαγή

Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει αναλάβει σημαντικές δεσμεύσεις για τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια. Η χώρα στοχεύει στη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα έως το 2028 και στην αύξηση της δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων της αιολικής, της ηλιακής και της υδροηλεκτρικής ενέργειας. Ο τομέας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ελλάδα έχει σημειώσει εντυπωσιακή ανάπτυξη- το 2022, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιπροσώπευαν περίπου το 40% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, με στόχο να φθάσει το 60% έως το 2030.

Αυτή η ενεργειακή μετάβαση είναι απαραίτητη όχι μόνο για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα αλλά και για την εδραίωση της φήμης της Ελλάδας ως υπεύθυνου παρόχου ψηφιακών υποδομών. Η τροφοδοσία των κέντρων δεδομένων με πράσινη ενέργεια ευθυγραμμίζεται με τους ευρύτερους στόχους βιωσιμότητας της Ευρώπης και απευθύνεται σε επενδυτές και πελάτες με περιβαλλοντική συνείδηση.

Κέντρα δεδομένων και κατανάλωση ενέργειας: Δεδομένα Ενέργειας: Προκλήσεις και Ευκαιρίες

Τα κέντρα δεδομένων είναι εγγενώς σημειακές εγκαταστάσεις που απαιτούν μεγάλη συγκέντρωση ηλεκτρικής ισχύος. Η ενέργεια που καταναλώνουν προέρχεται από τις απαιτήσεις του εξοπλισμού των επιχειρήσεων που φιλοξενούνται στα κέντρα δεδομένων.

Πρέπει να επισημάνουμε ότι η συνολική κατανάλωση ενέργειας στα κέντρα δεδομένων είναι αρκετά μικρότερη, από το άθροισμα των καταναλώσεων αν όλες οι επιχειρήσεις είχαν τον εξοπλισμό τους στις δικές τους εγκαταστάσεις.

Αυτό συμβαίνει γιατί τα μεγάλα και σύγχρονα κέντρα δεδομένων επιλέγουν λόγω οικονομίας κλίμακας, Ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό, για την ηλεκτρική τροφοδοσία και ψύξη, μεγάλης διαθεσιμότητας, αξιοπιστίας και κυρίως ενεργειακής απόδοσης σε σχέση με την κάθε επιχείρηση που θα είχε πολύ μικρότερη υποδομή, μικρότερων δυνατοτήτων στην δική της εγκατάσταση.

Έτσι τα κέντρα δεδομένων είναι εγκαταστάσεις σημαντικής απαίτησης ηλεκτρικής ισχύος, καθώς απαιτούν συνεχή τροφοδοσία για τον εξοπλισμό πληροφορικής, τα συστήματα ψύξης και τις βοηθητικές λειτουργίες. Καθώς αυξάνεται η παγκόσμια ζήτηση για αποθήκευση δεδομένων -που προβλέπεται να αυξηθεί με σύνθετο ετήσιο ρυθμό αύξησης άνω του 20%-, αυξάνεται και η ανάγκη για βιώσιμες ενεργειακές λύσεις.

Στην Ελλάδα ειδικότερα, θυμίζω ότι υπάρχει πλεόνασμα παραγωγής ενέργειας, είμαστε εξαγωγοί και ταυτόχρονα υπάρχουν σε εξέλιξη πρωτοποριακά έργα εθνικής και διεθνούς ενεργειακής ενεργειακής διασύνδεσης που σε συνδυασμό και με τα έργα αποθήκευσης θα καταστήσουν την ενέργεια πιο προσιτή και σταθερή. Αυτό που πρέπει να επιταχυνθεί με προτεραιότητα από την πολιτεία και τους σχετικούς φορείς είναι η ανάπτυξη των δικτύων διανομής μέσης και υψηλής τάσης καθώς και των αντίστοιχων σταθμών τους ώστε η διαθεσιμότητα της ενέργειας να μπορεί να γίνεται και εκεί που είναι πιο χρήσιμη και επιθυμητή από τους επενδυτές (που ακολουθούν τη ζήτηση των πελατών τους).

Η ευκαιρία της Ελλάδας έγκειται στην ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας απευθείας στις λειτουργίες των κέντρων δεδομένων:

• Κέντρα δεδομένων με βάση τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Αρκετές διεθνείς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ήδη διερευνούν ή υλοποιούν κέντρα δεδομένων που λειτουργούν με ηλεκτρική τροφοδοσία από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αξιοποιώντας την ηλιακή και την αιολική ενέργεια για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα.

• Τεχνολογίες ενεργειακής απόδοσης: Οι καινοτόμες λύσεις ψύξης, όπως η ψύξη με υγρά (liquid cooling) και η ψύξη ελεύθερου αέρα (free colling), είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.

• Αποθήκευση ενέργειας και έξυπνα δίκτυα: Η επένδυση από τους παρόχους ενέργειας σε συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως τα πάρκα μπαταριών, μπορεί να διαχειριστεί τη διαλείπουσα ενέργεια των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, η τεχνολογία έξυπνων δικτύων ενισχύει την ενεργειακή απόδοση και τη σταθερότητα.

Η πρόκληση παραμένει η ενσωμάτωση αυτών των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην υπάρχουσα υποδομή του δικτύου και η εξασφάλιση σταθερής και αξιόπιστης παροχής ενέργειας. Τα γεωγραφικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας παρέχουν σημαντικό δυναμικό για την παραγωγή ηλιακής και αιολικής ενέργειας, αλλά η αναβάθμιση των υποδομών και η υποστήριξη της πολιτικής είναι ζωτικής σημασίας.

Στρατηγικές πρωτοβουλίες για βιώσιμη ανάπτυξη

Για να αξιοποιηθεί το δυναμικό της Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου δεδομένων, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε διάφορες πρωτοβουλίες:

1. Πλαίσια πολιτικής και κίνητρα: Η κυβέρνηση θα πρέπει να αναπτύξει σαφείς κανονισμούς που να υποστηρίζουν τις επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων που λειτουργούν με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων φορολογικών κινήτρων, εξορθολογισμένης αδειοδότησης και συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

2. Ανάπτυξη υποδομών: Η αναβάθμιση της υποδομής του δικτύου ώστε να μπορεί να διαχειριστεί τις αυξημένες δυνατότητες εισροών και αποθήκευσης από ανανεώσιμες πηγές είναι ζωτικής σημασίας. Η ανάπτυξη αποκλειστικών διαδρόμων ισχύος για έργα μεγάλης κλίμακας με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα εξασφαλίσει συνεπή διαθεσιμότητα ενέργειας.

3. Έρευνα και καινοτομία: Η προώθηση της έρευνας για την ενεργειακά αποδοτική αρχιτεκτονική και τις τεχνολογίες ψύξης των κέντρων δεδομένων θα μειώσει το λειτουργικό κόστος και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

4. Περιφερειακή συνεργασία: Η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τη θέση της για να χρησιμεύσει ως γέφυρα για την κυκλοφορία δεδομένων μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής ή Ασίας, προωθώντας την περιφερειακή συνεργασία στον τομέα της ενέργειας και των ψηφιακών υποδομών.

5. Βιώσιμη πιστοποίηση και πρότυπα: Ενθάρρυνση των κέντρων δεδομένων να επιδιώκουν πράσινες πιστοποιήσεις, όπως το LEED ή άλλες πιστοποιήσεις

________

Ο κ. Αλέξανδρος Μπεχράκης είναι Πρόεδρος του Greek Data Center Associastion

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2025 που εξέδωσε για 14η χρονιά η ομάδα του energypress.