"Μάστιγα" και στην Ευρώπη οι περικοπές: Έως και 11% της ανανεώσιμης ενέργειας δεν ενσωματώθηκε στο δίκτυο

Στο 11% τον Ιούλιο και στο 7% τον Αύγουστο διαμορφώθηκε το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που δεν ενσωματώθηκε στο δίκτυο λόγω τεχνικών περιορισμών, καταγράφοντας σημαντική αύξηση από ποσοστά  1%-3% που παρατηρήθηκαν το χρονικό διάστημα μεταξύ Ιουλίου 2024 και Απριλίου 2025.

Όπως σχολιάζει στο strategicenergy.eu ο Carlos Martín Graña , Επικεφαλής Λειτουργιών της Enerjoin Spain , «από τον Απρίλιο/Μάιο η ηλιακή ακτινοβολία αυξάνεται σημαντικά και ως εκ τούτου συμβαίνουν δύο πράγματα: η παραγωγική ικανότητα των ηλιακών σταθμών αυξάνεται και η ζήτηση μειώνεται λόγω της αύξησης της ιδιοκατανάλωσης».

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια υπερπροσφορά σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας την οποία το δίκτυο δεν μπορεί να απορροφήσει.

Από την πλευρά του ο Kiko Maza , σύμβουλος στη WeMake Consultor, εστιάζοντας κυρίως στην κατάσταση στην Ιβηρική, τονίζει ότι η αύξηση των περικοπών δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα: επηρεάζει άμεσα την οικονομική βιωσιμότητα των έργων.

Οι περικοπές ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τα στοιχεία του GreenTank βάσει του συνδυασμού των προβλέψεων που εμφανίζονται στις επιλύσεις ISP2 και ISP3 του ΑΔΜΗΕ, οι περικοπές από ΑΠΕ τον Ιούλιο στη χώρα μας έφτασαν τις 58 GWh, δηλαδή στο 2% της συνολικής παραγωγής ΑΠΕ, σημειώνοντας τις χαμηλότερες περικοπές από τον Μάρτιο. Συγκριτικά, οι αντίστοιχες περικοπές του Ιουλίου 2024 ήταν 32.1 GWh, δηλαδή το 1.2% της αντίστοιχης μηνιαίας παραγωγής ΑΠΕ.

Οι περισσότερες περικοπές τον Ιούλιο σημειώθηκαν μεταξύ 10 το πρωί και 3 το μεσημέρι, ενώ η μέρα με τις υψηλότερες περικοπές ήταν η Κυριακή 13 Ιουλίου 2025, με συνολικές περικοπές ΑΠΕ 19.35 GWh.

Αθροιστικά, τους πρώτους επτά μήνες του 2025, απορρίφθηκαν 1,385 GWh ή 8.3% της συνολικής παραγωγής από ΑΠΕ, υπερδιπλάσια ποσότητα από τις περικοπές ΑΠΕ την ίδια περίοδο του 2024 (585 GWh).

Επτάμηνο με υπερδιπλασιασμό περικοπών

Σε επίπεδο επταμήνου (Ιανουάριος–Ιούλιος 2025), απορρίφθηκαν συνολικά 1.385 GWh ΑΠΕ, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 8,3% της πράσινης παραγωγής. Η σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024 είναι αποκαλυπτική: τότε οι περικοπές περιορίζονταν σε 585 GWh, δηλαδή λιγότερο από τις μισές.

Το ρεύμα που χάνεται λόγω περιορισμών θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες εκατοντάδων χιλιάδων νοικοκυριών, περιορίζοντας την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων και τις εκπομπές ρύπων.

Ανέτοιμοι διαχειριστές

Οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς (TSOs) της Ευρώπης δεν είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν στον ενεργειακό μετασχηματισμό που απαιτείται για την επίτευξη των κλιματικών στόχων του 2030. Πρόσφατη έκθεση που παρουσίασε η Beyond Fossil Fuels, σε συνεργασία με την E3G, την Ember και το Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA), η οποία ανέλυσε τις πρακτικές και τα σχέδια 32 TSOs σε 28 χώρες καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα κύρια σημεία συμφόρησης για την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας, με 1.700 GW ανανεώσιμης ισχύος να έχουν κολλήσει σε ουρές σύνδεσης, δηλαδή να περιμένουν να ενσωματωθούν στο σύστημα. Αυτό το ποσό αντιπροσωπεύει υπερτριπλάσιο του ποσού που απαιτείται για την επίτευξη των κλιματικών και ενεργειακών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2030.

Η έκθεση σημειώνει ότι 7,2 δισεκατομμύρια ευρώ στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές χάθηκαν το 2024 σε μόλις επτά ευρωπαϊκές χώρες λόγω περιορισμών στη χωρητικότητα του δικτύου. Αυτή η κατάσταση όχι μόνο παραλύει τις επενδύσεις πολλών εκατομμυρίων δολαρίων, αλλά θέτει επίσης σε κίνδυνο την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου, διατηρώντας μια μεγάλη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. «Η Ευρώπη χρειάζεται μια μεγάλη ανάπτυξη δικτύου για να αναβαθμίσει τις εγχώριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη και να απελευθερωθεί από τις επικίνδυνες αγορές ορυκτών καυσίμων», λέει η Juliet Phillips, ακτιβίστρια του Beyond Fossil Fuels.

Οι πέντε φορείς

Παρά το γεγονός αυτό, οι περισσότεροι ευρωπαϊκοί ΔΣΜ εξακολουθούν να προβλέπουν σημαντικό μερίδιο φυσικού αερίου στα σενάριά τους έως το 2035, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τους στόχους απαλλαγής από τον άνθρακα. Μόνο πέντε φορείς εκμετάλλευσης μοντελοποιούν ένα πλήρως ανανεώσιμο σύστημα μέχρι εκείνη την ημερομηνία και μόνο 13 έχουν ενσωματώσει συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή στόχους για το κλίμα στους οδικούς χάρτες τους. Αυτό το χάσμα μεταξύ του επείγοντος χαρακτήρα για το κλίμα και του σχεδιασμού υποδομών οδήγησε τον οργανισμό να εκδώσει μια σειρά από συγκεκριμένες συστάσεις προς τις εθνικές κυβερνήσεις.

Μεταξύ αυτών, η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη αναθεώρησης των νομικών εντολών των ΔΣΜ και των ρυθμιστικών αρχών ενέργειας, ώστε να διασφαλιστεί ότι ευθυγραμμίζονται με τους κλιματικούς στόχους, καθώς και δημιουργίας πλήρως ανεξάρτητων δημόσιων φορέων για τον σχεδιασμό του δικτύου, ικανών να αποφεύγουν τις συγκρούσεις συμφερόντων και να υιοθετούν ένα μακροπρόθεσμο όραμα. Στο πλαίσιο αυτό, η έκθεση αναφέρει ως παράδειγμα το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ο Εθνικός Διαχειριστής Συστήματος Ενέργειας (NESO) ιδρύθηκε ως αυτόνομη οντότητα υπεύθυνη για τον συστημικό σχεδιασμό, ξεχωριστή από τον διαχειριστή του δικτύου National Grid.

Επίσης, επισημαίνεται η περίπτωση της Πολωνίας, όπου οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς που εφαρμόστηκαν το 2024 επέτρεψαν την ενσωμάτωση σημάτων ευελιξίας της ζήτησης μέσω νέων τιμολογίων και όπου η αποθήκευση επωφελείται από τις τεχνολογίες ορυκτών καυσίμων χάρη στις συμβάσεις χωρητικότητας. Εν τω μεταξύ, η Δανία έχει επιτρέψει σε περισσότερους από 550 οργανισμούς -συμπεριλαμβανομένων πισίνων, παιδικών σταθμών, παγοδρομίων και βαρέων βιομηχανικών τομέων- να συμμετάσχουν στην εξισορρόπηση του δικτύου, χάρη στις μεταρρυθμίσεις που προωθούνται από τον φορέα εκμετάλλευσης Energinet. «Χάρη στις μεταρρυθμίσεις του TSO Energinet, 550 οργανισμοί προσφέρουν υπηρεσίες δικτύου και επωφελούνται από περισσότερες επιχειρηματικές ευκαιρίες και μια ισορροπημένη αγορά», τονίζει η έκθεση.

Προσιτό ενεργειακό σύστημα

Το έγγραφο επιμένει ότι το κλειδί για ένα καθαρό, ασφαλές και οικονομικά προσιτό ενεργειακό σύστημα είναι η αύξηση της χωρητικότητας αποθήκευσης, η ευέλικτη διαχείριση της ζήτησης και η ιεράρχηση της σύνδεσης έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία. Για να επιτευχθεί αυτό, οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSO) πρέπει να υιοθετήσουν βέλτιστες πρακτικές και να αναλάβουν πιο ενεργή ευθύνη στον ενεργειακό μετασχηματισμό. «Η παροχή εντολής για το κλίμα στους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς και στις ρυθμιστικές αρχές τους μπορεί να διασφαλίσει ότι θα πραγματοποιήσουν τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις και θα λάβουν τις απαραίτητες αποφάσεις για να διασφαλίσουν το ενεργειακό μας σύστημα για το μέλλον», προειδοποιεί ο Phillips.

Η προειδοποίηση είναι σαφής: χωρίς μια ταχεία, σχεδιασμένη και βιώσιμη επέκταση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, η Ευρώπη δεν θα είναι σε θέση να τηρήσει τις δεσμεύσεις της για το κλίμα, να αξιοποιήσει το οικονομικό δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή να μειώσει την εξάρτησή της από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η ενεργειακή μετάβαση είναι έτοιμη να προχωρήσει, αλλά τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν ακόμη καλύψει τη διαφορά.