IEA- World Energy Outlook 2013: Οι προβλέψεις για τη διύλιση πετρελαίου

Για «ταραχώδη εποχή» τα επόμενα χρόνια στον τομέα της διύλισης πετρελαίου παγκοσμίως κάνει λόγο η ΙΕΑ στο World Energy Outlook 2013.

Σύμφωνα με την έκθεση η νέα εποχή για τον κλάδο της διύλισης θα χαρακτηριστεί αφενός από τη μειούμενη ζήτηση πετρελαίου στις αγορές εντός ΟΟΣΑ και αφετέρου από την ταχέως αυξανόμενη ζήτηση στην εκτός ΟΟΣΑ περιοχή της Ασίας αλλά και στη Μέση Ανατολή.

Οι πιέσεις στο σύστημα διύλισης θα ενισχυθούν από την αλλαγή στη σύνθεση των πρώτων υλών. Ειδικότερα, ένα αυξανόμενο μερίδιο της προμήθειας πετρελαίου (πχ τα υγρά φυσικού αερίου αλλά και τα προϊόντα πετρελαίου που παράγονται απευθείας από φυσικό αέριο ή άνθρακα) παρακάμπτει το σύστημα διύλισης. Ως αποτέλεσμα, η παγκόσμια ζήτηση για προϊόντα διύλισης αυξάνεται κατά μόλις 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως την περίοδο μέχρι το 2035, λιγότερο δηλαδή από την αναμενόμενη καθαρή αύξηση της δυναμικότητας διύλισης η οποία φτάνει τα 13 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Το πλεόνασμα δυναμικότητας διύλισης συνεπάγεται αυξανόμενο ανταγωνισμό για το διαθέσιμο αργό πετρέλαιο αλλά και για τις εξαγωγικές αγορές.  Οι συνέπειες της εν λόγω κατάστασης αναμένεται να επιβαρύνουν κυρίως τον κλάδο διύλισης στις περιοχές του ΟΟΣΑ, όπου η ζήτηση μειώνεται.

Οι νέες προσθήκες

Οι αναμενόμενες προσθήκες διυλιστηρίων θα λάβουν χώρα κυρίως στην Κίνα, την Ινδία και τη Μέση Ανατολή. Αυτό θα συμβεί κυρίως λόγω της εφαρμογής του παραδοσιακού μοντέλου που θέλει τη διύλιση κοντά στα σημεία της κατανάλωσης αλλά και της φιλοδοξίας των εξαγωγέων αργού της Μέσης Ανατολής να επεκταθούν στο εμπόριο και στα πετροχημικά.

Παρακάτω φαίνεται: πώς είχε διαμορφωθεί η δυναμικότητα διύλισης σε χώρες εκτός και εντός ΟΟΣΑ μέχρι το 2012:

Όπως σημειώνεται στην έκθεση, παρά την υφιστάμενη περίσσεια δυναμικότητας, υπάρχουν χώρες οι οποίες έχουν ήδη ανακοινώσει τα σχέδιά τους για προσθήκη νέας δυναμικότητας. Ειδικότερα, η νέα δυναμικότητα διύλισης που έχει ανακοινωθεί ξεπερνά τα 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Βάσει των εκτιμήσεων της ΙΕΑ, μέχρι το 2020 αναμένεται να έχει προστεθεί δυναμικότητα της τάξης των 7,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως ενώ το διάστημα 2020 – 2035 εκτιμάται ότι θα προστεθεί δυναμικότητα 5,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως.  

Παρακάτω φαίνονται οι προβλέψεις για τις νέες προσθήκες μέχρι το 2035 για διάφορες περιοχές καθώς και η δυναμικότητα που βρίσκεται «σε κίνδυνο»:

Ωστόσο, βάσει του σεναρίου “New Policies”, εκτιμάται ότι μέχρι το 2035, υπάρχει δυναμικότητα της τάξης των 9,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως βρίσκονται σε κίνδυνο μόνιμου κλεισίματος, από 4,8 εκατ. βαρέλια που είναι σήμερα.

Η περίπτωση της Ευρώπης

Σύμφωνα με την ΙΕΑ, η Ευρώπη θα κληθεί να αντιμετωπίσει μέχρι το 2035 τις μεγαλύτερες προκλήσεις στον τομέα της διύλισης. Ήδη, ο κλάδος στις ευρωπαϊκές χώρε εντός και εκτός ΟΟΣΑ αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τη δυναμικότητα 4 εκατ. βαρελιών ημερησίως που τέθηκε εκτός λειτουργίας τα τελευταία πέντε χρόνια, σχεδόν η μισή προερχόταν από την Ευρώπη.

Ωστόσο, παρά το γεγονός αυτό, η ευρωπαϊκή δυναμικότητα διύλισης παραμένει μεγαλύτερη από τη ζήτηση για προϊόντα διύλισης. Αυτό, όπως σημειώνει η ΙΕΑ, δεν θα ήταν πρόβλημα εάν τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια είχαν πρόσβαση σε επαρκή ποσότητα αργού και είχαν δυνατότητες εξαγωγών. Όμως η Ευρώπη υστερεί και στα δύο αυτά κομμάτια και, όπως προβλέπει η ΙΕΑ, τις επόμενες δεκαετίες αυτές οι τάσεις θα λειτουργήσουν ακόμη περισσότερο εις βάρος των ευρωπαϊκών αγορών. 

Συνοπτικά, η ΙΕΑ αποδίδει τις αρνητικές εκτιμήσεις για τον ευρωπαϊκό κλάδο διύλισης στο συνδυασμό της μειωμένης εγχώριας παραγωγής αργού με το μεγαλύτερο ανταγωνισμό με τα υπόλοιπα διυλιστήρια για το διεθνώς διακινούμενο αργό, την απώλεια των αγορών εξαγωγής βενζίνης και την αυξανόμενη ντηζελοποίηση. Όλα αυτά εκτιμάται ότι θα έχουν ως αποτέλεσμα έως το 2035 τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια να λειτουργούν στα 2,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως λιγότερα, τη στιγμή που η πτώση στη  ζήτηση θα ανέλθει σε 2,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Παρακάτω φαίνονται οι προβλέψεις για τις εξελίξεις στον κλάδο διύλισης της Ευρώπης:

Οι προβλέψεις για το εμπόριο πετρελαίου

Οι αλλαγές στη «γεωγραφία» της παραγωγής και κατανάλωσης πετρελαίου αναμένεται να φέρει ουσιαστικές αλλαγές στο παγκόσμιο εμπόριο του καυσίμου τις επόμενες δεκαετίες.

Παρά το γεγονός ότι η αύξηση του δια – περιφερειακού εμπορίου πετρελαίου (από 44 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2012 στα 49 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2035) είναι σε γενικές γραμμές ανάλογη της αύξησης στην παγκόσμια προμήθεια του καυσίμου, η κατεύθυνση των ροών του διεθνούς εμπορίου αντιπροσωπεύουν μια δραματική απομάκρυνση από τα έως σήμερα ισχύοντα πρότυπα, μια αλλαγή που θα έχει επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται οι χώρες για να διασφαλίσουν την ασφάλεια εφοδιασμού πετρελαίου.

Σε επίπεδο διεθνούς εμπορίου, οι διακινούμενες ποσότητες εκτιμάται ότι θα αυξηθούν από τα 8,7 εκατ. βαρέλια το 2012 στα 9,7 εκατ. βαρέλια το 2035.

Όπως προκύπτει από το παραπάνω διάγραμμα ο προορισμός του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου μετακινείται από τις χώρες του ΟΟΣΑ στα αναδυόμενα κέντρα ζήτησης της Ασίας.

Αναλυτικότερα, η Ασία γίνεται το κέντρο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου καθώς η περιοχή προσελκύει ένα αυξανόμενο μερίδιο του διαθέσιμου αργού πετρελαίου όχι μόνο από τη Μέση Ανατολή (όπου το σύνολο των εξαγωγών αργού αρχίζει να υπολείπεται των αναγκών εισαγωγών της Ασίας) αλλά και από τη Ρωσία, την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και τον Καναδά. Ακόμα και με μεγάλες προσθήκες δυναμικότητας διύλισης, τόσο η Ινδία όσο και η Κίνα αποτελούν καθαρούς εισαγωγείς πετρελαίου το 2035.

Αντιθέτως, οι χώρες του ΟΟΣΑ – οι οποίες παραδοσιακά αποτελούσαν τους μεγαλύτερους εισαγωγείς πετρελαίου – καταγράφουν μείωση στις εισαγωγές τους. Συνολικά, το δια – περιφερειακό εμπόριο στις εν λόγω χώρες καταγράφει πτώση από περίπου 50% που είναι σήμερα σε 20% το 2035. Η πτώση είναι πιο έντονη στις ευρωπαϊκές και ασιατικές χώρες του ΟΟΣΑ αλλά είναι επίσης αισθητή στη Βόρεια Αμερική, όπου οι απαιτήσεις για εισαγωγές 5,1 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2012 μετατρέπονται σε εξαγωγική δυνατότητα 1,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2035. 

(Επιμέλεια - Απόδοση: Έλενα Κοτσίφη)