Υψηλές τιμές ρεύματος - Προκλήσεις και ευκαιρίες για την επόμενη δεκαετία

Με το 2025 να φτάνει στο τέλος του, ο ενεργειακός απολογισμός της χρονιάς εμφανίζει, τόσο σε εμάς στο ΔΑΠΕΕΠ όσο και συνολικά στην αγορά, δύο όψεις. Από τη μία, η αυξανόμενη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στο ενεργειακό μείγμα επιβεβαιώνει πως η πράσινη μετάβαση επιταχύνεται και οι στόχοι για την κλιματική ουδετερότητα βρίσκονται πλέον εντός ορίζοντα. Από την άλλη, οι τιμές για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις παραμένουν υψηλές και με απρόβλεπτες διακυμάνσεις. Η κατάσταση αυτή αποτελεί σημείο καμπής για την χώρα μας, καθώς μπαίνουμε ενδεχομένως στην πιο κρίσιμη δεκαετία της μετάβασης. Πλέον, δεν μιλάμε μόνο για πράσινη και οικονομική παραγωγή ρεύματος, αλλά και για την ενσωμάτωσή της στην λιανική αγορά, προς όφελος των καταναλωτών.

Είναι γεγονός ότι η διείσδυση των ΑΠΕ έχει συμβάλλει στη μείωση του κόστους παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας και φαίνεται να πλησιάζουμε όλο και περισσότερο σε ένα πιο ανθεκτικό ενεργειακό τοπίο. Παρ’ όλα αυτά, η τρέχουσα μεταβατική φάση της αγοράς δεν έχει επιτρέψει ακόμη τη διαμόρφωση ισορροπίας μεταξύ χονδρικής και λιανικής τιμής. Σημαντικό μέρος του ζητήματος αυτού αποδίδεται στην εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, ιδίως δε από το φυσικό αέριο, που λειτουργεί ως «μεταβατικό καύσιμο». Το υψηλότερο κόστος αυτών των συμβατικών μονάδων παραγωγής οδηγεί σε αυξημένη χονδρεμπορική τιμή, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει αναπόφευκτα και τη λιανική.

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας που αποτρέπει τη μείωση του κόστους είναι η προσωρινή έλλειψη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας. Δυστυχώς, κατά τη θερινή περίοδο, σημαντικές ποσότητες φθηνής και καθαρής ενέργειας από ΑΠΕ περικόπτονται, ιδίως τις ώρες υψηλής παραγωγής από φωτοβολταϊκά. Το ζήτημα αυτό επηρεάζει διαχρονικά, όχι μόνο τη βιωσιμότητα των επενδύσεων στις ΑΠΕ, αλλά και τη συνολική λειτουργία του συστήματος. Τις βραδινές ώρες, η απουσία αποθηκευμένης ενέργειας οδηγεί στην χρήση άλλων πιο ακριβών μονάδων. Στο ΔΑΠΕΕΠ εργαζόμαστε ώστε το 2026 να αποτελέσει μια χρονιά-ορόσημο για την αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας, με την ενσωμάτωση των μονάδων αποθήκευσης στο Σύστημα το ταχύτερο δυνατόν, συμβάλλοντας στη μείωση των περικοπών και στην απώλεια εσόδων για τους παραγωγούς.

Η διαχείριση της ζήτησης αποτελεί εξίσου κρίσιμο εργαλείο για την εύρυθμη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος, με τη δυναμική της να συμβάλλει ουσιαστικά στην βελτιστοποίηση της ισορροπίας του. Με τη σταδιακή ενσωμάτωση έξυπνων μετρητών και με την επερχόμενη εφαρμογή των δυναμικών τιμολογίων, η αγορά θα μπορέσει να αξιοποιήσει την ενεργή συμμετοχή των καταναλωτών. Η πρόσφατη Υπουργική Απόφαση που υπεγράφη από τον Υπουργό και τον Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ.κ. Σταύρο Παπασταύρου και Νίκο Τσάφο, σχετικά με την εφαρμογή του δυναμικού (πορτοκαλί) τιμολογίου, κρίνεται κομβική ως προς τη διαχείριση της ζήτησης. Με αυτή δημιουργήθηκε κίνητρο τόσο για τα νοικοκυριά, όσο και για τις επιχειρήσεις, ώστε να μετατοπίσουν την κατανάλωσή τους σε ώρες χαμηλής ζήτησης άρα και χαμηλής τιμής.

Από τις αρχές του 2026, λοιπόν, και πιο συγκεκριμένα από τον την 1 Φεβρουαρίου για τις μεγάλες επιχειρήσεις και από την 1 Απριλίου για τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις, τα δυναμικά (πορτοκαλί) τιμολόγια θα δώσουν επιτέλους τη δυνατότητα άμεσης μετακύλισης των χαμηλών τιμών ΑΠΕ στην λιανική αγορά. Έτσι, ο καταναλωτής θα γνωρίζει ποιες ώρες το ρεύμα είναι φτηνό και ποιες ακριβό, προγραμματίζοντας την κατανάλωσή του αναλόγως. Η καθοριστική αυτή παρέμβαση, σε συνδυασμό με τους έξυπνους μετρητές, πρόκειται να λειτουργήσει προς όφελος, τόσο του καταναλωτικού κοινού, όσο και της αγοράς γενικότερα, περιορίζοντας τις περικοπές στην παραγωγή και ενισχύοντας τη συνολική κοινωνική ευημερία.

Σύμφωνα με το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), το Ελληνικό Ηλεκτρικό Σύστημα μπορεί να φτάσει σε συμμετοχή ΑΠΕ της τάξης του 92% μέσα στην επόμενη δεκαετία. Τα ίδια μοντέλα μας (έστω κάπως αισιόδοξα) μας δείχνουν πως, με την ενίσχυση της αποθήκευσης και τη διαχείρισης ζήτησης, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να μειωθεί κατά 25 με 30% έως το 2035. Η αποκλιμάκωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, λοιπόν, απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις στην αποθήκευση, στη διαχείριση της ζήτησης και στη δομή της αγοράς. Τα εργαλεία υπάρχουν και η συνέπεια, με την οποία υιοθετούνται ήδη από το Υπουργείο, αλλά και από τους αρμόδιους φορείς, φαίνεται να διασφαλίζουν την ομαλή και αξιόπιστη υλοποίηση των παρεμβάσεων αυτών τα επόμενα χρόνια.

________

Η Αναστασία Ρήγα είναι Πρόεδρος Δ.Σ. του Διαχειριστή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης (ΔΑΠΕΕΠ).

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις εμπειρίες του 2025, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες για το 2026.