«Σταγόνα στον ωκεανό» οι μπαταρίες μπροστά στην επέλαση των ΑΠΕ – Πλώρη για ρεκόρ 4 GW νέας «πράσινης» ισχύος το 2026, μόλις 1,1 GW η αποθήκευση

Ιστορικό υψηλό με διπλή ανάγνωση αναμένεται να καταγράψει το 2026 η χώρα μας στις νέες εγκαταστάσεις ΑΠΕ, καθώς προβλέπεται η έναρξη λειτουργίας νέων ΑΠΕ 4 Γιγαβάτ. Πρόκειται για ένα νούμερο που δείχνει από τη μία πλευρά τον δυναμισμό του εγχώριου κλάδου ανανεώσιμων πηγών, όμως από την άλλη ενισχύει τους προβληματισμούς για την οικονομική βιωσιμότητα σημαντικής μερίδας των έργων.

Ήδη οι επιδόσεις των πρώτων μηνών του έτους δίνουν μια σαφή πρόγευση για το τι θα ακολουθήσει. Μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 συνδέθηκαν στο δίκτυο νέα έργα ΑΠΕ συνολικής ισχύος περίπου 1,2 Γιγαβάτ, ενώ στο πρώτο πεντάμηνο οι νέες συνδέσεις προσέγγισαν τα 1,5 Γιγαβάτ. Με δεδομένο το pipeline των έργων που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής, η αγορά εκτιμά ότι η επίτευξη του ορίου των 4 GW είναι πλέον ορατή.

Η μοναδική ουσιαστική μεταβλητή που θα μπορούσε να ανατρέψει την εκτίμηση είναι η εμφάνιση τεχνικών προβλημάτων ή καθυστερήσεων σε μια κρίσιμη μάζα μεγάλων έργων. Σε διαφορετική περίπτωση, το 2026 αναμένεται να αποτελέσει χρονιά-ορόσημο για την ανάπτυξη του εγχώριου «πράσινου» παραγωγικού δυναμικού.

Απτόητη η «μονοκαλλιέργεια» φωτοβολταϊκών 

Η επίδοση αυτή θα έρθει να ανατρέψει εκ νέου τα ιστορικά δεδομένα της αγοράς. Το προηγούμενο ρεκόρ είχε καταγραφεί το 2024, όταν η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ αυξήθηκε κατά 2,73 GW. Από αυτά, περίπου 2,6 GW αφορούσαν νέα φωτοβολταϊκά πάρκα και περίπου 0,13 GW νέα αιολικά. Το 2025, παρά το γεγονός ότι δεν καταγράφηκε νέο ιστορικό υψηλό, προστέθηκαν ακόμη 2,19 GW, εκ των οποίων 1,85 GW φωτοβολταϊκά και 0,34 GW αιολικά.

Το νέο ρεκόρ θα συνοδευτεί από συνέχιση της «μονοκαλλιέργειας» φωτοβολταϊκών, καθώς όπως επισημαίνουν ειδικοί, τον τόνο θα δίνουν ηλιακά πάρκα utility scale. Επομένως, ήδη από φέτος θα ξεπεραστεί ο στόχος του 2030 για φωτοβολταϊκά, που προβλέπει το ΕΣΕΚ. Κι αυτό γιατί τον Μάιο του 2026 η εγκατεστημένη ισχύς των ηλιακών έφτασε τα 13 Γιγαβάτ, όταν ο «οδικός χάρτης» για το τέλος της 10ετίας προβλέπει 13,5 Γιγαβάτ σε λειτουργία.

Την ίδια στιγμή, η ζήτηση παραμένει καθηλωμένη. Επομένως, το βάρος για την αντιμετώπιση της η αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας πέφτει στην αποθήκευση. Κάτι όμως που αποδεικνύει πως -για τα μεγέθη της «πράσινης» διείσδυσης- η εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης δεν προχωρά με ανάλογους ρυθμούς.

1,6 Γιγαβάτ μπαταριών μέχρι το 1ο μισό του 2027 

Είναι ενδεικτικό ότι η χρονιά φέτος αναμένεται να «κλείσει» με μπαταρίες συνολικής ισχύος μόλις 1,1 Γιγαβάτ, έναντι των 4 Γιγαβάτ νέων ανανεώσιμων μονάδων. Επίσης, για το πρώτο μισό του 2027 εκτιμώνται εξίσου αναιμικές επιδόσεις, με μόλις 350 Μεγαβάτ καινούριων μπαταριών. Και στον άμεσο ορίζοντα, τουλάχιστον προς ώρας, υπάρχουν επιπλέον 1 Γιγαβάτ νέες μονάδες αποθήκευσης – αυτές για έργα σε κοινό σημείο σύνδεσης. Πρόκειται για έργα που, όπως έχει γράψει το energypress, θα είναι έτοιμα για λειτουργία σε ένα με ενάμιση χρόνο από την ώρα που θα λάβουν όρους σύνδεσης.

Επομένως το πρώτο και το δεύτερο «κύμα» μπαταριών, που έχει «κλειδώσει» η λειτουργία τους, κρίνεται περιορισμένο ακόμη και για τα δεδομένα που θα διαμορφώσουν μόνον οι φετινές «πράσινες» επενδύσεις. Παράγοντας που μπορεί να ανατρέψει θετικά τα δεδομένα είναι η πρόσκληση του ΥΠΕΝ, που θα ανοίξει τον δρόμο για μπαταρίες έως 4,7 Γιγαβάτ. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, για να μπορέσουν τα πρώτα έργα να είναι έτοιμα προς το τέλος του 2028, είναι απαραίτητο να λάβουν όρους σύνδεσης φέτος.

Σε κάθε περίπτωση, το υπόλοιπο τρέχον έτος όπως και τουλάχιστον το 2027 θα ενταθούν οι παρενέργειες που ήδη έχουν εμφανιστεί στην αγορά. Με άλλα λόγια, πρόκειται να διευρυνθεί η απώλεια εσόδων για τις ΑΠΕ λόγω των περικοπών και, ακόμη περισσότερο για τα έργα με ΣΕΔΠ, λόγω των ακόμη συχνότερων αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών.

Εντείνεται η οικονομική ασφυξία

Στην πράξη, μόνο αν δρομολογηθούν έγκαιρα μέτρα από το ΥΠΕΝ, τα οποία να διασφαλίσουν την οικονομική βιωσιμότητα των παραπάνω έργων ΑΠΕ -καλύπτοντας τη μεταβατική περίοδο των επόμενων δύο έως τριών ετών έως ότου δημιουργηθεί ένα επαρκές χαρτοφυλάκιο αποθήκευσης- δεν θα κλείσει ακόμη περισσότερο η «κάνουλα» των χρηματικών εισροών τους. Σε αντίθετη περίπτωση, και με δεδομένο ότι ήδη οι τράπεζες στέλνουν μαζικά ενημερωτικά σε μικρομεσαίους παραγωγούς για ληξιπρόθεσμες οφειλές εξόφλησης των δανείων, θα ενισχυθούν κατ΄αρχάς οι υφιστάμενες τάσεις για αλλαγή του επενδυτικού «χάρτη», με μικρούς παραγωγούς με έργα με ΣΕΔΠ να προχωρούν σε πωλήσεις. 

Επίσης, η ενίσχυση των αρνητικών τιμών αποτελεί εμπόδιο στην υλοποίηση έργων από τη «δεξαμενή» των ώριμων σταθμών ΑΠΕ με ΟΠΣ, καθώς δυσχεραίνει τη σύναψη PPAs – που αποτελούν αυτή τη στιγμή το μόνο «εργαλείο» για εγγυημένα  έσοδα σε μακροχρόνια βάση. Επομένως, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε να αλλάξει χέρια ένα μέρος των ώριμων έργων, περνώντας σε καθετοποιημένους Ομίλους ή σε fund που μπορούν να διαχειριστούν τις νέες συνθήκες στις αγορές. 

Μάλιστα, εάν η υπερπροσφορά πράσινης ενέργειας οδηγήσει σε παρατεταμένη συμπίεση των εσόδων, περικοπές και δυσκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, υπάρχει ο κίνδυνος να «παγώσει» στη συνέχεια η ανάπτυξη νέων έργων – και όχι απλώς να αυτορρυθμιστεί. Πρόκειται για ένα κίνδυνο που δεν αναιρεί το γεγονός ότι, από την άλλη πλευρά, το φετινό «πράσινο» ρεκόρ ανοίγει τον δρόμο για ακόμη μεγαλύτερη συγκράτηση του χονδρεμπορικού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, με δυνητική ωφέλεια και για τους λογαριασμούς, στον βαθμό βέβαια που αυτή μετακυλίεται μέσω της λειτουργίας του Target Model και του τρόπου με τον οποίο οι προμηθευτές διαμορφώνουν το «καλάθι» προμήθειάς τους.

Παράλληλα, η μεγαλύτερη εγχώρια παραγωγή από ΑΠΕ ενισχύει την ενεργειακή αυτονομία της χώρας και λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι σε διεθνείς ενεργειακές κρίσεις. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του φετινού Αυγούστου, κατά τον οποίο η ελληνική χονδρεμπορική αγορά είναι η φθηνότερη πανευρωπαϊκά. Τέλος, η επιτάχυνση των ΑΠΕ θέτει τις βάσεις για να παγιωθεί η Ελλάδα σε τροφοδότη της ευρύτερης περιοχής, βελτιώνοντας μεταξύ άλλων το εμπορικό ισοζύγιο.