Ραδιενεργά

Ποια μνημόνια, ποιές τρόικες, ποια κρίση; Σαν να βρισκόμαστε στον παλιό καλό καιρό που νόμος ήταν το δίκιο του ΓΕΝΟΠίτη… Έχω στα χέρια μου δύο προσφυγές που κατέθεσε την προηγούμενη εβδομάδα ο δικηγόρος του ΔΕΔΔΗΕ στο Συμβούλιο της Επικρατείας εναντίον της Απόφασης της ΡΑΕ (196/2014), που καθορίζει τις Χρεώσεις Χρήσης Δικτύου για το 2014. Τι ζητάνε οι αθεόφοβοι; Να συμπεριληφθούν στο κόστος λειτουργίας του Δικτύου, και άρα να το πληρώσουν οι καταναλωτές (με 11,3 και 2,5 εκ. ευρώ, αντίστοιχα), αφ' ενός η δαπάνη για την παροχή από τη ΔΕΗ ειδικού μειωμένου τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας στους υπαλλήλους του ΔΕΔΔΗΕ, αφ' ετέρου η δαπάνη μισθοδοσίας και εργοδοτικών εισφορών του προσωπικού του ΔΕΔΔΗΕ που είναι αποσπασμένοι στο Ταμείο Ασφάλισης Υπαλλήλων Τραπεζών και Επιχειρήσεων Κοινής Ωφέλειας (ΤΑΥΤΕΚΩ)!. Στην απόφασή της η ΡΑΕ είχε απορρίψει ως μη αποδεκτές, για μετακύλιση στους καταναλωτές, τις δαπάνες αυτές. Δεν έχει σημασία το νούμερο (παρότι τα 13,8 εκατ. δεν είναι και λίγα) αλλά η νοοτροπία: Ας πληρώσουν οι καταναλωτές τα προνόμιά μας… Γιατί δεν τα βάζουνε και στις ΥΚΩ; 

Σε σχέση με όσα υποστήριξαν, μιλώντας στο energypress, στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών, σύμφωνα με τα οποία – σε γενικές γραμμές – η τιμολογιακή πολιτική για τα δεδομένα που «πουλάει» η PGS αποτρέπει τις μικρές και μεσαίες εταιρείες από το να προσέλθουν στο διαγωνισμό, η ηγεσία του ΥΠΕΚΑ αλλά και η κ. Σταματάκη, απαντούν ότι η χώρα μας "δεν ανακαλύπτει την Αμερική". Αντίθετα, όπως λένε, ακολουθεί την πεπατημένη που έχουν ακολουθήσει άλλες χώρες σε αντίστοιχες περιπτώσεις. Ως εταιρείες τις οποίες στοχεύει, πάντως, το ΥΠΕΚΑ αναφέρει "οι μικρομεσαίες και πάνω". Όπως λέει μάλιστα χαρακτηριστικά η κ. Σταματάκη "οι δυσκολίες που έχουν τα ελληνικά νερά δεν ταιριάζουν σε μικρές εταιρείες. Πρέπει να έχουν κάποιο μέγεθος και κάποια εμπειρία". Η προκήρυξη θα αποκλείει σύμφωνα με πληροφορίες τις off shore εταιρίες από τη συμμετοχή στο διαγωνισμό, όπως και τη συμμετοχή μιας εταιρίας σε διαφορετικές κοινοπραξίες για την ίδια περιοχή.

Κύκλοι της βιομηχανίας διευκρίνισαν  με σημασία ότι η βιομηχανία  πάντα στήριζε και συνεχίζει να στηρίζει  τον Πρόεδρο της ΡΑΕ, ο οποίος έχει αποδείξει στην πράξη με τις προτάσεις του και τις πρωτοβουλίες ότι στηρίζει τη βιομηχανία. Η όποια αντίθεση και οι υψηλοί τόνοι από μεριάς της βιομηχανίας εμφανίστηκαν λόγω του  προωθούμενου σχεδίου από το Υπουργείο για το ΝΟΜΕ , καθώς διέγνωσαν πίεση του Υπουργείου προς τη ΡΑΕ, που επιβεβαιώθηκε και με την απαντητική επιστολή του Υφυπουργού ΠΕΚΑ προς τον πρόεδρο της ΡΑΕ, για εφαρμογή "μιας τριμερούς συμφωνίας"  που αφήνει τη βιομηχανία από έξω. Εκτός του ότι η βιομηχανία μένει εκτός του νέου ΝΟΜΕ, το διακύβευμα είναι ότι η όποια τιμή  του ΝΟΜΕ προκύψει θα αποτελεί τιμή αναφοράς και για τα βιομηχανικά τιμολόγια. Οι κύκλοι της βιομηχανίας τονίζουν ότι αδυνατούν να αντιληφθούν την πίεση και την επιμονή του Υπουργείου η οποία, σύμφωνα με τους ίδιους, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εκπεφρασμένη βιομηχανική πολιτική της κυβέρνησης. "Το Υπουργείο θα βρεί όλους τους εργαζόμενους απέναντι του",  σημειώνουν εξάλλου οι ίδιοι κύκλοι...

Το γράφω όπως μου το είπαν στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας, τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό, που βρέθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα στην παρουσίαση για τα ελληνικά «οικόπεδα» στο Λονδίνο: «Οι δημόσιοι υπάλληλοι - μισθωτοί του χιλιάρικου, σκίστηκαν και έκαναν μια πολύ αξιοπρεπή παρουσίαση. Αντίθετα οι χρυσοπληρωμένοι του ιδιωτικού τομέα παρουσιάστηκαν πολύ πρόχειροι». Ο λόγος προφανώς, αντίστοιχα, για τα στελέχη της ΕΔΕΥ, και τα στελέχη των Νορβηγών και των Γάλλων. Καλά λόγια άκουσα και για τη Σταματάκη και για τον Μανιάτη…

Για την υπόθεση της κατάργησης του Μηχανισμού Ανάκτησης Μεταβλητού Κόστους (ΜΑΜΚ) που υποστήριζε μέχρι 30 Ιουνίου τις μονάδες φυσικού αερίου για να βρίσκονται «ετοιμοπόλεμες», αλλά και για τους προβληματισμούς που έχει προκαλέσει η κατάργηση σχετικά με την ευστάθεια της αγοράς σας έχω ενημερώσει. Προέκυψε εν τέλει η απόφαση της ΡΑΕ (έχετε διαβάσει και για αυτήν) αλλά μαθαίνω ότι δεν έχουν σταματήσει οι ανησυχίες και μάλιστα από τον πλέον… αρμόδιο, δηλαδή από τον ΑΔΜΗΕ. Ο Διαχειριστής επανήλθε ζητώντας 3μηνη παράταση ισχύος του μηχανισμού, τουλάχιστον μέχρι να τελειώσει η τουριστική περίοδος. Κάτι θα ξέρει…

Πολύ ευχαριστημένοι είναι οι άνθρωποι της βιομηχανίας (και το δηλώνουν), από τον τρόπο που χειρίστηκε ο υπουργός Γιάννης Μανιάτης την υπόθεση του προγράμματος αντιστάθμισης της επιβάρυνσης των επιχειρήσεων από το κόστος CO₂. «Το πήρε πάνω του και μέσα σε λίγους μήνες το έφερε σε πέρας» λένε χαρακτηριστικά μετά την έγκριση του φακέλου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού (για την οποία θα έχετε διαβάσει φαντάζομαι το σχετικό θέμα).

Επειδή είναι επίκαιρο το θέμα της διακοψιμότητας (βλέπε και το σχετικό ρεπορτάζ) να σας πω ότι οι τωρινές περίεργες μέρες, όπου όλοι είναι σε επιφυλακή λόγω των απεργιών της ΓΕΝΟΠ, είναι κατάλληλες για διάφορα συμπεράσματα. Μαθαίνω φερ' ειπείν ότι ήδη έχουν γίνει κρούσεις σε ενεργοβόρες βιομηχανίες για να είναι έτοιμες να σταματήσουν τη λειτουργία τους κάποιες ώρες αιχμής του συστήματος. Βεβαίως χωρίς ανταμοιβή αφού κάτι τέτοιο δεν έχει ακόμα υιοθετηθεί. Ποια είναι η στάση των βιομηχανιών; Άλλες δείχνουν πρόθυμες και άλλες το βλέπουν ως μια καλή ευκαιρία για πίεση…

Το έμαθα και σας το γράφω: Οσονούπω, δηλαδή στα τιμολόγια Ιουνίου, θα περάσουν οι εκπτώσεις που κέρδισε η ΔΕΠΑ από τη συμφωνία με την Gazprom και στους μη επιλέγοντες πελάτες, ενώ μέχρι τώρα είχαν περάσει μόνο στους μεγάλους επιλέγοντες καταναλωτές. Κάτι είναι κι αυτό…

Δεν ξέρω που θα καταλήξει η υπόθεση με το NOME, αλλά τα αίματα έχουν ανάψει για τα καλά. Εκπρόσωπος της ενεργοβόρου βιομηχανίας επικοινώνησε με το energypress διαρρηγνύοντας τα ιμάτιά του: «Ας διαβάσουν  το μνημόνιο και εάν βρουν που αναφέρεται ότι πρέπει να γίνει  πλειοδοτικός διαγωνισμός να μας το πούνε να το διαβάσουμε κι εμείς» έλεγε σε υψηλούς τόνους, κάνοντας αναφορά σε «κόκκινες γραμμές που επέβαλε κάποιος μεγάλος παίκτης και αποδέχτηκε το ΥΠΕΚΑ». Την ευθύνη της ενεργειακής πολιτικής την έχει η κυβέρνηση, ας μην το ξεχνάει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου, κατέληξε…

Είναι αλήθεια ότι δεν ήταν πολλοί αυτοί που θα στοιχημάτιζαν πέρυσι τέτοιο καιρό ότι ο διαγωνισμός για τη διασύνδεση των Κυκλάδων θα είχε ολοκληρωθεί ένα χρόνο μετά. Μη σας πώ ότι δεν θα στοιχημάτιζαν ότι θα γίνει, κάποτε, το έργο… Το θέμα καρκινοβατούσε πάνω από μία δεκαετία, από την εποχή που αυτό που λέμε σήμερα ΑΔΜΗΕ ήταν μία ακόμα γενική διεύθυνση της ΔΕΗ, ενώ και η εμπειρία από τον πρώτο, ενιαίο, διαγωνισμό, δεν ήταν και τόσο ευοίωνη.  Υπό αυτή την έννοια αξίζει μια καλή κουβέντα για τον ΑΔΜΗΕ και τον (αθόρυβο) πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλό του Γιάννη Γιαρέντη που το κυνήγησε το θέμα περίπου ως προσωπικό στοίχημα. Το λέω επειδή ξέρω ότι χρειάστηκε προσπάθεια για να ξεπεραστούν κάποιες – και φανερές, αλλά κυρίως κρυφές - «εχθρικές» συμπεριφορές και σκόπιμα εμπόδια.

Σύμφωνα με τη FIFA, η διοργάνωση του Μουντιάλ στη Βραζιλία θα προκαλέσει συνολικά την έκλυση 2,7 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα (κυρίως από τις μετακινήσεις οπαδών και ομάδων). Τόση ακριβώς ήταν η ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα που αποσόβησαν τα εγκατεστημένα στην Ελλάδα φωτοβολταϊκά το 2013. Να θυμίσουμε επίσης ότι στο αντίστοιχο “ενεργειακό Μουντιάλ”, η Ελλάδα κατέχει τη δεύτερη θέση διεθνώς σε ότι αφορά στη συμβολή των φωτοβολταϊκών στη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και την τέταρτη στην κατά κεφαλή εγκατεστημένη ισχύ φωτοβολταϊκών...

Απ' όλες τις συναντήσεις με υπουργούς και στελέχη της κυβέρνησης που έκανε ή προγραμμάτιζε να κάνει η ΓΕΝΟΠ τις τελευταίες ημέρες, ένα θεωρούνταν ως το πιο σημαντικό. Με τη διαφορά ότι παρ' ότι είχε προγραμματιστεί να γίνει, τελικά δεν έγινε. Μιλάμε για το ραντεβού με τον Ευ.Βενιζέλο και άλλα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, που σύμφωνα με την ενημέρωση που είχε η ΓΕΝΟΠ μέχρι και το πρωί της Παρασκευής, θα γινόταν σήμερα. Τελικά η συνάντηση μετατέθηκε για τη Πέμπτη, μία ημέρα μετά την έναρξη της συζήτησης του νομοσχεδίου για τη "Μικρή ΔΕΗ" στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής. "Τι να πούμε με το Βενιζέλο την Πέμπτη, όταν θα έχει ήδη ξεκινήσει η συζήτηση στη Βουλή ;", έλεγαν χαρακτηριστικά χθες κάποιοι ΓΕΝΟΠίτες. Πολλοί στο συνδικάτο πίστεψαν πως μετά τις "φωνές Κουκουλόπουλου" θα βρουν στηρίγματα και εντός ΠΑΣΟΚ. Τελικά νομίζω ότι το ΠΑΣΟΚ δεν θα τους κάνει τη χάρη. Σήμερα πάντως η ΓΕΝΟΠ θα έχει συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του ΥΠΕΚΑ Κώστα Μαθιουδάκη. Εκεί θα ενημερωθεί και για τις τελικές αλλαγές που έγιναν στο νομοσχέδιο...

Μία πιθανότητα έχουν να κερδίσουν οι συνδικαλιστές της ΓΕΝΟΠ στη κόντρα με την κυβέρνηση για τη Μικρή ΔΕΗ : Να συγκροτηθεί υπέρ της μη πώλησης του 30% της επιχείρησης ένα ευρύτερο κοινωνικό μέτωπο. Μόνο εφόσον καταφέρουν να έχουν μαζικά στο πλευρό τους τις τοπικές κοινωνίες της Δ. Μακεδονίας και την τοπική αυτοδιοίκηση θα μπορέσουν να μπλοκάρουν την ψήφιση του νομοσχεδίου στη Βουλή. Διαφορετικά δεν έχουν καμία πιθανότητα, και πολύ σύντομα τα μέσα ενημέρωσης θα αρχίσουν να μιλούν για τα προνόμιά τους, τα κεκτημένα τους, τα ταξίδια της ΓΕΝΟΠ και τις σπατάλες της, κ.ο.κ. Τα παραπάνω είναι σε γνώση της νέας ηγεσίας της ΓΕΝΟΠ, και μια "πρόβα τζενεράλε" για την συμμετοχή της κοινωνίας θα αποτελέσει το σημερινό συλλαλητήριο στην κεντρική πλατεία της Πτολεμαΐδας. Αν η συμμετοχή είναι μικρή, τότε μην αποκλείετε να δούμε τη ΓΕΝΟΠ να… αναδιπλώνεται. «Αν μας πείσουν ότι η νέα εταιρεία δεν θα λειτουργεί σε βάρος της μητρικής, και ότι θα πάρει ένα μείγμα με καλούς και κακούς πελάτες, καλά και κακά δάνεια, τότε ίσως και να επανεξετάσουμε τη στάση μας», ακούγεται ήδη από κάποιους, που προς το παρόν πάντως αποτελούν μειοψηφία. Βέβαια η ΓΕΝΟΠ ποντάρει και κάπου αλλού. Σε αλλαγή της κυβέρνησης, και σε νίκη του ΣΥΡΙΖΑ στις επόμενες εκλογές. Η απόσχιση των παγίων της ΔΕΗ θα χρειασθεί 1-1,5 χρόνο. Πολύ πιθανόν τότε να έχουμε άλλη κυβέρνηση.

Της σημερινής σύσκεψης στο Μαξίμου για τη Μικρή ΔΕΗ είχε προηγηθεί άλλη, μεταξύ στελεχών του ΠΑΣΟΚ, που έγινε το απόγευμα του Σαββάτου. Εκεί συμμετείχαν όλα τα προβεβλημένα στελέχη του κόμματος (Βενιζέλος, Μανιάτης, Κουκουλόπουλος, Πρωτόπαπας, κά.), με βασικό θέμα, τη διαμόρφωση της θέσης με την οποία θα προσέλθει το κόμμα στη σημερινή συνάντηση. Το τίμημα της πώλησης, η επίπτωση της εξαγοράς στην τιμή μετοχής της ΔΕΗ, το λιγνιτόσημο και οι ανταποδοτικοί πόροι για την τοπική κοινωνία, ήταν μερικά από τα θέματα που κυριάρχησαν...

"Το νερό και η ενέργεια δεν είναι τζόγος", είπε χθες ο αναπληρωτής υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Πάρις Κουκουλόπουλος, θέτοντας θέμα επαναδιαπραγμάτευσης των δρομολογημένων ιδιωτικοποιήσεων. Το ερώτημα φυσικά είναι ποια στάση θα τηρήσει στη Βουλή. Διότι κακά τα ψέματα, στα θερινά τμήματα όπου θα συζητηθεί το νομοσχέδιο η εκπροσώπηση βουλευτών είναι υποβαθμισμένη. Ένα πάντως είναι βέβαιο. Το "μικρόβιο του τα να τα ξαναδούμε" προσβάλει τον ένα μετά τον άλλο τους νέους υπουργούς, και η περίπτωση της ΔΕΗ είναι εμβληματική. Λέγεται ότι ο Σαμαράς σχεδιάζει να στηλιτεύσει δημόσια τέτοιες συμπεριφορές που "ενδεχομένως θέσουν σε κίνδυνο τα κεκτημένα της χώρας". Τι θα συμβεί άραγε ;  Θα καταφέρει να αναχαιτίσει το Μαξίμου τους "ανέμους τις επαναδιαπραγμάτευσης" ή οι φωνές αυτές θα βρουν κι άλλους μιμητές σε ΠΑΣΟΚ και ΝΔ  ; Κάποιοι στην αγορά πάντως υποστηρίζουν ότι το νομοσχέδιο της Μικρής ΔΕΗ δεν θα γλιτώσει το "λίφτινγκ".

«Το θέμα δεν είναι μόνο αν και πότε θα βγει το net metering, αλλά και τι net metering θα βγει...» μου γράφει αναγνώστης της στήλης, σχολιάζοντας το προηγούμενο «ραδιενεργό». Και συνεχίζει: « Γιατί αν βγει το net metering που περιγράφεται στο πόρισμα, θα έπρεπε να είχαμε αλλάξει δουλειά πολύ νωρίτερα... Με τη δυσφήμιση που έχουν φάει τα φωτοβολταϊκά τα τελευταία δυο χρόνια και το New Deal, αν το value proposition δεν είναι ξεκάθαρο στον τελικό καταναλωτή, δεν υπάρχει περίπτωση να μπει φωτοβολταϊκό σε οικιακή στέγη. Γι' αυτό οι φορείς της αγοράς επιμένουν για την εφαρμογή όλων των χρεώσεων στο αποτέλεσμα του ενεργειακού συμψηφισμού σε ετήσια βάση και στη δυνατότητα εγκαταστάσεων πάνω από 10kW και από μισθωτές ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει πάλι σιγά - σιγά η αγορά έστω και με τις επιχειρήσεις....» 

Κάνανε το new deal και ησυχάσανε… Για το ΥΠΕΚΑ ο λόγος, το οποίο φαίνεται ότι την υπόθεση ΑΠΕ την έχει βγάλει, πλέον, από την ατζέντα του. Θέλετε ένα παράδειγμα; Περιμένει ένας ολόκληρος κλάδος των φωτοβολταϊκών που απασχολεί ακόμα αρκετές χιλιάδες εργαζόμενους, να βγεί αυτή η περίφημη υπουργική απόφαση για το net metering ώστε να κινηθεί έστω και με αργά βήματα η αυτοπαραγωγή. Ούτε φωνή ούτε ακρόαση από το υπουργείο, παρότι μιλάμε για πράγματα που δεν επιβαρύνουν τον καταναλωτή ή κάποιον άλλον… «Ποτέ η κατάσταση για τις ΑΠΕ δεν ήταν χειρότερη από σήμερα» μου λέει άνθρωπος του χώρου και εξηγεί: «Τα φωτοβολταϊκά νεκρά, τα αιολικά στάσιμα και η βιομάζα με κομμένα τα πόδια λόγω του πλαφόν». Έχει άδικο;

Όλες οι πρόσφατες μελέτες (BP Statistical Review 2014, IEA World Energy Outlook κτλ) αναδεικνύουν την ανθεκτικότητα του άνθρακα σαν καύσιμο επιλογής στον αναπτυσσόμενο αλλά και τον ανεπτυγμένο κόσμο, μου επισημαίνει στέλεχος της ενεργειακής αγοράς. Ο ίδιος τονίζει ότι το καύσιμο εμφανίζοντας σαφή πλεονεκτήματα (μεγάλη γεωγραφική διασπορά αποθεμάτων, πολύ ανταγωνιστικό κόστος παραγωγής), επιδεικνύει μεγάλη ανθεκτικότητα έναντι άλλων πηγών ενέργειας που τα τελευταία χρόνια προωθούνται επιλεκτικά και επιδοτούνται αδρά.
Δυστυχώς, συνεχίζει ο συνομιλητής μου, καμία άλλη χώρα δεν επιδιώκει τόσο απότομη και δραματική μεταβολή του ενεργειακού της μίγματος εις βάρος του άνθρακα όσο η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.
"Με πεισματική προσήλωση σε ανώριμες, εισαγόμενες και οικονομικά ασύμφορες τεχνολογίες και πηγές ενέργειας που φτάνει στα όρια της ιδεοληψίας, επιχειρείται η βίαιη εγκατάλειψη του εγχώριου καυσίμου" τονίζει η ίδια πηγή.
Ωστόσο, τόσο η Ελλάδα όσο και η Ευρώπη διαπιστώνουν το τελευταίο διάστημα πως βρίσκονται τραγικά μόνες στις επιπόλαιες και μονομερείς επιλογές, για εγκατάλειψη του άνθρακα.
"Ο άνθρακας, που εξακολουθεί να αποτελεί την ατμομηχανή της ανάπτυξης σε όλες τις μεγάλες, ισχυρές και δυναμικές οικονομίες του κόσμου, όχι μόνο δεν μένει πίσω αλλά ξαναγίνεται και "της μόδας", σε πείσμα των φανατικών" καταλήγει η ίδια πηγή.

Το ερώτημα μου το θέτει εκπρόσωπος των ενεργοβόρων βιομηχανιών και αφορά στους λεγόμενους μεταβατικούς μηχανισμούς. Προτού αρχίσει λοιπόν το γαϊτανάκι με τους μηχανισμούς αυτούς, οι αρχικοί κώδικες τι προέβλεπαν στην περίπτωση αποζημίωσης κάποιας μονάδας που την κάλεσε για εφεδρεία ο ΛΑΓΗΕ;

Διότι όπως λέει η ίδια πηγή, αποκλείεται να μην υπάρχει κάποια ρύθμιση ή πρόβλεψη για το θέμα. Και καταλήγει: Γιατί κάθε φορά χρειάζεται να επινοούμε νέους μηχανισμούς; Γιατί δεν αρκεί ο αρχικός μηχανισμός που είχε προβλέψει ο νομοθέτης; Η βιομηχανία τονίζει ότι πρέπει να υπάρχει ιδιαίτερη προσοχή στις νέες μεταβατικές διατάξεις και οι αποφάσεις που θα ληφθούν να μην διατηρούν οικονομικά βάρη που βάσει των όσων έχουν συμφωνηθεί με την τρόικα πρέπει να αρθούν. 

Τηλεδιασκέψεις επί τηλεδιασκέψεων, μαθαίνω, γίνονται με την Κομισιόν στο ΥΠΕΚΑ, σχετικά με τη διακοψιμότητα. Προ ημερών, σε μια απʼ αυτές, ο Κάρλο Βιβιάνι, πρώην πρόεδρος της Ιταλικής ΡΑΕ, δεσμεύθηκε (προφορικά)  ότι ως το τέλος του Ιουνίου η Κομισιόν θα έχει απαντήσει θετικά στην ελληνική κυβέρνηση. Πακέτο, όπως είπε ο Ιταλός, θα ανακοινωθεί και η αντιστάθμιση. Να το πιστέψουμε;