Ραδιενεργά

«Η μόνη καθαρή λύση είναι η πώληση μονάδων. Όλα τα άλλα θα μετατρέψουν την Ελλάδα σε ένα απέραντο στρατόπεδο εταιρειών που απλώς θα εμπορεύονται την ενέργεια την οποία θ’ αγοράζουν από τη ΔΕΗ όταν τη βγάζει σε διαγωνισμούς, όταν αυτοί δεν θα κηρύσσονται άγονοι λόγω των υψηλών τιμών, κ.ό.κ. Δεν είναι άνοιγμα αυτό». Η άποψη ανήκει σε στέλεχος του χώρου, το οποίο και εξηγεί πως αν καταφύγουμε στη λύση των δημοπρασιών, και πάλι το πάνω χέρι θα το έχει εκείνος που παράγει, όπως ακριβώς συμβαίνει σήμερα. Όσο για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων Δράμας & Ελασσόνας, η άποψή του είναι πως η θερμογόνος δύναμη αυτού του λιγνίτη είναι πολύ μικρή, και ότι σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί λύση ισοδύναμη της πώλησης μονάδων. «Άσε που δεν θα σε αφήσουν οι τοπικές κοινωνίες να πας και να κάνεις εκεί καινούργια μονάδα, άσε που ακόμη και αν σου επιτρέψουν, θέλεις τουλάχιστον δύο χρόνια»…

Ποιος είπε ότι η τρόικα πήρε πίσω τα περί πώλησης του 40% των λιγνιτικών και υδροηλεκτρικών μονάδων της ΔΕΗ ; Κάθε άλλο, άλλωστε το Annex της Κομισιόν (προσάρτημα νο 2 στο Μνημόνιο) μαθαίνω ότι έχει υιοθετηθεί πλήρως από την τρόικα. Απλώς η τελευταία, εν είδη μιας ακόμη ευκαιρίας στην Ελλάδα, θα περιμένει για το ισοδύναμο πακέτο μέχρι το Σεπτέμβριο…

Βαθύς γνώστης των ενεργειακών θεμάτων μας έλεγε χθες ότι πέραν των άλλων εναλλακτικών λύσεων, μια καλή ιδέα για να πειστεί η τρόικα ότι θα ανοίξει η ελληνική αγορά, είναι να αποφασίσουμε πως στους διαγωνισμούς για τη νέα ισχύ δεν θα συμμετέχει η ΔΕΗ, και στο πλαίσιο αυτό να επιταχυνθούν οι αδειοδοτικές διαδικασίες για όλες τις εκκρεμούσες αιτήσεις ιδιωτών. Ξέρετε πόσες είναι ; Εκκρεμούν 2 αιτήσεις για 400άρες λιγνιτικές μονάδες (ΤΕΡΝΑ, Εlpedison), και… 4. 000 μεγαβάτ παρακαλώ, για υδροηλεκτρικά (ΤΕΡΝΑ, Μηχανική, κ.ά.) !

Ακόμη και αν ως λύση για το άνοιγμα της αγοράς επιλεγούν τελικά οι δημοπρασίες λιγνιτικής ενέργειας, δεν είναι καθόλου σίγουρο, λένε άνθρωποι του χώρου, ότι η πωλούμενη ενέργεια θα είναι φθηνή, μετά από την ενσωμάτωση σε αυτήν του κόστους των ρύπων. Σήμερα το κόστος αυτό ανέρχεται σε 18 ευρώ/ τόνο, και αν συνυπολογίσει κανείς το πραγματικό κόστος λιγνίτη μαζί με το κόστος εξόρυξης, βγαίνει μια τιμή γύρω στα 60 ευρώ/ μεγαβατώρα, όταν το φυσικό αέριο σήμερα τιμολογείται στα 55 ευρώ ! Γιατί βγαίνει ακριβότερη η λιγνιτική ενέργεια ; Μα γιατί ως τώρα η ΔΕΗ δεν έβαζε πάνω στην τιμή ούτε κόστη ρύπων, αλλά ούτε κόστη εξόρυξης όπως λένε οι της αγοράς. Εκεί άλλωστε δεν ποντάρουν και οι ανεξάρτητοι παραγωγοί ; Ότι μπορεί τα προηγούμενα χρόνια να έριξαν πολλά εκκατομύρια σε μονάδες φυσικού αερίου, αλλά από το 2013 και μετά, όπου το κόστος των ρύπων θα συνυπολογίζεται υποχρεωτικά, εκείνοι θα είναι ανταγωνιστικότεροι…

Βυτία του στρατού για τη μεταφορά 100 περίπου χιλιόλιτρων ντίζελ στη Μεγαλόπολη, προκειμένου να δουλέψουν τα ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη που κάθε καλοκαίρι νοικιάζει η ΔΕΗ ώστε να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες της εποχής, χρειάστηκε καλού- κακού να επιστρατευθούν την Παρασκευή, καθώς ουδείς γνώριζε αν η απεργία θα συνεχισθεί ή όχι. Το Παρασκευο-Σαββατοκύριακο οι θερμοκρασίες ήταν υψηλές και οι αρμόδιοι σκέφτηκαν να προνοήσουν για τα χειρότερα...

Λες να είναι προσυμφωνημένο το παιχνίδι, σχετικά με τα περί πώλησης μονάδων της ΔΕΗ, αναρωτιόταν χθες ο συνομιλητής μου. Τι εννοούσε ; Οτι βγήκαν πρώτα οι Κοινοτικοί, και μετά η τρόικα, και πέταξαν τη βόμβα «πουλήστε μονάδες ή πείτε μας κάτι το ισοδύναμο» Τι άλλο ισοδύναμο υπάρχει μ’ αυτό, παρά μόνο ένα : οι δημοπρασίες ενέργειας από λιγνιτικές και υδροηλεκτρικές μονάδες με αποδέκτες ιδιώτες. Δηλαδή εξαπέλυσαν τη ρουκέτα οι ελεγκτές, ώστε μετά να έρθουν και να μας «καθήσουν» πιο μαλακά οι διαγωνισμοί ενέργειας, κάτι που το συζητούσε άλλωστε από το 2001 ο τότε πρόεδρος της ΡΑΕ, Παντελής Κάπρος. Τότε μάλιστα, στη διάρκεια εκδήλωσης (στο ξενοδοχείο Τιτάνια αν θυμάμαι καλά), οι ΓΕΝΟΠίτες του είχαν αδειάσει μπροστά του, την ώρα που μιλούσε, δύο τσουβάλια λιγνίτη ! Δεν ξέρω αν και τώρα θα δούμε παρόμοιες εικόνες. Ξέρω όμως ότι το πικρό ποτήρι των αλλαγών στην αγορά ηλεκτρισμού, με τον τρόπο που δρομολογείται, ίσως τελικά γίνει πιο ευκολόπεπτο…

Εδώ και καιρό η ΔΕΗ κατηγορείται ότι οργανώνει μυστικο-συναντήσεις για να «φιξάρει» με άλλους παραγωγούς τις τιμές της χονδρεμπορικής. Μέχρι και ονόματα «έχουν βγει στη φόρα». Αλλά η μόνη επίσημη ανακοίνωση που έβγαλε, ήταν αυτή της Παρασκευής, για να διαψεύσει πως στην ευρεία συνάντηση που έγινε τη περασμένη Τετάρτη, υπό την ηγεσία της υπουργού ΠΕΚΑ Τ. Μπιρμπίλη υπέβαλε προς την πολιτεία προτάσεις για το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού. Ας πούμε λοιπόν ότι πράγματι έτσι έγινε : Πως επισήμως η ΔΕΗ δεν κατέθεσε εναλλακτικές προτάσεις προς το υπουργείο (αν και οι πληροφορίες μου, πέραν της μιας πηγής, άλλα λένε). Και δεν στέκομαι στους λόγους της διάψευσης, που είναι προφανείς σε μια στιγμή που η ΓΕΝΟΠ ακονίζει τα μαχαίριά της. Εμένα, άλλο μου κάνει εντύπωση : Ότι θίχτηκε η ΔΕΗ μόνο όταν λέχθηκε ότι υπέβαλε επίσημη (και νόμιμη άλλωστε) πρόταση για την απελευθέρωση της αγοράς. Δεν θίχτηκε όμως με τα γραφόμενα ότι συζητά εξωθεσμικά με μέλη του ΕΣΑΗ (όχι με όλα – έχει σημασία) για να καθορίσει τις τιμές χονδρικής, γεγονός που επισείει ακόμη και παρέμβαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού σε ένα σοβαρό κράτος ! Δύο μέτρα και δύο σταθμά ;

Άραγε τώρα που δημοσιοποιήθηκαν οι προτάσεις της ΡΑΕ είναι ικανοποιημένα τα μέλη εκείνα του ΕΣΑΗ που εδώ και κάμποσο καιρό κουβέντιαζαν εξωθεσμικά με τη ΔΕΗ για να πετύχουν την αύξηση του ποσού των Αποδεικτικών Διαθεσιμότητας Ισχύος, από τα 35.000 στα 65.000 ευρώ/ MW ; Το ρωτάω γιατί το διευθετεί με διαφάνεια η ΡΑΕ στο κεφάλαιο Δ (παρ. 1) : Αναφέρει πως μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου θα έχει γνωμοδοτήσει για την αναπροσαρμογή της τιμής των ΑΔΙ, που θα ισχύσει για τη μεταβατική περίοδο των 2 ετών (ως και τις 30/9/2011), μετά την οποία τα αποδεικτικά θα βγαίνουν σε πλειστηριασμούς. Αυτό δεν ήθελαν και εκείνοι ή μήπως όχι ;

Πολύ θετικές οι προτάσεις της ΡΑΕ, μακάρι και να εφαρμοστούν. Αυτό λέει η αγορά που βάζει μόνο δύο- τρεις αστερίσκους. Πρώτον, η κοστολόγηση των δικαιωμάτων CO2 θα μπορούσε να ισχύσει εξ ολοκλήρου τώρα, όχι σταδιακά μέχρι το 2012. Δεύτερον, στους διαγωνισμούς ενέργειας δεν ορίζεται η προς διάθεση ποσότητα άμεσα, και τρίτο η Αρχή θα μπορούσε να είναι πιο τολμηρή στο θέμα της διαχείρισης των υποχρεωτικών νερών. Σε κάθε περίπτωση το ισοζύγιο είναι πολύ θετικό

Εν αναμονή των εξελίξεων για τη ΔΕΗ, παράγοντες του χώρου σημειώνουν ότι ναι μεν η πώληση μονάδων της θα «ανοίξει» την αγορά, επειδή ωστόσο μια τόσο σύνθετη διαδικασία θα απαιτήσει προετοιμασία 18-20 μηνών (στη περίπτωση της Enel πήρε δύο χρόνια), καλό είναι στον ενδιάμεσο χρόνο να ισχύσουν τα μεταβατικά μέτρα που έχει επεξεργαστεί η ΡΑΕ. Χαρακτηρίζουν πάντως παρωχημένες και αδικαιολόγητες τις αντιδράσεις των συνδικαλιστών, αφού, όπως τονίζουν, δεν υπάρχει καμία περίπτωση να θιγούν κεκτημένα δικαιώματα των εργαζομένων. Το αντίθετο, λένε, θα διασφαλιστούν απόλυτα, αφού η ομοσπονδία τους, θα αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα και αντιπροσωπευτικότητα αφού θα εκπροσωπεί το σύνολο των εργαζομένων του ενεργειακού τομέα…

Και κάτι ακόμη, σε συνέχεια του προηγούμενου σχολίου : για να ανοίξει σωστά η λιανική το κυριότερο που πρέπει να γίνει, απ’ ότι λένε όλοι οι γνωρίζοντες, είναι να αναθεωρηθούν οι χρεώσεις δικτύου, που είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη ! Ποιος ωφελείται απ’ αυτό ; Μα η ΔΕΗ που έχει έτσι καλές και σίγουρες εισπράξεις…

Και το όνομά αυτής : Protergia. Έτσι θα λέγεται η εταιρεία με την οποία θα μπει στη λιανική της αγοράς ηλεκτρισμού ο όμιλος Μυτιληναίου, αρχής γενομένης, απ’ ότι ακούω, από τις αρχές του 2011. Γιατί δεν το είχε κάνει ως τώρα ; Γιατί, απ’ ότι λένε οι άνθρωποί του, για να εισέλθει ο όμιλος στη λιανική αφενός θέλει να έχουν επιλυθεί μια σειρά από θεσμικά ζητήματα (που άπτονται και της χονδρικής), αφετέρου να έχει ξεκαθαρίσει το τοπίο στην αγορά ηλεκτρισμού (που σήμερα είναι πιο θολό παρά ποτέ). Επίσης, η λιανική δεν είναι χονδρική : απαιτεί τεράστια οργάνωση, δίκτυο πωλητών, μεγάλα budget επικοινωνίας, ενέχει σημαντικά ρίσκα, γι’ αυτό και πριν κάνει το κρίσιμο βήμα, ο συγκεκριμένος παίκτης θέλει να είναι πανέτοιμος…

Εν μέσω του χαμού που γίνεται αυτές τις ημέρες με τους κοινοτικούς, μαθαίνω ότι συνεχίζονται οι εξωθεσμικές κουβέντες μεταξύ ΔΕΗ και κάποιων μελών του ΕΣΑΗ για να τα βρουν.

Έχει πέσει, άκουσα, μια νέα πρόταση στο τραπέζι, με δύο σκέλη τούτη τη φορά. Το πρώτο, είναι εκείνο που συζητούν οι δύο τους εδώ και εβδομάδες : Να αυξηθούν τα Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος που πληρώνουν οι προμηθευτές στους παραγωγούς από τα 30.000 ευρώ στα 65.000 ευρώ/ MW, ώστε ακόμη και αν δεν λειτουργεί μια μονάδα, να καλύπτει μεγάλο μέρος των κεφαλαιουχικών της αναγκών. Το αντάλλαγμα είναι να δεχθούν οι ιδιώτες να μην αυξηθεί η ΟΤΣ.

Το δεύτερο όμως σκέλος αφορά σε ένα επιπλέον έσοδο για τους ανταγωνιστές της ΔΕΗ, εκτός των ΑΔΙ : Να μπορούν, λέει, να εισπράττουν, και τα κόστη της λεγόμενης «επιβεβλημένης λειτουργίας», εκείνα δηλαδή τα οποία προβλέπει ο Κώδικας όταν μια μονάδα λειτουργεί στα τεχνικά της ελάχιστα (στο 70% της ισχύος της). Σήμερα το ποσό αυτό είναι στο συν 5%, καθεστώς όμως που με την 5η ημέρα αναφοράς υποτίθεται ότι καταργείται. Έλα όμως που η πρόταση είναι όχι μόνο να διατηρηθεί το εν λόγω έσοδο, αλλά και να αυξηθεί στο συν 10% !

Ποιο είναι εδώ το θέμα ; Οτι για να μπορούν να δουλεύουν οι μονάδες φυσικού αερίου στο τεχνικό τους ελάχιστο, θα πρέπει οι συμμετέχοντες να «μαϊμουδίσουν» τις προσφορές τους. Θα πρέπει ας πούμε να συμφωνήσουν οι ιδιώτες με τη ΔΕΗ, ότι κατά τις βραδινές ώρες - από τα μεσάνυχτα ως τις 8 το πρωί-  κάποια λιγνιτικά της εργοστάσια θα δίνουν «τεχνητά» υψηλές προσφορές ώστε να μην εισέρχονται στο σύστημα, προς χάριν των δικών τους μονάδων φυσικού αερίου.

Αλλά μια τέτοια τυχόν συμφωνία, εκτός του ότι παραβιάζει κάθε έννοια Ανταγωνισμού, μπορεί σε περιόδους χαμηλού φορτίου, π.χ. Άνοιξη- φθινόπωρο, να οδηγήσει την Οριακή Τιμή σε ακόμη χαμηλότερα από τα σημερινά επίπεδα.

Και τι θα κερδίσουν όσοι προωθούν κάτι τέτοιο, ρωτώ το συνομιλητή μου ; Έσοδα, μου απαντά, με απώτερο σκοπό να πουλήσουν το μερίδιό τους στην εταιρεία που έχουν συστήσει από κοινού με ξένο παίκτη, γιατί απ’ ότι φαίνεται δεν τους πολυενδιαφέρει η μπίζνα του ρεύματος. Τα ξέρει αυτά ο ξένος συνέταιρος, ρωτώ ; Το πιθανότερο είναι πως όχι.

Και εδώ που τα λέμε, μου έχει κάνει εντύπωση ένα πράγμα. Στη συνάντηση κοινοτικών- ΕΣΑΗ την εβδομάδα που πέρασε, δεν εμφανίστηκε κανείς εκπρόσωπος από τους ξένους συμμάχους των εγχώριων παικτών. Γιατί μου κάνει εντύπωση ; Διότι, μερικοί από τους εκπροσώπους ελληνικών ομίλων που συμμετείχαν στη σύσκεψη, έχουν αρχίσει τις τελευταίες ημέρες να κλαψουρίζουν ότι «δεν έχουμε λεφτά για να αγοράσουμε λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ εφόσον πουληθούν, πως θα αφελληνιστεί ο κλάδος», κλπ. Αναρωτιέμαι, τους ξένους συνεταίρους τους, τους ρώτησαν αν έχουν λεφτά ή μιλούν μόνο για λογαριασμό τους ; Και αν ναι γιατί ; Μήπως οι Έλληνες αυτοί μέτοχοι δρομολογούν συμφωνίες με τη ΔΕΗ, προκειμένου να έχουν μεγαλύτερη αξία οι μετοχές τους, όταν θελήσουν να πουλήσουν τα μερίδιά τους, και να φύγουν από τη μπίζνα ;

Γι’ αυτό και λέω ότι όλο αυτό το σκηνικό, μου θυμίζει έντονα το 2008, τότε που και πάλι κάποιοι συζητούσαν για τον τρόπο διαμόρφωσης της ΟΤΣ…

Έχει πλάκα πάντως πως οι συγκεκριμένοι ιδιώτες θεωρούν ότι αν τα μέτρα που προτείνει η Κομισιόν συμπεριληφθούν ως έχουν στο μνημόνιο, θα οδηγήσουν στον αφελληνισμό του ενεργειακού τομέα. Δεν κατάλαβα, τι είναι πάλι αυτό, ενεργειακός πατριωτισμός ; Η Gdf Suez δεν είναι εδώ ; Η Endesa δεν ήταν και έφυγε ; Η Sorgenia από την Ιταλία δεν έχει συνεργασία με την J&P- Αβαξ ; Η αυστριακή Verbund δεν βρίσκεται στην Ελλάδα ; Το ίδιο δεν συμβαίνει με την ελβετική Egl ;

Σε συνέχεια του προηγούμενου σχολίου, να διευκρινίσουμε ότι δεν είναι όλοι οι ανεξάρτητοι παραγωγοί που ανησυχούν, παρά μόνο μια μερίδα. Αυτοί είναι που υποστηρίζουν πως αν βγουν προς πώληση μονάδες της ΔΕΗ, θα εξαγοραστούν από μεγάλους ξένους ενεργειακούς ομίλους , καθώς, όπως λένε «εκείνοι δεν έχουν τα κεφάλαια για να τις αγοράσουν», και κατ’ επέκταση θα αναγκαστούν να πουλήσουν και τις δικές τους. Αραγε μήπως πίσω από τις φωνές αυτές κρύβεται κάτι άλλο ; Μήπως κάποιοι πόνταραν στην εξωθεσμική συνεννόηση με τη ΔΕΗ που είχε ξεκινήσει στις αρχές Ιουλίου, για να αυξηθεί το ποσό που καταβάλλουν οι προμηθευτές ως Αποδεικτικά Διαθεισμότητας (ΑΔΙ), με αντάλλαγμα τα πράγματα στη χονδρική να μείνουν ως έχουν ; Μαθαίνω λοιπόν πως τώρα που τους χάλασε η σούπρα, έχει πέσει πολύ γκρίνια...

Δεν χάρηκαν απαραιτήτως οι ιδιώτες παραγωγοί ακούγοντας τις υποδείξεις της Κομισιόν περί πώλησης μονάδων της ΔΕΗ. Λέγεται μάλιστα ότι γίνονται κινήσεις προς τις Βρυξέλλες για να πεισθούν ότι κάτι τέτοιο θα είναι λάθος. Διότι αν και τάσσονται υπέρ της απελευθέρωσης, εκτιμούν ότι τα μέτρα που προτείνει η E.E. αν συμπεριληφθούν ως έχουν στο μνημόνιο θα οδηγήσουν στον πλήρη αφελληνισμό του ενεργειακού τομέα. Οι ιδιωτικές επενδύσεις στην ηλεκτροπαραγωγή στηρίζονται στο σύνολό τους στο φυσικό αέριο, καύσιμο πολύ ακριβότερο από τους λιγνίτες και τα υδροηλεκτρικά, στις οποίες στηρίζονται αντίστοιχες μονάδες της ΔEH. H υπόδειξη της Kομισιόν για πώληση μονάδων της ΔEH σε ποσοστό 40% και στη συγκεκριμένη συγκυρία, θα οδηγήσει, όπως εκτιμούν αρμόδιοι παράγοντες αναπόφευκτα και τους Έλληνες ιδιώτες επενδυτές σε πώληση των μονάδων τους, αφού είναι πολύ δύσκολο να βρουν κεφάλαια για να αγοράσουν λιγνιτική και υδροηλεκτρική παραγωγή προκειμένου να καταστήσουν ανταγωνιστικό το χαρτοφυλάκιό τους…

Δόθηκε μάχη για να σωθούν τα πράγματα, με τις προτάσεις της ΡΑΕ, αλλά η κωλυσιεργία του ΥΠΕΚΑ ακύρωσε την προσπάθεια. Το σχόλιο αυτό ακούγεται από παράγοντες της αγοράς, που σημειώνουν πως αν το υπουργείο είχε υιοθετήσει εδώ και εβδομάδες τις προτάσεις της Αρχής για τις αλλαγές στη χονδρική, ίσως τα πράγματα να ήταν διαφορετικά. Ίσως, λέμε…

Τρία αυτοκίνητα προσπαθούν να χωθούν όπως- όπως στην ουρά που έχει σχηματιστεί μπροστά από βενζινάδικο της οδού Μιχαλακόπουλου, με αποτέλεσμα να κλείσουν τελείως τη δεύτερη λωρίδα, δημιουργώντας ένα απίστευτο μποτιλιάρισμα μέχρι και τη Μεσογείων. Παρόμοιες εικόνες σαν αυτήν θα εκτυλίχθηκαν στα περισσότερα ανοιχτά πρατήρια καυσίμων χθες, Κυριακή βράδυ. Η καφρίλα σε όλο της το μεγαλείο. Αντε να του πεις τώρα του άλλου, να μην το πάρει τ' αμάξι του, να τ' αφήσει σπίτι και να πάρει λεωφορείο ή μετρό για μερικές ημέρες, δεν θα πάθει και τίποτα. Αξιοι της μοίρας μας…

Τώρα γιατί προκειμένου να πάρει ο αγρότης άδεια από την Πολεοδομία, να πρέπει να της προσκομίσει έγκριση της Επιτροπής Αρχιτεκτονικού Ελέγχου, (ΕΠΑΕ), δεν το καταλαβαίνω. Το ζητάει η εγκύκλιος του ΥΠΕΚΑ για τα αγροτικά φωτοβολταικά (που κάτι σε φούσκα μου μυρίζουν), στο 5ο βήμα. Αλλά για όσους ξέρουν, ο όρος ΕΠΑΕ είναι συννώνυμο της γραφειοκρατίας. Και να σκεφτεί κανείς ότι νόμος του 2001 (ν. 2941) λέει ότι δεν χρειάζεται τέτοια έγκριση για να βάλεις ΑΠΕ, παρά μόνο όταν πας σε περιοχή φυσικού κάλλους. Πείτε μου, αλήθεια : Τι θα ελέγξει η Επιτροπή Πολεοδομικού και Αρχιτεκτονικού Ελέγχου στον θεσσαλικό κάμπο ; Αν τα φ/β πάνελς εναρμονίζονται με το ύφος των σταριών και του βαμβακιού ;

Ρωτήσαμε κυβερνητικό παράγοντα αν τον ξάφνιασε η υπόδειξη των κοινοτικών να βάλουμε «πωλητήριο σε μονάδες της ΔΕΗ» ως τη λύση για να ανοίξει η αγορά. Δεν ξαφνιάστηκα, μας απάντησε, πάντα πίστευα ότι η Κομισιόν μπορεί να δει το μνημόνιο ως όχημα για να περάσει κι άλλα πράγματα, σε ένα τομέα όπου υστερούμε σε πολλά, εδώ και χρόνια. Αλλά η Ενέργεια δεν είναι ο μοναδικός όπου υστερούμε. Άραγε το μνημόνιο θα το δουν κάποιοι σαν την ευκαιρία για να περάσουν σε οικονομία & εργασιακά, περισσότερες βίαιες αλλαγές από εκείνες που ήδη περιλαμβάνει  ;