Παπαγεωργίου: Η Ελλάδα στρατηγική πύλη φυσικού αερίου για τη ΝΑ Ευρώπη

Η Ελλάδα έχει μία μεγάλη ευκαιρία να αναδειχθεί σε στρατηγική πύλη εισόδου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τόνισε ο υφυπουργός ΠΕΚΑ, Μάκης Παπαγεωργίου, μιλώντας στο Athens Natural Gas Forum 2014.

Όπως είπε ο κ. Παπαγεωργίου, η Ευρώπη εξαρτάται από εισαγωγές γεγονός που επισημάνθηκε  στην πρόσφατη σύνοδο των υπουργών όπου συζητήθηκε η νέα στρατηγική ασφάλειας εφοδιασμού με κύρια σημεία τη διαφοροποιήση του εφοδιασμού και την ενίσχυση των υποδομών. Στο πλαίσιο αυτό τόνισε ο κ. Παπαγεωργίου ενισχύεται η υλοποίηση ενεργειακών έργων ελληνικού ενδιαφερόντος όπως ο αγωγός Tap, ο αγωγός  IGB και η αναβάθμιση Ρεβυθούσας.

Για να μετατραπεί η χώρα από παρατηρητής σε ενεργός μέτοχος των εξελίξεων, πρόσθεσε ο κ. Παπαγεωργίου, δόθηκαν μάχες για να αλλάξει το πρόσωπο της ενεργειακής αγοράς και υλοποιήθηκαν  εκ βάθρων μεταρρυθμίσεις που δημιούργησαν το πλαίσιο για τις πρόσφατες επιτυχίες.

Σημειώνεται τέλος ότι ο κ. Παπαγεωργίου προανήγγειλε την ολοκλήρωση εντός του Ιουλίου των εργασιών της επιτροπής για το ενεργειακό μείγμα της χώρας τα επόμενα 30 χρόνια.

Αναλυτικά, ο κ. Παπαγεωργίου στην ομιλία του ανέφερε τα εξής:

"Κυρίες και κύριοι,

Αγαπητοί προσκεκλημένοι,

Θα ήθελα καταρχήν να συγχαρώ τους διοργανωτές για την πρωτοβουλία διοργάνωσης ενός συνεδρίου με θέμα την Ενέργεια. Θέμα που έχει πάντοτε ιδιαίτερη σημασία, αλλά ειδικά το τελευταίο διάστημα είναι επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε.

Ιδίως μάλιστα όταν ο διάλογος αυτός αφορά το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας, που αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο σε μία ιστορική πρόκληση για την Ευρώπη, αλλά κυρίως σε μία μεγάλη ευκαιρία με ιδιαίτερη αναπτυξιακή δυναμική για την Ελλάδα.

Βρισκόμαστε ως γνωστόν στο μέσον ενός ραγδαίου μετασχηματισμού που συντελείται στον ενεργειακό κλάδο σε διεθνές επίπεδο.

Ειδικά μάλιστα στο χώρο του φυσικού αερίου, που αποτελεί τη μείζονα θεματική του σημερινού forum, έχουμε δει σε λίγα μόλις χρόνια να συντελούνται αλλαγές που επηρεάζουν τις ισορροπίες στο σύνολο του ενεργειακού τομέα.  Με επιπτώσεις που επεκτείνονται σε όλους τους κρίκους της ενεργειακής αλυσίδας, που ξεκινά από την παραγωγή μέχρι τη μεταφορά και την κατανάλωση των ενεργειακών πόρων.

Ενδεικτικά,

-          Στον τομέα της παραγωγής, βλέπουμε χώρες – παραδοσιακούς εισαγωγείς φυσικού αερίου, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις ΗΠΑ, να οδεύουν σταδιακά στη χρήση νέων τεχνολογιών και μεθόδων ώστε να έχουν ενεργειακή αυτάρκεια και πιθανότατα πολύ σύντομα να γίνουν και εξαγωγείς φυσικού αερίου. Παράλληλα, οι ανακαλύψεις νέων κοιτασμάτων σε άλλες χώρες – πολλές από τις οποίες βρίσκονται στην ευρύτερη γειτονιά μας - δημιουργούν την προοπτική εισόδου στο διεθνή ενεργειακό χάρτη και νέων παικτών με πολύ ενισχυμένο ρόλο.

-          Στον τομέα της μεταφοράς, ενισχύεται ολοένα και περισσότερο ο ρόλος του LNG, του υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ανοίγονται έτσι νέες αγορές και νέοι δρόμοι στη διακίνηση του αερίου. Μία τάση που αφενός μεν ενισχύει τον ανταγωνισμό μεταξύ των διαφόρων μορφών αερίου αλλά και προέλευσης του, και αφετέρου επιταχύνει τη σταδιακή πορεία προς τη δημιουργία μιας παγκόσμιας αγοράς φυσικού αερίου.

-          Τέλος, οι αλλαγές αυτές «ξεκλειδώνουν» νέες τάσεις και δυνατότητες και στον τομέα της κατανάλωσης, και ειδικότερα στους τομείς που επηρεάζουν την καθημερινότητα όλων των πολιτών, όπως η ηλεκτροπαραγωγή, οι μεταφορές και η θέρμανση.

Όλα αυτά συνθέτουν την εικόνα της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς, η οποία είναι εξαιρετικά ρευστή, ευμετάβλητη και άκρως ανταγωνιστική. Και φυσικά δεν πρόκειται να μείνει ανεπηρέαστη και η ευρύτερη περιοχή μας στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο.

Αξίζει λοιπόν να συσχετίσουμε αυτές τις εξελίξεις με τον αντίκτυπο που έχουν στη διαμόρφωση του διεθνούς γεωπολιτικού χάρτη, για να γίνει απολύτως ξεκάθαρο πως αυτή είναι η μεγάλη ευκαιρία της χώρας μας να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο ως στρατηγική πύλη εισόδου των ενεργειακών δικτύων στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Πιο συγκεκριμένα, μία σειρά από δεδομένα ενισχύουν το όραμα και τις προσπάθειές μας προς αυτή την κατεύθυνση:

-          Πρώτον, οι περισσότεροι από τους αναδυόμενους προμηθευτές ενέργειας βρίσκονται στην ευρύτερη γειτονιά μας, τόσο την Ανατολική όσο και τη Νότια.

Η αξιοποίηση νέων κοιτασμάτων από την περιοχή της Κασπίας και το άνοιγμα του Νοτίου Διαδρόμου για την ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης αποτελεί πλέον μία ορατή πραγματικότητα,  η οποία μάλιστα παίρνει σάρκα και οστά διαμέσου της Ελλάδος με την υλοποίηση του αγωγού TAP. Επιπρόσθετα, η ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην ευρύτερη περιοχή μας, όπως φυσικά στην Κύπρο αλλά και το Ισραήλ, σε συνδυασμό με τις εν εξελίξει έρευνες στη χώρα μας, μπορεί μελλοντικά να ενισχύσει το ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου ως μία πολύ σημαντική αναδυόμενη πηγή προμήθειας.

-          Δεύτερον, με δεδομένο ότι η Ευρώπη θα συνεχίσει στο ορατό μέλλον να εξαρτάται από ενεργειακές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, η στρατηγική για διαφοροποίηση πηγών και οδών προμήθειας επιταχύνεται και ενδυναμώνεται.

Στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών συζητήθηκε μάλιστα η νέα στρατηγική που προωθεί η Επιτροπή για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού με κύρια σημεία, μεταξύ άλλων, τη διαφοροποίηση του εξωτερικού ενεργειακού εφοδιασμού και την αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών.

Η στόχευση αυτή αυτομάτως προσδίδει ιδιαίτερη αναπτυξιακή και γεωπολιτική σημασία στην υλοποίηση επενδυτικών έργων με άμεσο ελληνικό ενδιαφέρον που βρίσκονται ήδη σε πορεία υλοποίησης, όπως ο αγωγός TAP,ο ελληνο-βουλγαρικός αγωγός IGB και η αναβάθμιση του τερματικού σταθμού LNG της Ρεβυθούσας, και άλλων έργων που σχεδιάζονται και βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο στάδιο της μελέτης.

-          Τρίτον και κυριότερον, η χώρα μας μετατρέπεται πλέον από παρατηρητή σε ενεργό μέτοχο των ενεργειακών εξελίξεων που αφορούν στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της ΝΑ Μεσογείου. Όχι λόγω των συγκυριών, αλλά γιατί κερδίζουμε καθημερινά μάχες με όπλα μας την πολιτική βούληση, το όραμα και τον στρατηγικό μας σχεδιασμό να αλλάξουμε το πρόσωπο της εγχώριας ενεργειακής αγοράς.

Όλα όσα πετύχαμε μέχρι τώρα ήταν βήμα προς βήμα μελετημένα, και οι εκ βάθρων μεταρρυθμίσεις που υλοποιούμε στην εγχώρια αγορά ενέργειας ήταν αυτές που δημιούργησαν το απαιτούμενο πλαίσιο για να επιτευχθούν όσα ανέφερα προηγουμένως.

Όλα αυτά δημιουργούν όμως κυρίως, τη μεγαλύτερη ώθηση για όλα όσα στοχεύουμε στο μέλλον, και για την εγχώρια αγορά, αλλά και για τη στρατηγική θέση της χώρας στον ενεργειακό χάρτη.

-      Τη δημιουργία περιβάλλοντος υγιούς ανταγωνισμού. Με ξεκάθαρους κανόνες, ξεκάθαρο ρυθμιστικό πλαίσιο.

-      Την επίτευξη του κατάλληλου ενεργειακού μίγματος, με χρήση πολλαπλών επιλογών και μορφών ενέργειας. Η ομάδα μελέτης του ενεργειακού μίγματος ολοκληρώνει εντός του Ιουλίου τη μελέτη αυτή. Ώστε να αποκτήσουμε επιτέλους τον κατάλληλο σχεδιασμό και προγραμματισμό για τα επόμενα είκοσι με τριάντα χρόνια.

-      Την επίτευξη ανταγωνιστικών τιμών για όλους τους καταναλωτές σε όλες τις μορφές ενέργειας.

Όλα αυτά δηλαδή που, με απλά λόγια, συνθέτουν την «ενεργειακή ασφάλεια» εντός της ελληνικής αγοράς! Και αποτελούν τη σημαντικότερη εγγύηση πως η οικονομική, ενεργειακή και γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας μας θα μεταφραστεί το συντομότερο δυνατό σε απτά και μακροπρόθεσμα οφέλη για τον Έλληνα πολίτη και καταναλωτή.

Η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας είναι λοιπόν η μεγάλη πρόκληση για την Ευρώπη, αλλά είναι ταυτόχρονα και η μεγάλη ευκαιρία για την Ελλάδα. Και σκοπεύουμε - όπως ήδη έχουμε κάνει αυτά τα δύο χρόνια - να εργαστούμε με στόχο, πλάνο και προσήλωση για να μην επιτρέψουμε να πάει χαμένη και αυτή η ευκαιρία".

Ο γενικός γραμματέας διεθνών οικονομικών σχέσεων του ΥΠΕΞ Παναγιώτης Μίχαλος ανέφερε από την πλευρά του ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία επανέφεραν την ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια και έδωσαν την ευκαιρία στην Ελλάδα να προτείνει τον κάθετο διάδρομο από τη Ρεβυθούσα μέχρι την Ουγγαρία. Πρόκειται όπως είπε για το πιο ρεαλιστικό σενάριο για την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ χωρίς μεγάλες επενδύσεις. Και αυτό διότι ο κάθετος άξονας αποτελείται από τα εθνικά δίκτυα των χωρών από όπου διέρχεται αλλά και από τους  διασυνδετηρίους αγωγούς κάποιοι εκ των οποίων ήδη υφίστανται ενώ  άλλοι πρέπει να δημιουργηθούν με σημαντικά χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τα άλλα φαραωνικά σχέδια. Ο κάθετος διάδρομος τόνισε ο κ. Μίχαλος μπορεί να είναι πλήρως λειτουργικός στο τέλος της δεκαετίας.

Ο Γενικός Διευθυντής του υπουργείου Ενέργειας Εμπορίου Βιομηχανίας και Τουρισμού της Κύπρου Δρ. Στέλιος Χειμώνας, υπογράμμισε στην ομιλία του το όραμα να καταστεί ενεργειακός κόμβος συνεισφέροντας στην γεωπολιτική σταθερότητα κα ιτην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Για το κοίτασμα Αφροδίτη ανέφερε ότι εξετάζονται όλες οι δυνατότητες εκμετάλλευσης με τις επιλογές που εξετάζονται να είναι πλωτός ή χερσαίος σταθμός LNG, αγωγοί, ακόμη και πιεσμένο φυσικό αέριο, ωστόσο στην παρούσα φάση χωρίς επίλυση του Κυπριακού δεν υπάρχει ως επιλογή ο αγωγός προς την Τουρκία.  Πάντως όπως είπε το κοίτασμα της Αφροδίτης δεν αρκεί ως μέγεθος για την κατασκευή του χερσαίου τερματικού LNG στο Βασιλικό και για αυτό το λόγο εξετάζεται η δυνατότητα συνεργειών με το Ισραήλ, ωστόσο όπως είπε υπάρχει μεγάλη προσδοκία και από το ερευνητικό πρόγραμμα της ENI στην Κύπρο ότι θα αυξήσουν σημαντικά τα κυπριακά αποθέματα. 

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΠΑ Σπύρος Παλαιογιάννης αναφέρθηκε και εκείνος στην Ουκρανική κρίση σε σχέση με το φυσικό αέριο, σημειώνοντας ότι είναι η τρίτη κατά σειρά  τα τελευταία χρόνια. Εκείνο που έχει αλλάξει τόνισε ο κ. Παλαιογιάννης είναι ότι πλέον Ευρώπη και Ρωσία δεν είναι τόσο εξαρτημένες από την Ουκρανία, ενώ και η χρονική συγκυρία (άνοιξη) βοήθησε να μην υπάρξουν προβλήματα. Ο ίδιος εκτίμησε ότι τόσο η Ευρώπη όσο και η Ρωσία έχουν ανάγκη ο ένας τον άλλο, όσο και εάν η υπογραφή της πρόσφατης συμφωνίας με την Κίνα θα δημιουργήσει στο μέλλον και έναν άλλο σημαντικό πελάτη για τη Ρωσία.

Ο κ. Παλαιογιάννης ανέφερε ότι η εθνική ενεργειακή στρατηγική που χαράχτηκε πριν από χρόνια είχε τρεις πυλώνες: να καταστεί η  χώρα κόμβος διαμετακόμισης, να επιτευχθεί  διαφοροποίηση πηγών και να συμμετάσχει η Ελλάδα στην δημιουργία περιφερειακής αγοράς ενέργειας στη ΝΑΕ. Οι εξελίξεις δικαιώνουν τις στρατηγικές αυτές, είπε, προσθέτοντας ότι ο μόνος τρόπος να μειωθούν σε μόνιμη βάση οι τιμές είναι με τη δημιουργία κόμβου φυσικόυ αερίου που θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό.

Τέλος ο σύμβουλος για θέματα ενέργειας του πρωθυπουργού Σόλων Κασσίνης αναφέρθηκε στις έρευνες που γίνονται σε Κύπρο και Ελλαδα για υδρογονάνθρακες. Σημείωσε ότι πρόσφατα υπεγράφησαν  οι τρεις παραχωρήσεις στο πλαίσιο του διαγωνισμού open door. Ταυτόχρονα ανέφερε ότι σήμερα και αύριο θα γινουν ανακοινωσεις για το νέο γύρο παραχωρήσεων στον οποίο στόχος είναι να προσελκυθούν μεγάλες εταιρείες καθώς οι περιοχές αφορούν σε μεγάλα θαλάσσια βάθη.