Περικοπές ΑΠΕ και δυνατότητες παραγωγών

Το τελευταίο εξάμηνο έχουν πληθήνει σημαντικά οι αυθόρμητες ερωτήσεις που δέχομαι από παραγωγούς ΑΠΕ κυρίως με φωτοβολταϊκούς (Φ/Β) σταθμούς, ως εξής:

1. Πόσες περικοπές και μηδενικές / αρνητικές τιμές να περιμένω κατά τα επόμενα έτη?

2. Να πωλήσω τους Φ/Β σταθμούς μου, ή να τους κρατήσω?

3. Πότε είναι η καλύτερη στιγμή για να πωλήσω τους σταθμούς μου?

Ομολογώ ότι τέτοια ερωτήματα δε δεχόμουν έως και το 2024 από τους Φ/Β παραγωγούς. Μέχρι τότε τα ερωτήματα ήταν κυρίως αν πρέπει να επενδύσω ακόμη περισσότερα χρήματα σε Φ/Β σταθμούς, ή ποια είναι η κατάλληλη τιμή για να αγοράσω Φ/Β σταθμούς τρίτων παραγωγών. Η παραπάνω αλλαγή στον τρόπο σκέψης των Φ/Β παραγωγών πηγάζει προφανώς:

1. από το γεγονός ότι εντατικοποιήθηκαν οι περικοπές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας κατά το Q2 2025 αλλά και κατά τη διάρκεια του Q3 2025, και

2. από το γεγονός ότι το 2^ο τρίμηνο του έτους αλλά και τα Σαββατοκύριακα του 3^ου τριμήνου του έτους η πυκνότητα των μηδενικών / αρνητικών ωρών έχει αυξηθεί σημαντικά.

Δυστυχώς δεν μπορώ να λάβω την ευθύνη και να απαντήσω με ασφάλεια στα νέα ερωτήματα των Φ/Β παραγωγών, καθότι το ποσοστό των περικοπών και το πλήθος των μηδενικών / αρνητικών τιμών εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την εφαρμοζόμενη πολιτική πρωτίστως στον τομέα της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και δευτερευόντως στον τομέα της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Στον τομέα της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας συζητούμε από το έτος 2021 ότι υπάρχει ανάγκη αύξησης της αποθηκευτικής ικανότητας στο ελληνικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. Εκτός των τριών διαγωνισμών με πολύ μικρή συνολική εγκατεστημένη ισχύ φόρτισης / εκφόρτισης ΣΑΗΕ (αθροιστικά περίπου 900 MW), μέχρι τον Μάρτιο 2025 δεν είχε γίνει καμία άλλη ενέργεια, παρόλο το ισχυρό ενδιαφέρον υποψήφιων επενδυτών να επενδύσουν στον τομέα αυτό στη χώρα μας. Το αποτέλεσμα είναι: (α) περικοπές παραγωγής ΑΠΕ κυρίως τις μεσημεριανές ώρες, (β) πολύ υψηλές διαφορές τιμών μεταξύ των μεσημεριανών ωρών και των βραδινών ωρών αιχμής φορτίου, (γ) υψηλό κόστος στην Αγορά Εξισορρόπησης που επωμίζεται ο τελικός καταναλωτής μέσω των χρεώσεων των Προμηθευτών.

Θα μπορούσαν να αποφευχθούν τα παραπάνω με την ύπαρξη σταθμών αποθήκευσης? Σίγουρα θα μπορούσαν να μειωθούν σημαντικά. Η ύπαρξη αποθηκευτικών μονάδων θεωρείται απαραίτητη για το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, όχι μόνο για την Ελλάδα με την υψηλή διείσδυση Φ/Β σταθμών, αλλά και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες με χαμηλότερη διείσδυση αυτής της τεχνολογίας. Αναγνωρίζοντας αυτήν την ανάγκη, και υπό την έντονη πίεση των επενδυτών ΑΠΕ, τον Μάρτιο 2025 εκδόθηκε η Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/28255/1143 η οποία δίνει τη δυνατότητα χορήγησης Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης σε ΣΑΗΕ ονομαστικής ισχύος 4,7 GW στο σύστημα μεταφοράς και στο δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Εξ αρχής είχα ταχθεί υπέρ αυτής της Απόφασης, έστω και αν καθυστέρησε, ώστε να δοθεί διέξοδος τόσο στους ενδιαφερόμενους επενδυτές ΣΑΗΕ όσο και στους επενδυτές ΑΠΕ με Φ/Β σταθμούς (λόγω των αναμενόμενων περικοπών). Εφόσον η απόφαση λήφθηκε πλέον σε πολιτικό επίπεδο, τα επόμενα βήματα είναι (α) η ταχύτητα εξέτασης των φακέλων που έχουν υποβληθεί, και (β) η χρηματοδότηση των επενδύσεων που θα προσδιοριστούν από τη διαδικασία αξιολόγησης από τους επενδυτές και τους χρηματοπιστωτικούς φορείς (π.χ. Τράπεζες).

Αναφορικά με το θέμα (α), η ταχύτητα παροχής Όρων Σύνδεσης θα έχει θετικά αποτελέσματα (α) για τους ενδιαφερόμενους επενδυτές, (β) για τους Φ/Β σταθμούς λόγω χαμηλότερων περικοπών και συχνότητας μηδενικών / αρνητικών τιμών, (γ) για το σύστημα λόγω της ικανότητας των ΣΑΗΕ να προσφέρουν επικουρικές υπηρεσίες και Ενέργεια Εξισορρόπησης σε πραγματικό χρόνο, και (δ) για τους τελικούς καταναλωτές λόγω μείωσης του κόστους του συνολικού ενεργειακού χαρτοφυλακίου του ελληνικού συστήματος.

Αναφορικά με το θέμα (β), είναι σημαντικός ο κατακερματισμός των χαρτοφυλακίων ΣΑΗΕ που θα δημιουργηθούν σε πολλούς κατόχους / επενδυτές, επομένως είναι σημαντική η θετική στάση των Τραπεζών προς μεσαίας / μικρότερης εμβέλειας επενδυτές ώστε να μπορέσουν να χρηματοδοτήσουν, κατασκευάσουν και λειτουργήσουν ΣΑΗΕ λίγων MW ή λίγων δεκάδων MW. Αυτό θα δώσει τη δυνατότητα αύξησης του ανταγωνισμού στην Αγοράς Εξισορρόπησης, άρα μείωσης του κόστους της Αγοράς Εξισορρόπησης για τους τελικούς καταναλωτές. Αυτό το πιστεύω πραγματικά, παρόλες τις αντίθετες απόψεις που ακούγονται επί αυτού. Και θεωρώ ότι όταν υλοποιηθούν οι ΣΑΗΕ αυτοί, θα το δούμε και θα το αναγνωρίσουμε ότι πραγματικά συνέβη στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα, ώστε να μπορεί η βιομηχανία, οι μεγάλες / μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα να θεωρούν πώς θα κάνουν νέες επενδύσεις και όχι με ποιον τρόπο θα απεμπλακούν από τις τρέχουσες επενδύσεις τους. Και όπως έχει αναφέρει και στο πρόσφατο συνέδριο του Energypress, εφόσον συμβούν όλα αυτά έως το έτος 2030, από το έτος 2031 – 2032 και μετά θα πρέπει να σκεφτόμαστε τι επενδύσεις θα κάνουμε στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας (με ή χωρίς behind-the-meter resources), και όχι σε stand-alone ΑΠΕ.

Ο Παντελής Μπίσκας είναι Καθηγητής Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις εμπειρίες του 2025, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες για το 2026.