Ο κολοσσιαίος Viking και τα υπερκαλώδια – Πώς οι ΑΠΕ ευνοούν φαραωνικές ηλεκτρικές διασυνδέσεις

O υποσταθμός ηλεκτρικής ενέργειας στο Λινκολνσάιρ, στην ανατολική Αγγλία, αποτελεί το σημείο από το οποίο ξεκινά το μακρύτερο αμφίδρομο καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο.

Πρόκειται για τον αγωγό διασύνδεσης Viking, το οποίο εκτείνεται σε 765 χιλιόμετρα ξηράς και θάλασσας για να συνδέσει τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας της Βρετανίας και της Δανίας. 

Το κοινό έργο μεταξύ του Εθνικού Δικτύου Ηλεκτρικής Ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου και του δανικού φορέα εκμετάλλευσης δικτύου Energinet ξεκίνησε την εμπορική λειτουργία του στα τέλη του 2023, επιτρέποντας στους εμπόρους να αξιοποιήσουν στο έπακρο τα διαφορετικά πρότυπα καιρικών φαινομένων σε όλη τη Βόρεια Θάλασσα, εισάγοντας ηλεκτρική ενέργεια στο Ηνωμένο Βασίλειο όταν δεν έχει αιολική ενέργεια και εξάγοντας όταν έχει υπερβολική. 

Χάνει τα πρωτεία

Ωστόσο, πολύ σύντομα ο ενεργειακός Viking μπορεί να μην είναι πλέον το μακρύτερο καλώδιο στον κόσμο. 

Κατασκευαστές ανά τον κόσμο μελετούν ήδη την ανάπτυξη γιγάντιων καλωδιακών projects, καθώς η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργεί τεράστια αξία στην εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας σε διαφορετικές ζώνες ώρας και καιρικά φαινόμενα, προκειμένου να αντιστοιχιστεί η προσφορά και η ζήτηση.

Όπως υπογραμμίζουν σε εκτενές τους αφιέρωμα οι Financial Times, οι κατασκευαστές καταρτίζουν σχέδια για τη σύνδεση του Καναδά με το Ηνωμένο Βασίλειο, του Μαρόκου με την Ευρώπη και της Αυστραλίας με τη Σιγκαπούρη, με καλώδια που εκτείνονται σε όλη την ξηρά και τον βυθό της θάλασσας, καλύπτοντας σε ορισμένες περιπτώσεις αποστάσεις έως και 4.000 χιλ. 

Ενεργειακές συνδέσεις

Τα έργα είναι ακριβά, δύσκολα στην κατασκευή και συνοδεύονται από πρόσθετες επιπλοκές, όπως επιβαρυμένες αλυσίδες εφοδιασμού, κίνδυνοι δολιοφθοράς και απαιτήσεις για κρατική και ιδιωτική υποστήριξη. 

Ωστόσο, αν τα φιλόδοξα αυτά projects  υλοποιηθούν, οι κατασκευαστές λένε ότι θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα αξιοποιώντας στο έπακρο τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και να σηματοδοτήσουν μια σημαντική νέα εποχή ενεργειακών δεσμών μεταξύ των κορυφαίων οικονομιών. 

«Αυτά είναι ηρωικά έργα», λέει στους FT, ο Fiachra Ó Cléirigh, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της εταιρείας συμβούλων μηχανικών Jacobs, η οποία εργάζεται σε έργα όπως η σχεδιαζόμενη σύνδεση Marinus μήκους 345 χιλιομέτρων μεταξύ Τασμανίας και ηπειρωτικής Αυστραλίας. 

Αυτό φαίνεται μέτριο σε σύγκριση με το έργο AAPowerLink που αναπτύσσει η SunCable, η οποία ανήκει από το 2023 σε μια κοινοπραξία με επικεφαλής την Grok Ventures, τον επενδυτικό όμιλο που ίδρυσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας λογισμικού Atlassian, Mike Cannon-Brookes. 

Το έργο, αξίας 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων Αυστραλίας (26,4 δισεκατομμύρια δολάρια), περιλαμβάνει την κατασκευή αρχικής ηλιακής ισχύος 3 GW, με μπαταρίες, στην ηλιόλουστη Βόρεια Επικράτεια της Αυστραλίας, και την πώληση της ηλεκτρικής ενέργειας στους καταναλωτές στο Ντάργουιν στη βόρεια ακτή και στη Σιγκαπούρη μέσω καλωδίου μήκους 4.300 χλμ. Ελπίζεται να φτάσει στη Σιγκαπούρη μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030. 

Αυξημένη παραγωγή ΑΠΕ

«Χώρες όπως η Αυστραλία έχουν άφθονες εκτάσεις γης, άφθονη ηλιοφάνεια — άφθονη ικανότητα παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, σε αντίθεση με ορισμένους από τους γείτονές μας», λέει ο Ryan Willemsen-Bell, διευθύνων σύμβουλος της SunCable. 

 «Η δυνατότητα να μοιραστούμε τα οφέλη αυτού είναι κάτι που πιστεύουμε ότι υπόσχεται πολλά. Είναι κάτι που γίνεται ήδη πολύ καλά στο Βόρειο ημισφαίριο και κάτι που πιστεύουμε ότι μπορεί να αναπαραχθεί στην περιοχή μας».

Συνδέοντας την Αμερική με τη Ευρώπη

Στην άλλη άκρη του κόσμου, ο επενδυτικός τραπεζίτης καθαρής ενέργειας Laurent Segalen και ο κατασκευαστής διασυνδέσεων Simon Ludlam βρίσκονται στα αρχικά στάδια της προσπάθειας να συνδέσουν τη Βόρεια Αμερική με την Ευρώπη μέσω ενός αμφίδρομου καλωδίου 6GW μήκους 4.000 χιλιομέτρων μεταξύ Καναδά και Ηνωμένου Βασιλείου και Ιρλανδίας.  

Η διαφορά ώρας σημαίνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να ξυπνήσει με ηλεκτρική ενέργεια από τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια του Καναδά όταν η καναδική ζήτηση είναι χαμηλή κατά τη διάρκεια της νύχτας και να στείλει ενέργεια πίσω όταν φυσάει τα μεσάνυχτα στη Βόρεια Θάλασσα και οι Νεοϋορκέζοι ετοιμάζουν το δείπνο τους. 

Η δύναμη του arbitrage

Η ανταπόκριση των υποψήφιων επενδυτών στον North Atlantic Transmission One Link ήταν θετική μέχρι στιγμής, λέει ο Segalen στους FT. «Πιστεύουμε ότι η δύναμη του arbitrage θα επιτρέψει τη μεγάλη συμμετοχή ιδιωτικών φορέων. Αν ξεκινήσουμε και συνειδητοποιήσουμε ότι χρειαζόμαστε επιδοτήσεις 80%, απλά δεν πρόκειται να το κάνουμε».

Είναι σίγουρος για την τεχνική του σκοπιμότητα, παρά το τεράστιο, δύσκολο έδαφος. «Δεν εφευρίσκουμε κάποια τεχνολογία. Δεν είναι κάτι που θα μας φέρει σε τροχιά. Παίρνουμε τη σύνδεση Viking [μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Δανίας] και απλώς προσπαθούμε να την τεντώσουμε πέντε φορές. Υπάρχει μια υπάρχουσα αλυσίδα εφοδιασμού». 

Προκλήσεις

Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις που μας περιμένουν. Η αλυσίδα εφοδιασμού δέχεται πιέσεις από την αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για καλώδια, μετασχηματιστές και άλλο ηλεκτρικό εξοπλισμό, τόσο για έργα εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας σε μεγάλες αποστάσεις όσο και για τη σύνδεση νέων αιολικών και ηλιακών πάρκων στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. 

Οι κατασκευαστές διστάζουν να προσθέσουν νέα δυναμικότητα χωρίς σταθερές παραγγελίες και οι χρόνοι αναμονής αυξάνονται. Ο εντεινόμενος παγκόσμιος προστατευτισμός θα μπορούσε να επιδεινώσει τις πιέσεις. 

Εντάσεις

Παράλληλα, αν οι δύο πλευρές μιας διασύνδεσης δεν αποκομίζουν ίση αξία από αυτήν, θα μπορούσαν να προκύψουν πολιτικές εντάσεις.. Στη Νορβηγία, οι ανησυχίες για την αύξηση των εγχώριων τιμών, καθώς εξάγει ηλεκτρική ενέργεια σε γειτονικές χώρες, έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το μέλλον των διασυνδέσεών της. «Τα πολιτικά στοιχεία [της συζήτησης] έχουν αυξηθεί», λέει η Ashley Thomas, αναλύτρια υποδομών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Winterflood Research. 

Υπάρχει επίσης η τεράστια πρόκληση της τοποθέτησης καλωδίων στον βυθό της θάλασσας.

 Οι δυσκολίες που συνδέονται με την υλοποίηση τέτοιων μεγάλων έργων έγιναν σαφείς τον Ιούνιο, όταν η βρετανική κυβέρνηση δήλωσε ότι δεν θα υποστηρίξει το προτεινόμενο έργο της Xlinks για την κατασκευή ενός μονόδρομου καλωδίου που θα μεταφέρει ενέργεια από τα σχεδιαζόμενα ηλιακά και αιολικά πάρκα στο Μαρόκο προς το Ηνωμένο Βασίλειο.

Το υπουργείο ενέργειας υποστήριξε ότι το έργο ενέργειας Μαρόκου-Ηνωμένου Βασιλείου, ύψους 24 δισεκατομμυρίων λιρών, παρουσίαζε «υψηλό επίπεδο εγγενούς κινδύνου», που σχετίζεται τόσο με την παράδοση όσο και με την ασφάλεια. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει αυξήσει τις ανησυχίες για δολιοφθορά στις ενεργειακές υποδομές.

Αναζήτηση χρημάτων

Οι κατασκευαστές προσπαθούν να βρουν άλλες οικονομικές οδούς για να ολοκληρώσουν το έργο. Ο James Humfrey, διευθύνων σύμβουλος του έργου, παραμένει πεπεισμένος για τη σημασία των καλωδίων μεγάλων αποστάσεων. «Ουσιαστικά, υπάρχει τόσο σημαντική αξία που και οι δύο πλευρές [του καλωδίου] μπορούν να επωφεληθούν», λέει.

Ο Λάντλαμ, ένας από τους συνιδρυτές του έργου Βόρειου Ατλαντικού, ενισχύει αυτή την ιδέα. «Ο πιο σημαντικός πυρηνικός αντιδραστήρας βρίσκεται εκεί πάνω [στον ουρανό] και λάμπει πάνω μας», λέει. «Η προσπάθεια να αξιοποιήσουμε αυτή την ενέργεια είναι σημαντική και η περιστροφή της γης το επιτρέπει αυτό, αρκεί να είμαστε διασυνδεδεμένοι.

«Ένα μακροπρόθεσμο όραμα, σίγουρα ιδιωτικό, είναι να διασυνδεθούμε μέσω των πιο σημαντικών και μεγαλύτερων οικονομικών βάσεων και να μοιραστούμε όλες τις επενδύσεις που κάνουμε σήμερα, ώστε να μην υπεραναπτύσσουμε τις κατασκευές, να μην υπερρυπαίνουμε και να αξιοποιούμε τους φυσικούς μας πόρους με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο».