Θοδωρής Παναγούλης: Οικιακό ρεύμα «αλα κάρτ» από ιδιωτικές εταιρείες

Στο δύσκολο «γήπεδο» των οικιακών καταναλωτών, μπαίνουν πλέον δυναμικά οι μεγάλες από τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην λιανική αγορά του ρεύματος, και ετοιμάζονται να ξεκινήσουν τις καμπάνιές τους για την προώθηση των «πακέτων» που ήδη έχουν βγάλει στην αγορά. Παρόλα αυτά η σύγκριση για τον καταναλωτή είναι δύσκολη, αφού τα εμπορικά προϊόντα κάθε εταιρείας έχουν διαφορετική φιλοσοφία.

Τις επόμενες εβδομάδες η λιανική του ρεύματος θα «πάρει φωτιά», όπως βεβαιώνουν παράγοντες του χώρου. Οι δύο μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες, η Aegean Power του Ομίλου Μελισσανίδη και η ENERGA, η εταιρεία της οικογενείας Φλώρου που απέκτησε τον συνολικό έλεγχο της Verbund Hellas μετά την αποχώρηση της Αυστριακής Verbund, προγραμματίζουν τις διαφημιστικές τους καμπάνιες στοχεύοντας δυναμικά στη μεγάλη μάζα των καταναλωτών, δηλαδή στους οικιακούς πελάτες. Τα «προϊόντα» τους είναι ήδη στην αγορά, έχουν «μετρηθεί», και οι ιδιώτες προμηθευτές είναι πλέον έτοιμοι να τα επικοινωνήσουν σε μαζική κλίμακα.

Πακέτα με κιλοβατώρες

Τα τιμολόγια της ΔΕΗ, όπως ισχύουν από 1ης Ιανουαρίου, μετά την αναδιάρθρωση, αφήνουν περιθώρια στις περισσότερες περιπτώσεις για παροχή εκπτώσεων εκ μέρους των προμηθευτών. Το ελκυστικό όμως του πράγματος έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι οι ιδιώτες «λιανέμποροι» έχουν δημιουργήσει καινούργια «προϊόντα», τα οποία, εάν ο καταναλωτής κάνει καλή διαχείριση του χρόνου και του «προφίλ» του, έχει σημαντικό όφελος. Πρόκειται για «πακέτα» που μοιάζουν με εκείνα που συναντώνται στην αγορά των τηλεπικοινωνιών και βασίζονται στην προαγορά ενέργειας σε ελκυστική τιμή. Δηλαδή ο πελάτης, ανάλογα με το «προφίλ» του και το ρεύμα που καταναλώνει συνήθως στο τετράμηνο, προαγοράζει τις αντίστοιχες κιλοβατώρες σε τιμή χαμηλότερη από την αντίστοιχη της ΔΕΗ σε ποσοστά που φτάνουν, όπως υποστηρίζουν οι εταιρείες, μέχρι και 20%. Εάν δεν «κάψει» όλες τις κιλοβατώρες που αγόρασε, απλώς.. χάνει. Αν χρειαστεί να «κάψει» παραπάνω ρεύμα, το αγοράζει σε τιμή πάνω κάτω ίδια με της ΔΕΗ.

Επιπλέον οι καταναλωτές δεν πληρώνουν πάγιο, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις (και ειδικά στους καλοπληρωτές) οι εταιρείες τους δίνουν και άλλα κίνητρα, όπως την επιστροφή της προκαταβολής – εγγύησης που έχουν καταβάλει στο παρελθόν στη ΔΕΗ.

Οι δύο μεγάλες εταιρείες υπολογίζουν ότι θα αποσπάσουν από τη ΔΕΗ, η κάθε μία, περί τα 150.000 νοικοκυριά μέσα στο 2011. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Aegean το Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, χωρίς να προχωρήσει σε διαφημιστική καμπάνια, «πήρε» 10.000 παροχές από οικιακούς καταναλωτές.

Οι παίχτες

Energa και Αegean, σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν στελέχη τους, ποντάρουν στα –μικρά έστω – περιθώρια που αφήνουν τα νέα τιμολόγια της ΔΕΗ, μετά την αναδιάρθρωση, καθώς και στην «κόπωση» του καταναλωτικού κοινού από τη χρόνια σύνδεσή του με τη ΔΕΗ. Αναγνωρίζουν μάλιστα ότι στον οικιακό τομέα δεν θα είναι τόσο εύκολα τα κέρδη, όπως ήταν στα εμπορικά τιμολόγια την προηγούμενη «χρυσή διετία», πολλώ δε μάλλον όταν υπάρχει μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας σε σχέση με δομικές παραμέτρους του συστήματος, όπως η διαμόρφωση της Οριακής Τιμής, η απόκτηση εκ μέρους τους φθηνής λιγνιτικής παραγωγής κ.λπ. Ωστόσο κοινή τους πρόθεση είναι να «βάλουν πόδι» στη μεγάλη δεξαμενή των καταναλωτών και να αξιοποιήσουν στη συνέχεια τη θέση τους ανάλογα με το πού θα «πάει» η αγορά.

Εκτός από την Aegean Power και την ENERGA, οι υπόλοιποι μικρότεροι παίχτες της σχετικής αγοράς δεν εμφανίζονται διατεθειμένοι να μπούν σε αυτού του είδους τον ανταγωνισμό με τη ΔΕΗ, μη μπορώντας προφανώς να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες. Από την άλλη, εταιρείες συνδεδεμένες με ισχυρούς παραγωγικούς ενεργειακούς ομίλους (ELPEDISON, Μυτιληναίος, ΗΡΩΝ, Κοπελούζος κ.λπ.) επιλέγουν να κρατήσουν προς το παρόν στάση αναμονής μέχρι να ξεκαθαρίσει συνολικά το ηλεκτρικό τοπίο (όχι μόνον σε επίπεδο τιμολογίων) και εστιάζουν το ενδιαφέρον τους, όσον αφορά τη λιανική, στο γνωστό πεδίο των επαγγελματικών – επιχειρηματικών συνδέσεων. «Νωρίτερα ή αργότερα, πάντως, όποιος δραστηριοποιείται στην εμπορία ρεύματος θα μπεί και στα οικιακά» δηλώνει στον «ΚτΕ» στέλεχος μιας εξ αυτών.

Προσοχή στις λεπτομέρειες

Σημαντικό πρόβλημα για τον καταναλωτή που καλείται να αποφασίσει αν τον συμφέρει να εγκαταλείψει τη ΔΕΗ και – στη συνέχεια – να επιλέξει ιδιώτη πάροχο, αποτελεί το γεγονός ότι τα προϊόντα που έχει μπροστά του και οι τιμοκατάλογοι των ιδιωτικών εταιρειών, δεν είναι πάντοτε ευθέως συγκρίσιμοι. Ούτε μεταξύ τους, αλλά ούτε και με εκείνους της ΔΕΗ, οι οποίοι, μετά την αναδιάρθρωσή τους που ισχύει από την 1η του χρόνου βασίζονται πλέον σε καινούργιες βάσεις. Το θέμα αυτό αναμένεται να λυθεί με τον κώδικα της λιανικής αγοράς ρεύματος που έχει ετοιμάσει η ΡΑΕ και πρόκειται να ενσωματωθεί, μέχρι το τέλος Μαρτίου, στην ελληνική νομοθεσία ως συμμόρφωση στο λεγόμενο 3ο ενεργειακό πακέτο της κοινότητας.

Παρόλα αυτά, τα βασικά στοιχεία που πρέπει να έχει υπόψη του ο καταναλωτής είναι τα εξής:

• Οι διαφοροποιήσεις στα τιμολόγια των εταιρειών έναντι της ΔΕΗ αφορούν το κόστος ενέργειας και της χρήσης δικτύου (περίπου το 50% ενός λογαριασμού ρεύματος) και όχι τις υπόλοιπες μη ανταγωνιστικές – ρυθμιζόμενες χρεώσεις, όπως είναι οι φόροι, το τέλος ΑΠΕ κ.λπ.. Επίσης αφορούν κυρίως το ημερήσιο ρεύμα. Το νυκτερινό το χρεώνουν όλοι (ΔΕΗ και ιδιώτες) περίπου το ίδιο.

• Τα «πακέτα» των εταιρειών, με τα οποία αγοράζεις συγκεκριμένες κιλοβατώρες, δίνουν το πλεονέκτημα ότι, αν κάνεις τη συνήθη χρήση ηλεκτρικού, γνωρίζεις ακριβώς πόσο θα σου στοιχίσει το ρεύμα στον οικογενειακό σου προϋπολογισμό.

• Προεπιλέγοντας «πακέτο» από μια εταιρεία, ο καταναλωτής ουσιαστικά πληρώνει τις κιλοβατώρες που αντιστοιχούν σε αυτό, είτε της καταναλώσει, είτε όχι. Άρα έχει μεγάλη σημασία να κάνει σωστή επιλογή «πακέτου».

• Εάν ο καταναλωτής χρειαστεί περισσότερες κιλοβατώρες από εκείνες που αντιστοιχούν στο πακέτο» που συμφώνησε, τότε πληρώνει το παραπάνω ρεύμα σε τιμές που πρακτικά είναι ίδιες με εκείνες της ΔΕΗ.

• Αν ο καταναλωτής δεί, αφού ολοκληρωθεί το πακέτο που έχει αγοράσει, ότι τον συμφέρει να αλλάξει πακέτο και να μπεί σε άλλη κατηγορία, μπορεί να το κάνει πολύ απλά, με ένα τηλεφώνημα. Το ίδιο συμβαίνει εάν θέλει για κάποια περίοδο του χρόνου (π.χ. το καλοκαίρι) να αλλάξει κατηγορία.

• Για περιπτώσεις όπως εξοχικά κ.λπ., όπου δεν υπάρχει συνεχής κατανάλωση, υπάρχει η δυνατότητα να πληρώνει κανείς με την κιλοβατώρα, με χαμηλότερη τιμή και με ένα σχετικά μικρό πάγιο της τάξης των 5 ευρώ το μήνα.

Παράγοντας του χώρου που ρωτήθηκε από τον «ΚτΕ» δίνει στους καταναλωτές την εξής συμβουλή: «Ο οικιακός καταναλωτής πρέπει να περιμένει να λάβει από τη ΔΕΗ τον πρώτο λογαριασμό βασισμένο στα καινούργια δεδομένα και με βάση αυτόν να ξεκινήσει, αν θέλει, την αναζήτησή του. Μάλιστα θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να ζητά από τις εταιρείες να του δίνουν συγκεκριμένο ποσόν που θα κληθεί να πληρώσει, ανάλογα με την συνήθη κατανάλωση που έχει, αλλά και για την περίπτωση που θα έχει λιγότερη ή περισσότερη από εκείνη που έχει προϋπολογίσει».

Η εικόνα της ΔΕΗ

Ενδιαφέρον πάντως έχει ένα στοιχείο που προκύπτει από έρευνα αγοράς που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό ιδιωτικής εταιρείας λιανικής πώλησης ρεύματος. Σύμφωνα με αυτό, οι καταναλωτές εμφανίζονται δυσαρεστημένοι με τη ΔΕΗ, όσον αφορά το επίπεδο εξυπηρέτησης, τις μετρήσεις και βέβαια τις αυξήσεις των τιμολογίων. Επιπλέον καταγράφεται μεγάλη δυσαρέσκεια για τη σύνδεσή της με «κατεβασμένους διακόπτες», συνδικαλιστικά προνόμια κ.λπ. Δηλαδή η εικόνα της ΔΕΗ έχει υποστεί πλήγμα, στο πλαίσιο του περιρρέοντος κλίματος απαξίωσης των «τεμπέληδων δημοσίων υπαλλήλων», των «ρετιρέ των ΔΕΚΟ» των «προνομιούχων συνδικαλιστών» και βέβαια «πληρώνει» την οικονομική δυσπραγία των πολιτών και τα πολλά πήγαινε – έλα των τελευταίων μηνών με τα τιμολόγια. Από την έρευνα προκύπτει ότι «ο κόσμος δείχνει πρόθυμος να φύγει από τη ΔΕΗ ακόμα και χωρίς σημαντικό όφελος στην τιμή του ρεύματος», πράγμα το οποίο μένει βεβαίως να επιβεβαιωθεί και στην πράξη.

Πρέπει να σημειωθεί ότι τόσο η Aegean όσο και η Energa, γνωρίζοντας τα παράπονα των καταναλωτών για την εξυπηρέτηση εκ μέρους της ΔΕΗ, αλλά και την προηγούμενη κακή εμπειρία από τον τομέα των τηλεπικοινωνιών, όπου οι πολίτες άλλαζαν μαζικά πάροχο και στη συνέχεια διαπίστωναν ότι δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με κάποιον από την καινούργια τους εταιρεία, εμφανίζονται σχολαστικά προετοιμασμένοι στο θέμα αυτό. Δηλώνουν δηλαδή, μιλώντας στον «ΚτΕ» ότι έχουν δημιουργήσει την υποδομή για συνεχή επέκταση του δικτύου εξυπηρέτησης παράλληλα με την επέκταση των πωλήσεών τους.

Κώδικας... καλής συμπεριφοράς για τις εταιρείες λιανικής

Με ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο προστασίας του καταναλωτή, σκοπεύει η ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να συνοδεύσει το άνοιγμα της λιανικής αγοράς ηλεκτρισμού στον οικιακό τομέα, που ξεκίνησε ήδη και αναμένεται να «φουντώσει» το επόμενο διάστημα.

Σύντομα η κ. Τίνα Μπιρμπίλη θα υπογράψει υπουργική απόφαση για τον Κώδικα Προμήθειας, βάσει των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η χώρα για την εφαρμογή του 3ου ενεργειακού πακέτου της κοινότητας. Η πρωτοβουλία αυτή δεν μπορεί να καθυστερήσει πέραν του τέλους Μαρτίου, ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, θα εκδηλωθεί νωρίτερα, καθώς ο νέος Κώδικας έχει ήδη ετοιμαστεί από την ΡΑΕ και έχει υποβληθεί στο υπουργείο.

Τα βασικά στοιχεία που φέρνει ο Κώδικας για τη ρύθμιση της αγοράς ηλεκτρισμού και την προστασία του καταναλωτή, τα οποία σημειωτέον αφορούν τόσο τους ιδιώτες προμηθευτές, όσο και τη ΔΕΗ, είναι τα εξής:

Όλοι οι προμηθευτές θα είναι υποχρεωμένοι να δημοσιοποιούν τις κατηγορίες και τις δομές των τιμολογίων τους ενώ και η ΡΑΕ στην ιστοσελίδα της θα δημοσιοποιεί τα συγκεκριμένα στοιχεία αλλά και θα μπορεί να προβαίνει και σε συγκρίσεις των τιμολογίων των προμηθευτών. Πρακτικά ο κάθε προμηθευτής οφείλει να εφαρμόζει την ίδια τιμολογιακή πολιτική για συγκεκριμένη ομάδα καταναλωτών και είναι υποχρεωμένος να προμηθεύσει με ηλεκτρική ενέργεια οποιοδήποτε πελάτη του το ζητήσει, εφόσον ανήκει σε μια από τις κατηγορίες πελατών του.

Ο νέος κώδικας ορίζει ως ελάχιστη διάρκεια της Σύμβασης Προμήθειας το ένα έτος, ενώ ο προμηθευτής μπορεί να βάλει πρόσθετους όρους στη σύμβαση αναφορικά με την διάρκεια ισχύος της και την αποζημίωση που θα δικαιούται εφόσον η σύμβαση καταγγελθεί από τον πελάτη πριν την παρέλευση του ελάχιστου χρόνου παραμονής.

Ενώ στον προηγούμενο κώδικα η παρεχόμενη προθεσμία για τη λύση της σύμβασης ήταν τουλάχιστον τρεις μήνες σε περίπτωση καταγγελίας από τον πελάτη, και δώδεκα μήνες, σε περίπτωση που η καταγγελία γίνει από τον προμηθευτή, με τον νέο κώδικα, ο πελάτης δύναται οποτεδήποτε και αναίτια να καταγγείλει τη Σύμβαση Προμήθειας. Η καταγγελία της Σύμβασης Προμήθειας από πελάτη ουδεμία συνέπεια, οικονομική ή άλλης φύσεως συνεπάγεται σε βάρος του πελάτη, με εξαίρεση την περίπτωση που η Σύμβαση Προμήθειας περιλαμβάνει πρόσθετους όρους αναφορικά με τον ελάχιστο χρόνο παραμονής της σε ισχύ και της αποζημίωσης που δικαιούται ο προμηθευτής αν η σύμβαση καταγγελθεί από τον πελάτη πριν την παρέλευση του συγκεκριμένου χρόνου.

Οι πρόσθετοι όροι στις συμβάσεις αναγράφονται ρητά και πάντοτε σε συνδυασμό με την αναγραφή των ευνοϊκότερων όρων που παρέχονται στον Πελάτη ως αντιστάθμισμα, καθώς και των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των συμβαλλόμενων που απορρέουν από το σύνολο των πρόσθετων αυτών όρων.

Εάν η σύμβαση καταγγελθεί από τον πελάτη η λύση της γίνεται μετά από έναν μήνα.

Με το νέο κώδικα, ο προμηθευτής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση προμήθειας μόνο όταν ο πελάτης θεωρηθεί υπερήμερος ως προς την εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών και παραβιάζει λοιπούς αλλά ουσιώδεις όρους της σύμβασης.

Επιπλέον, παρέχονται πολλές δυνατότητες στον πελάτη για την εξόφληση του λογαριασμού του. Αν δεν πληρώσει εντός 20 ημερών τον λογαριασμό, η οφειλή αναγράφεται έπειτα από δύο μήνες στον επόμενο και αν πάλι δεν υπάρξει εξόφληση, ο προμηθευτής προβαίνει σε διαδοχικές προειδοποιήσεις με 10ήμερη προθεσμία πριν κηρύξει τον πελάτη του υπερήμερο. Όλη αυτή η διαδικασία μπορεί να κρατήσει 3,5 μήνες και αν, στο μεταξύ, ο πελάτης προσφύγει σε ένδικα μέσα ή αμφισβητήσει εξωδίκως το ύψος των οφειλών, ο προμηθευτής δεν μπορεί να καταγγείλει την σύμβαση. Εάν, πάντως, χάσει ο πελάτης την ένδικη μάχη, η καταβολή της οφειλής γίνεται έντοκα.

Ακόμη προνομιακότερη είναι η αντιμετώπιση εάν ο πελάτης ανήκει σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (νοικοκυριά που περιορισμένες δυνατότητες, είναι άνω των 65 ετών, έχει σοβαρά προβλήματα, χρειάζεται μηχανική υποστήριξη κ.α.). Για αυτούς τους πελάτες, απαγορεύεται η διακοπή της ηλεκτροδότησης για περιόδους από τον Δεκέμβριο έως τον Μάρτιο καθώς και κατά το δίμηνο Ιουλίου - Αυγούστου, ενώ ο προμηθευτής πρέπει να δίνει τη δυνατότητα εξόφλησης των λογαριασμών σε δόσεις.

Ο νέος κώδικας δίνει τη δυνατότητα στον προμηθευτή να ζητήσει καταβολή εγγύησης από τον πελάτη για κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας που να μην υπερβαίνει το χρονικό διάστημα των δύο μηνών όταν στον προηγούμενο κώδικα το διάστημα αυτό ήταν τρεις μήνες.

Επιπρόσθετα, επιτρέπεται η εκχώρηση σύμβασης προμήθειας σε τρίτο (με την σύμφωνη γνώμη του πελάτη), υποχρεώνεται ο προμηθευτής να καταρτίσει "Κώδικα Δεοντολογίας Επικοινωνίας με Πελάτη" και "Έντυπο Υπηρεσιών Ηλεκτρικής Ενέργειας" καθώς και να ενημερώνει τον πελάτη μέσα από το λογαριασμό κατανάλωσης για ιστορικά και στατιστικά στοιχεία της κατανάλωσής του καθώς και για την ποσοστιαία συνεισφορά των διαφόρων πηγών ενέργειας στο συνολικό ενεργειακό του μίγμα.

Προειδοποίηση πριν τις αυξήσεις

Πριν από την κάθε αύξηση τιμολογίων από τον προμηθευτή θα πρέπει ένα δίμηνο πριν να υπάρξει σχετική γνωστοποίηση προς τον πελάτη.

Σε σχέση με το ζήτημα του "τελευταίου καταφυγίου" διευκρινίζεται ότι αυτό αφορά δυο διαφορετικές υπηρεσίες: τον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου (ΠΤΚ), που σχετίζεται με την προσωρινή προμήθεια πελάτη ο οποίος έχει μείνει χωρίς προμηθευτή με υπαιτιότητα του προμηθευτή του και όχι του ίδιου, καθώς και τον Προμηθευτή Καθολικής Υπηρεσίας (ΠΚΥ), που σχετίζεται με προμήθεια πελάτη ο οποίος δεν ενδιαφέρεται ή δεν μπορεί να βρει προμηθευτή στην ανταγωνιστική αγορά. Η υποχρέωση ισχύει μόνο για οικιακούς καταναλωτές και ενδεχομένως και για μικρούς εμπορικούς καταναλωτές στην χαμηλή τάση και όχι για τις μεγάλες επιχειρήσεις.

Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι ο αρχικός σχεδιασμός αφορούσε τον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρισμού, ωστόσο επιλογή της υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής είναι οι ευνοϊκές ρυθμίσεις να ισχύσουν και για τους αυξανόμενους καταναλωτές φυσικού αερίου.

(Ο Κόσμος του Επενδυτή, 12/02/2011)