7 σημεία ενδιαφέροντος στην πολιτική της Γαλλίας για την πυρηνική ενέργεια 

Η Γαλλία ηγείται μιας πρωτοβουλίας αναβίωσης της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, προωθώντας στρατηγικές συμμαχίες, σημαντικές επενδύσεις σε όλη την αλυσίδα αξίας, και ανάπτυξη καινοτομίας. 

Στόχος της γαλλικής πολιτικής είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας - μέσω της παραγωγής ενέργειας σε συνεχή βάση, με «ουδέτερο» ανθρακικό αποτύπωμα και χαμηλό λειτουργικό κόστος - και συγχρόνως, η ισχυροποίηση της ενεργειακής και στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της αποτρεπτικής ισχύος στον τομέα της άμυνας. 

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε τα τελευταία χρόνια στον χαρακτηρισμό της πυρηνικής ενέργειας ως «πράσινης», και ιδιαίτερα στον μη αποκλεισμό της από την πράσινη ταξινόμηση, προκειμένου να καταστεί πιο ελκυστική η χρηματοδότηση πυρηνικών επενδύσεων και η μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Η ενεργειακή πολιτική της Γαλλίας συναρτάται επίσης, με το εξαγωγικό της προφίλ στη σημερινή συγκυρία. To 2025 σημείωσε ρεκόρ εξαγωγών ρεύματος, οι οποίες ανήλθαν στις 93 TWh, αντιπροσωπεύοντας το 17% της παραγόμενης ενέργειας (547 TWh). Έτσι, η Γαλλία εξήγαγε όσο όλες σχεδόν οι καθαρά εξαγωγικές χώρες της ΕΕ αθροιστικά. Παράλληλα, η μέση τιμή (DAM) στην χονδρεμπορική αγορά διαμορφώθηκε στα 61 €/MWh, συμβάλλοντας στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανικής παραγωγής. 

Αξίζει να επισημάνουμε κάποια σημεία στην πολιτική της Γαλλίας που εμφανίζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και θα έχουν αντίκτυπο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. 

Πυρηνικό Προφίλ: Σημειώνεται καταρχάς, ότι η Γαλλία διαθέτει σήμερα 57 αντιδραστήρες σε 19 σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι ανήκουν στην κρατική Edf, και παράγουν περί το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας. 

Όσον αφορά τον σχεδιασμό Μικρών Αρθρωτών Αντιδραστήρων (SMR), η Γαλλία αναθεώρησε το concept σχεδιασμoύ τους το 2025, εστιάζοντας σε έναν απλούστερο και βελτιστοποιημένο αντιδραστήρα (Nuward), ισχύος 400 ΜW, με δυνατότητα συμπαραγωγής έως 100 MWt. 

Η οριστικοποίηση του σχεδιασμού αναμένεται στα μέσα του 2026 και οδήγησε στην απόσυρση της Γαλλίας από διαγωνισμό SMR, υπό τις προηγούμενες προδιαγραφές, στην Μεγάλη Βρετανία. Εκτός από ηλεκτρισμό, οι αντιδραστήρες αυτοί θα παρέχουν θερμότητα για βιομηχανίες (όπως η μεταλλουργία), ενώ θα συμβάλουν και στην παραγωγή υδρογόνου χαμηλών ρύπων.

Επιπλέον, η Γαλλία  αναπτύσσει πρόγραμμα παραγωγής πλήρως ευρωπαϊκού πυρηνικού καυσίμου, σε συνεργασία με άλλες χώρες, με στόχο τον περιορισμό των ισχυρών εξαρτήσεων από εισαγόμενες πρώτες ύλες. Καθώς είχε διακόψει τις εγχώριες δραστηριότητες εξόρυξης ουρανίου, εισάγει την πρώτη ύλη (περίπου το 10% της παγκόσμιας ζήτησης) από διεθνείς προμηθευτές (Καζακστάν, Νίγηρα, Αυστραλία, Καναδά), ενώ πρωταγωνιστεί και στην ανακύκλωση πυρηνικού καυσίμου (σε ποσοστό 17%).

Επισημαίνεται ότι, αν και η Γαλλία μείωσε το μερίδιό της στις εισαγωγές εμπλουτισμένου ουρανίου από τη Ρωσία, στο 24% το 2024 (έναντι 54% σε προηγούμενα έτη), ωστόσο, δεν τις διέκοψε, παρά τις συντονισμένες προσπάθειες της ΕΕ για επιβολή κυρώσεων και σε αυτό το πεδίο.

7 Σημεία Ενδιαφέροντος

• 1. Νέο Ενεργειακό Πρόγραμμα: Τον Φεβρουάριο 2026, η γαλλική κυβέρνηση παρουσίασε έναν οδικό χάρτη δεκαετίας (τον τρίτο κατά σειρά) για τον ενεργειακό τομέα, εστιάζοντας στην κατασκευή 6 νέων αντιδραστήρων (τύπου EPR2), συνολικής ισχύος 10 GW, στον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου δυναμικού, και στην έναρξη λειτουργίας τουλάχιστον ενός καινοτόμου αντιδραστήρα (SMR) στις αρχές της δεκαετίας του 2030. 

Πρόκειται για ένα γιγάντιο επενδυτικό πρόγραμμα, ύψους 73 δις ευρώ. Στόχος είναι το 2030, το 60% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης στη χώρα να προέρχεται από ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

• 2. Ενισχυμένη φιλοδοξία: Εν μέσω γεωπολιτικών αναταράξεων, ο νέος οδικός χάρτης έθεσε έναν πιο φιλόδοξο στόχο για ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικά, προσδιορίζοντας την επιθυμητή ποσότητα στις 380-420 TWh εντός του διαστήματος 2030-35, έναντι προηγούμενου στόχου 360-400 ΤWh, στο προηγούμενο δεκαετές πρόγραμμα.
• 3. Αναθεώρηση Πολιτικής: Είναι αξιοσημείωτο ότι το νέο πρόγραμμα αποτελεί μια σημαντική μετατόπιση συγκριτικά με προηγούμενους στόχους. Το 2014, η Γαλλία είχε ανακοινώσει την μείωση του ποσοστού της πυρηνικής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή της στο 50% έως το 2025, θέτοντας ως άνω όριο στην ισχύ των πυρηνικών μονάδων τα 63 GW. Το 2019, ο στόχος αυτός μετατέθηκε για το 2035, ενώ το 2023 εγκαταλείφθηκε πλήρως. Μάλιστα, τέθηκε πλέον ένας νέος, μακροπρόθεσμος στόχος, για τουλάχιστον 50% πυρηνικής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή το 2050. 
• 4. Ρυθμιζόμενη Τιμή Ενέργειας: Το σχήμα ARENH, που ρύθμιζε την τιμή πρόσβασης τρίτων στην πυρηνική ενέργεια της Edf από τον Ιούλιο του 2011, και το οποίο αποτέλεσε έναυσμα για τις δημοπρασίες τύπου NOME, για το άνοιγμα της αγοράς λιανικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, έπαυσε να εφαρμόζεται στις 31 Δεκεμβρίου 2025. 

Για το 2026, θεσπίστηκε ένα νέο μέτρο, που προσδιόρισε την μέση τιμή της πυρηνικής ενέργειας στα 70 €/MWh, καθορίζοντας έναν μηχανισμό κατανομής «υπερ-εσόδων». Ειδικότερα, η ρυθμιστική αρχή ενέργειας αναθεωρεί ετησίως τα επίπεδα δύο ορίων «παρακράτησης» υπερ-εσόδων από πυρηνική παραγωγή (taxation and capping thresholds). 

Για το 2026, ισχύει το εξής: Όταν η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια λαμβάνει από την αγορά τιμή άνω των 78€/ΜWh, το 50% αυτής της διαφοράς επιστρέφει στους καταναλωτές. Όταν η τιμή που λαμβάνει από την αγορά υπερβαίνει τα 110 €/MWh, το 90% της διαφοράς επιστρέφει στους καταναλωτές.

• 5. Έρευνα από την Κομισιόν: Τον Νοέμβριο του 2025, η γαλλική κυβέρνηση κοινοποίησε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το σχήμα στήριξης για τα πυρηνικά εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής, το οποίο περιλαμβάνει: 

• Επιδότηση δανείου για το 60% του επενδυτικού κόστους των 72.8 δις,
• Σύμβαση διαφορών τιμών (CfD) για 40 έτη, και 
• Ασφαλιστικές δικλείδες για προστασία από εξωτερικούς παράγοντες κινδύνου, όπως φυσικές καταστροφές και αλλαγές πολιτικής.  

Στις 31 Μαρτίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την διεξαγωγή έρευνας για την συμβατότητα του σχήματος με το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων. Μεταξύ των ζητημάτων που διερευνά είναι η επίπτωση του πολύπλοκου σχήματος στον ανταγωνισμό εντός της ΕΕ, και ιδίως, αν το γαλλικό κράτος αναλαμβάνει υπέρμετρα υψηλό τμήμα του ρίσκου περιορίζοντας τα κίνητρα αποδοτικής λειτουργίας των μονάδων, αν μεταφέρεται αθέμιτο πλεονέκτημα στην κρατική εταιρεία, και αν αυτό μπορεί να επηρεάσει το διασυνοριακό εμπόριο. Αντίστοιχη έρευνα ανακοινώθηκε και για το πυρηνικό σχήμα στήριξης στη Ρουμανία. 

• 6. Εκτίναξη Προϋπολογισμού. Τον Δεκέμβριο του 2025, τέθηκε σε εμπορική λειτουργία, σε πλήρη ισχύ, ο νέος πυρηνικός σταθμός Flamanville ΙΙΙ, δυναμικότητας 1650 MW. Είναι αξιοσημείωτο ότι το 2004 που ελήφθη η προκαταρκτική επενδυτική απόφαση, το εκτιμώμενο κεφαλαιουχικό κόστος ήταν €4.5 billion (σε τιμές 2025), με την παραγόμενη ενέργεια να αποτιμάται στα 4.6 ¢/kWh. 

Μετά από πλήθος τεχνικών προκλήσεων και αλλαγών στο μετοχικό σχήμα (με ένταξη ιταλικής εταιρείας η οποία αποσύρθηκε αργότερα), το επενδυτικό κόστος ανήλθε τελικά στα 13 δις, σχεδόν τριπλάσιο από την αρχική εκτίμηση. Η εξέλιξη αυτή ανέδειξε μεταξύ άλλων, την σημασία καινοτόμων και λειτουργικών λύσεων.

• 7. Ευρωπαϊκή Πυρηνική Συμμαχία: Η Γαλλία έχει σχηματίσει μια συμμαχία κρατών-μελών της Ε.Ε. (όπως η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Σλοβενία, η Τσεχία, η Σουηδία και η Φινλανδία) με στόχο την προώθηση της πυρηνικής ενέργειας ως βιώσιμης και ανταγωνιστικής λύσης στις ενεργειακές προκλήσεις που αναδύονται. 

Σε χώρες της ΕΕ που αναπτύσσουν νέα πυρηνικά έργα, η Γαλλία ανταγωνίζεται συχνά με τις ΗΠΑ ή την Νότια Κορέα για την υλοποίηση των έργων. Η διαφαινόμενη τάση είναι η Γαλλία να μην αποτελεί τον προτιμητέο ανάδοχο (όπως συνέβη στην Ουγγαρία, την Τσεχία, και την Πολωνία), αλλά να αναλαμβάνει την προμήθεια κάποιων κρίσιμων εξαρτημάτων ή συστημάτων ελέγχου/αυτοματοποίησης, και να διερευνά συμμετοχή σε επόμενο στάδιο επέκτασης των σταθμών. Σε κάποιες περιπτώσεις, όπως στην Σλοβενία, ο ανάδοχος του νέου πυρηνικού σταθμού δεν έχει ακόμη επιλεγεί. 

Στρατηγικές Συνεργασίες - Το Παράδειγμα της Πολωνίας

- Πρόσφατα, Γαλλία και Πολωνία ανακοίνωσαν τη συνεργασία τους για τη δημιουργία ενός ελκυστικού ρυθμιστικού πλαισίου για διασυνοριακά πυρηνικά έργα.

- Γαλλικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη χρηματοδότηση του πρώτου πυρηνικού σταθμού της Πολωνίας (Αμερικανικής κατασκευής, προϋπολογισμού 16 δις ευρώ). 

- Οι δύο χώρες υπέγραψαν κοινή δήλωση για την εμβάθυνση της συνεργασίας, η οποία περιλαμβάνει τη συμμετοχή της EDF σε μελέτες προ-σκοπιμότητας για την κατασκευή αντιδραστήρων EPR στον 2ο πυρηνικό σταθμό της Πολωνίας.

- Γαλλικές εταιρείες θα προμηθεύσουν κρίσιμα εξαρτήματα, όπως συστήματα ατμοστροβίλων και γεννήτριες.

Συμπερασματικά, γίνεται αντιληπτό ότι η πυρηνική ενέργεια συνιστά για την Γαλλία κλειδί ανταγωνιστικότητας και διεθνούς επιρροής. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι εξελίξεις θα επηρεαστούν κυρίως, από την διάσταση απόψεων με την Γερμανία, την δυνατότητα να αναπτυχθούν συνέργειες με τις ΗΠΑ, και τις θέσεις των κρατών μελών, όχι στις διακηρύξεις αλλά στο πεδίο εφαρμογής. 

Κάποιες χώρες θα αντιμετωπίσουν την πυρηνική ενέργεια ως μια «περιττή διάσπαση», υπέρογκου επενδυτικού κόστους και μεγάλου ορίζοντα - μια επιλογή που θα δεσμεύσει εθνικούς πόρους χωρίς να διαθέτει την ευελιξία που απαιτεί το πράσινο μίγμα τους. Άλλες θα οικοδομήσουν σε υφιστάμενες, εγχώριες δομές ή θα εστιάσουν σε συγκεκριμένα πεδία (όπως η ναυτιλία και τα data centers με SMRs). 

Τέλος, κάποια κράτη θα συμμετάσχουν σε διασυνοριακά επιχειρηματικά σχήματα, ενισχύοντας τον περιφερειακό τους ρόλο και πιθανόν την ανταγωνιστικότητά τους, υιοθετώντας νέους τύπους μηχανισμών κατανομής κόστους - οφέλους.     

Η Δρ. Νεκταρία Καρακατσάνη είναι μαθηματικός, με εξειδίκευση στην ενεργειακή οικονομία, ρύθμιση και στρατηγική.