Ο "πόλεμος των τάνκερ" της δεκαετίας του 1980 και οι διαφορές με το σήμερα

Τα όσα συμβαίνουν σήμερα στη Μέση Ανατολή και στον Περσικό Κόλπο έχουν ιστορικό προηγούμενο, με αρκετές ομοιότητες, αλλά και διαφορές που παρουσιάζουν έντονο ενδιαφέρον.

Τη δεκαετία του 1980 στα πλαίσια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, έλαβε χώρα και ένας επιμέρους πόλεμος εντός του Περσικού, με εκατοντάδες πλήγματα σε δεξαμενόπλοια. 

Στα πλαίσια του "πολέμου των τάνκερ", το Ιράν και το Ιράκ είχαν θεσπίσει ειδικές ζώνες αποκλεισμού που διαιρούσαν στα δύο τον Περσικό Κόλπο, με τη δράση να επικεντρώνεται κυρίως στο βορειοδυτικό τμήμα του και γύρω από τη νήσο Χαργκ.

Συγκεκριμένα, από το 1981 ως το 1988 επηρεάστηκε το 2% του συνολικού αριθμού δεξαμενοπλοίων που περνούσαν από τον Κόλπο, ανάμεσά τους και 26 ελληνικών συμφερόντων. Το Ιράκ ήταν υπεύθυνο για 283 εκ των επιθέσεων και το Ιράν για 168.

Στη μάχη ενεπλάκησαν και οι ΗΠΑ, στέλνοντας ναυτικές δυνάμεις στην περιοχή και από το 1986 ήρθαν σε ευθεία σύγκρουση με τους Ιρανούς. Το ίδιο έκανε και η Γαλλία με δικό της αεροπλανοφόρο. Στόχος τους ήταν να προσφέρουν συνοδεία στα πλοία μέχρι να φτάσουν σε λιμάνια όπως του Κουβέιτ για να φορτώσουν.

Πάντως, ουδέποτε σταμάτησε η διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, η οποία ακόμα και στη μέγιστη διαταραχή, μειώθηκε μόλις κατά 25%. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν σε πρώτη φάση, αλλά στη συνέχεια υποχώρησαν και παρέμειναν χαμηλά για το υπόλοιπο της διάρκειας της σύγκρουσης. Μάλιστα, εκείνη την εποχή το ποσοστό της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου μέσω του Περσικού ήταν ψηλότερο από σήμερα, περίπου στο 40%.

Όπως και τώρα, έτσι και τότε το Ιράν αξιοποίησε φθηνά όπλα, όπως μικρά πλοιάρια, νάρκες και κινεζικούς πυραύλους. Με το τέλος του πολέμου, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους χρειάστηκε να κάνουν μια ευρεία ναρκαλιευτική επιχείρηση, η οποία στέφθηκε από μεγάλη επιτυχία.

Επιπλέον, εκείνη την εποχή είχαν γίνει μια σειρά από κινήσεις από τις χώρες της περιοχής ώστε να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν. Για παράδειγμα, το Κουβέιτ ζήτησε από τις ΗΠΑ να "βαπτιστούν" προσωρινά τα πλοία του ως αμερικανικά προκειμένου να έχουν αυξημένο βαθμό προστασίας, πράγμα που όντως έγινε.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι το Ιράν δεν είχε αποπειραθεί να κλείσει τα Στενά, παρά τις διαρκείς απειλές του. Αυτό ήταν πρωτίστως το αποτέλεσμα της αποτελεσματικής παρουσίας αμερικανικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων στην περιοχή, που διασφάλισαν ένα επαρκές επίπεδο ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Κατ' επέκταση, η τωρινή σύγκρουση έχει ήδη ξεπεράσει τον "Πόλεμο των τάνκερ" σε συνέπειες, αν όχι σε διάρκεια. Τα Στενά έκλεισαν de facto, καθώς οι πλοιοκτήτες θεωρούν ότι αυτή τη φορά οι Αμερικανοί δεν είναι (ακόμα) σε θέση να παρέχουν συνοδεία και να αποτρέψουν τις επιθέσεις του Ιράν.

Μια ακόμη ενδεικτική διαφορά σε σχέση με τότε, είναι ότι πλέον στο παιχνίδι έχουν μπει και ευρεία πλήγματα κατά ενεργειακών στόχων στην ευρύτερη περιοχή. Το Ιράν μέσω των βαλιστικών πυραύλων και των drones έχει πολύ μεγαλύτερη ευχέρεια να διαταράξει ακόμα και την ίδια την παραγωγή πετρελαίου και LNG.

Απομένει να φανεί αν οι ίδιες δυνατότητες θα επιτρέψουν στο Ιράν να δυσκολέψει μια διεθνή επιχείρηση ή αν μόλις μπουν στον Κόλπο οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θα μπορέσουν να επαναλάβουν την παλαιότερη επιτυχία τους.