Οι ενεργειακοί σχεδιασμοί του «ψευδοκράτους» στην Κύπρο

Σε διάφορες πτυχές των ενεργειακών σχεδιασμών του «ψευδοκράτους» και τη σύνδεσή τους με το Κυπριακό και την ΕΕ αναφέρθηκε σε συνέντευξή του στον  «Πολίτη» ο Τ/Κ «υπουργός» Ενέργειας και Οικονομίας Σουνάτ Ατούν.

Μεταξύ άλλων, ο κ. Ατούν υποστηρίζει ότι το Ισραήλ θα επιλέξει την μεταφορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας, είτε με λύση είτε χωρίς, προσθέτοντας πως θα ήταν καλύτεροι Κύπριοι να φτάσουν σε λύση σύντομα ώστε να επωφεληθούν.

Μιλώντας για τα σχέδια για ηλεκτρική διασύνδεση των κατεχομένων με την Τουρκία σημείωσε πως αυτό μπορεί να είναι η αρχή για μια περιφερειακή διασύνδεση.

Τα σχετικά με ενεργειακά ζητήματα αποσπάσματα της συνέντευξης που παραχώρησε στον Πολίτη» ο Σουνάτ Ατούν έχουν ως εξής:

Πρόσφατα δηλώσατε πως το Ισραήλ δεν χρειάζεται απαραίτητα την ε/κ πλευρά για να προχωρήσει στην πώληση του φυσικού του αερίου στην Τουρκία. Πώς μπορεί να το κάνει αυτό στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας; 

Εξ όσων γνωρίζω μια ισραηλινή εταιρία έχει ήδη κάνει συμφωνία για έρευνα και εξόρυξη και χρήση πιθανών κοιτασμάτων στην ΑΟΖ της ε/κ διοίκησης. Επίσης το ισραηλινό κράτος έχει κάνει συμφωνίες με την νότια Κύπρο. Εν πάσει περιπτώση όμως, δεν νομίζω πως θα χρειαστούν τους Κύπριους 100% για να προχωρήσουν με τους σχεδιασμούς τους. Αυτό που χρειάζονται κυρίως είναι να αποφασίσουν προς τα πού θα διοχετεύσουν το αέριο τους. Απ' ευθείας στην Ευρώπη, στην Κύπρο, στην Αίγυπτο, στην Τουρκία, στον Λίβανο; Σε αυτό το πλαίσιο η μόνη εφικτή οικονομικά και τεχνική λύση μεταφοράς είναι η μεταφορά μέσω Τουρκίας. Αν δείτε τον χάρτη, αυτό μπορούν να το κάνουν με αγωγό μέσω των διεθνών υδάτων και μετά στην Τουρκία. Φυσικά αυτός ο διάδρομος θα πρέπει να περάσει κοντά από το βόρειο μέρος της Κύπρου, όπου έχουμε τη δική μας ΑΟΖ.

Βάσει όμως του διεθνούς δικαίου, και από τη στιγμή που σήμερα είναι η Κυπριακή Δημοκρατία που αναγνωρίζεται και που έχει υπογράψει τη Συνθήκη για το Δίκαιο της Θάλασσας, δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη;

Στην περιοχή έχουμε τη Συρία που βρίσκεται σε εμφύλιο και τον Λίβανο που έχει τη δική του ΑΟΖ. Οι Ισραηλινοί σίγουρα πρέπει να εφαρμόσουν την διεθνή νομιμότητα και να εμπλέξουν κάποια από τα μέρη, όμως θα είναι πιο εύκολο για αυτούς να περάσουν αυτόν τον αγωγό σε συνεργασία με την Τουρκία. Για αυτό πιστεύω πως είτε με λύση είτε χωρίς, αυτόν τον δρόμο θα ακολουθήσει και για αυτό πρέπει να συμφωνήσουμε το συντομότερο σε λύση ώστε να επωφεληθούμε από αυτήν την ευκαιρία.

Οι εταιρίες που θα εμπλακούν και που εμπλέκονται όμως προτιμούν την σταθερότητα, και είναι η Κύπρος που πραγματοποιεί συναντήσεις για το θέμα με το Ισραήλ και ετοιμάζει τριμερής συνεργασίες. 

Θα δούμε. Στο παρελθόν η πολιτική οδηγούσε τα πάντα, το κάθε τι που σχετίζεται με την οικονομία. Τώρα βλέπω πως η οικονομία και το εμπόριο και ειδικά η ενέργεια οδηγούν την πολιτική.

Αναφερθήκατε πρόσφατα σε έρευνες σε συνεργασία με την Τουρκία για έρευνες για φυσικό αέριο και πετρέλαιο. Δεδομένης της κριτικής που ασκεί η τ/κ πλευρά για τις έρευνες της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν θεωρείτε πως θα ήταν καλό να περιμένατε; 

Έχουμε τις δικές μας ακτές, δικαιώματα και φυσικούς πόρους και πρέπει να ξέρουμε τι δυνατότητες υπάρχουν και μετά πρέπει να αποφασίσουμε. Πέντε χρόνια πριν, όταν η νότια διοίκηση ήταν έτοιμη να υπογράψει συμφωνία με ισραηλινή εταιρία προτείναμε την αναβολή των ερευνών για μετά τη λύση ώστε να επωφεληθούμε όλοι. Μετά προτείναμε πως αν είναι αποφασισμένοι να προχωρήσουν σε αξιοποίηση φυσικών πόρων, τότε θα πρέπει να δημιουργήσουμε μια κοινή επιτροπή για να χειρίζεται όλες τις πτυχές αυτής της έρευνας, τόσο τεχνικές όσο και οικονομικές. Όταν η ε/κ πλευρά απέρριψε αυτές τις προτάσεις, έπρεπε να δούμε πώς θα υπερασπιστούμε τα δικά μας δικαιώματα. Για αυτό έπρεπε να καθορίσουμε την οικονμική ζώνη με την Τουρκία. Περιμέναμε για μια περίοδο και τελικά υπογράψαμε με τον Τούρκο υπουργό τον Νοέμβριο του 2011 για έρευνες από την Τουρκική Εταιρία Πετρελαίου. 

Σήμερα βλέπουμε τα πράγματα στον νότο να προχωρούν προς την ίδια κατεύθυνση, άσχετα με το αν προχωρούμε για λύση ή όχι. Για αυτό δεν νομίζω πως τα δικά μας βήματα διαφοροποιούν την κατάσταση στις διαπραγματεύσεις. Οι Ε/Κ λένε πως τα έσοδα από την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου που αναλογούν στους Τ/Κ μπορούν να μπουν σε ένα ειδικό ταμείο στο οποίο θα μπορούν να έχουν πρόσβαση μετά τη λύση. Όμως αυτό δεν είναι καθαρό, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες ημερομηνίες και θα μπορούσε να πάρει χρόνια.

Γίνεται τελευταία λόγος και για ηλεκτρονική διασύνδεση με την Τουρκία, η οποία υπογράφηκε πρόσφατα. Πού βρίσκεται αυτό το θέμα; 

Ήμουν ο πρώτος υπουργός ενέργειας που ασχολήθηκε με αυτό το θέμα, το 2009 με 2013. Όταν όμως φτάσαμε λίγο πριν την υπογραφή άλλαξε η κυβέρνηση. Τώρα που επέστρεψα στο ίδιο υπουργείο, επικοινώνησα με τον υπουργό Ενέργειας της Τουρκίας, συμφωνήσαμε και υπογράψαμε στις 11 Οκτωβρίου. Αναμένω πως θα ολοκληρώσουμε όλες τις τεχνικές μελέτες πριν το καλοκαίρι και τότε θα προχωρήσουμε με την πόντιση καλωδίου και την εφαρμογή του έργου.

 Πώς μπορεί να ενταχθεί αυτό το έργο στην ευρύτερη ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική;

Αυτό το εξετάζουμε τώρα. Όμως δεν θα υπάρξει πρόβλημα σε σχέση με τις διασυνδέσεις με την Ευρώπη καθώς η Τουρκία είναι διασυνδεδεμένη με την Ευρώπη.

 Έχετε με κάποιο τρόπο διαβουλευθεί ή ζητήσει την άποψη της Ευρώπης; Έχουν εκφραστεί απόψεις της ε/κ πλευράς μέσω των τεχνικών επιτροπών;

Όχι δεν έχουμε μιλήσει με την Ευρώπη, όμως αυτή τη στιγμή είμαστε συνδεδεμένοι με τον νότο μέσω τριών σημείων που μπορούν να μεταφέρουν συνολικά 400 μεγαβάτ. Θα δούμε αν υπάρξει κάποια αντίδραση από την ε/κ πλευρά. Αυτό που οραματίζομαι όμως είναι μια διασύνδεση με την Τουρκία και με την διοίκηση στον νότο και με το Ισραήλ – και μια και η Τουρκία είναι ενωμένη με το ευρωπαϊκό δίκτυο και είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρισμού, τότε όλα τα μέρη θα είναι ενωμένα με την Ευρώπη.

Η συμφωνία με την Τουρκία προνοεί δημόσιες αρχές ή και ιδιωτικές εταιρίες; 

Προς το παρόν αφορά δημόσιες αρχές.

Ρωτώ επειδή η «κυβέρνησή» σας έχει επικριθεί για ιδιωτικοποίηση για παράδειγμα της προμήθειας νερού με αφορμή τον αγωγό από την Τουρκία. 

Θα δούμε πώς θα χρηματοδοτηθεί αυτό το έργο. Μπορεί να γίνει από ιδιωτικά ή δημόσια κονδύλια, όμως σε κάθε περίπτωση θα ελέγχεται από το δημόσιο.

Είναι υγιές να ανοίγει ο δρόμος για τον ιδιωτικό τομέα σε τέτοιες υπηρεσίες όταν λόγω της σημερινής κατάστασης αυτό δίνει σε τουρκικές εταιρίες το αποκλειστικό προβάδισμα; 

Εξαρτάται από τις συνθήκες και εξαρτάται από τι θα προσφέρουν.

Αν μια τέτοια ενέργεια προχωρήσει όμως μετά τη λύση θα υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες. 

Κοιτάξτε, εμείς θα προχωρήσουμε με τον προγραμματισμό μας, και αν συμπέσει με τη λύση τότε αυτό θα είναι ακόμα καλύτερο. Αν όχι όμως δεν μου δημιουργεί ανησυχία.