Αλλάζει το τοπίο στις περικοπές ΑΠΕ – Εκτός από ΑΔΜΗΕ & ΔΕΔΔΗΕ «κόβουν» τώρα και οι ΦοΣΕ – Μέσω των aggregators έως και το 100% των απορρίψεων τις τελευταίες ημέρες – Τι πρέπει να ξέρουν οι παραγωγοί

Απτά αποτελέσματα έχει φέρει η επαναφορά των αρνητικών προσφορών έως -50 ευρώ ανά Μεγαβατώρα στην αγορά Εξισορρόπησης (η οποία «ενεργοποιήθηκε» στις 27 Ιουνίου), στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι απορρίψεις ΑΠΕ τα τελευταία 24ωρα, κατά τα οποία καταγράφεται σημαντική «πράσινη» υπερπαραγωγή. Κι αυτό γιατί πρόκειται για την πρώτη φορά όπου οι ΦοΣΕ κρατούν εκτός συστήματος ένα μεγάλο ποσοστό των «πράσινων» Μεγαβατώρων που πλεονάζουν, με τον ΑΔΜΗΕ να αναλαμβάνει την περικοπή των υπόλοιπων ποσοτήτων οι οποίες είναι απαραίτητες για την ευστάθεια του συστήματος. 

Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με ό,τι ίσχυε έως πρόσφατα, όπου πρακτικά όλη η παραγωγή ΑΠΕ εγχεόταν στο ηλεκτρικό σύστημα, ανεξάρτητα από το αν αυτή είχε πουληθεί ή όχι στην DAM. Κάτι που σήμαινε πως οι απορρίψεις γίνονταν αποκλειστικά από τον ΑΔΜΗΕ (σε συνεργασία με τον ΔΕΔΔΗΕ) και, όπως είναι φυσικό, όχι με όρους αγοράς. 

Με την εφαρμογή ωστόσο των αρνητικών προσφορών στο balancing, οι aggregators απέκτησαν οικονομικό κίνητρο για την τήρηση των Προγραμμάτων Αγοράς τους, ώστε να αποφύγουν να επιβαρυνθούν με κόστος αποκλίσεων, για παραγωγή που ενέχυσαν στο σύστημα οι ΑΠΕ που εκπροσωπούν και η οποία δεν είχε πωληθεί στην DAM. Για τον ίδιο λόγο, σε περιόδους υπερπαραγωγής ΑΠΕ (όπως συμβαίνει τις τελευταίες ημέρες), έχουν δημιουργηθεί οι συνθήκες ώστε ο ΦοΣΕ να υποβάλουν μηδενικές προσφορές στην DAM για τις ΑΠΕ που εκπροσωπούν – ή ακόμη και αρνητικές, για εκείνα τα χαρτοφυλάκια που είναι απαραίτητο να ενταχθούν στη ΔΕΠ και για τα οποία είναι οικονομικά αδιάφορες οι τιμές που θα διαμορφωθούν στην αγορά Επόμεης Ημέρας (όπως π.χ. οι ΑΠΕ των PPAs).  

Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος, η αλλαγή είναι εμφανής από το γεγονός ότι έχουν «πυκνώσει» μέσα στον Αύγουστο οι αρνητικές τιμές στην DAM. Έτσι, συνυπολογίζοντας τη σημερινή ημέρα, συμπληρώνεται ένα 6ημερο όπου η αγορά κινείται κάποιες ώρες σε αρνητικό έδαφος, φτάνοντας μέχρι τα -12,92 ευρώ ανά Μεγαβατώρα (την Κυριακή, 10 Αυγούστου). 

Σε ενεργό διαχείριση μέρος του χαρτοφυλακίου κάθε ΦοΣΕ 

Σχετικά με την τήρηση των Προγραμμάτων Αγοράς, όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά παράγοντες της αγοράς, οι ημέρες του Αυγούστου αποτελούν την πρώτη φορά που «οι ΦοΣΕ εκτεταμένα και οργανωμένα κρατούν εκτός συστήματος παραγωγή που δεν "πέρασε" στην DAM», όπως σημειώνουν στελέχη του κλάδου. Παραγωγή που προέρχεται από το ποσοστό των έργων ΑΠΕ που εκπροσωπούν και τα οποία μπορούν να διαχειριστούν ενεργά – καθώς όλοι οι ΦοΣΕ διευρύνουν συνεχώς τα έργα που τηλεχειρίζονται σε πραγματικό χρόνο, μέσα από τις πλατφόρμες Virtual Power Plan (VPP), ώστε προοδευτικά να αποκτήσουν ενεργό διαχείριση όλου του χαρτοφυλακίου τους. 

Όταν οι aggregators θα διαχειρίζονται ενεργά όλο το portfolio τους, τότε πλέον σχεδόν το σύνολο των απορρίψεων «πράσινης» παραγωγής θα γίνεται με όρους αγοράς, ενώ ο ΑΔΜΗΕ θα χρειάζεται να περικόπτει σε έκτακτες περιπτώσεις. Ακόμη πάντως και με την ενεργό διαχείριση ενός μέρους του χαρτοφυλακίου, έχει ήδη υπάρξει μία περίπτωση όπου η τήρηση των Προγραμμάτων Αγοράς έχει εξασφαλίσει το 100% των απαιτούμενων απορρίψεων. 

Η περίπτωση αυτή καταγράφηκε την περασμένη Κυριακή, 10 Αυγούστου, με τους ΦοΣΕ να κρατούν εκτός συστήματος 2,5 Γιγαβατώρες. Συνήθως, βέβαια, χρειάζεται να υπάρξει «ψαλίδι» και από τον ΑΔΜΗΕ. Έτσι, μία ημέρα νωρίτερα (το Σάββατο 9 Αυγούστου) ο Διαχειριστής χρειάστηκε να εφαρμόσει περικοπές. Ωστόσο, ο «κόφτης» αφορούσε μόλις 500 Μεγαβατώρες, μία ποσότητα πολύ μικρή, συγκριτικά με τις περικοπές που θα απαιτούνταν αν «δεν είχαν μπει στο παιχνίδι» και οι ΦοΣΕ. 

Χωρίς περικοπές τα έργα στο ΕΔΔΗΕ 

Οι περικοπές του ΑΔΜΗΕ στο σύστημα μεταφοράς γίνονται οριζόντια και αναλογικά, με βάση την ισχύ παραγωγής των έργων. Πάντως, σαν «αντίδοτα» στην υπερπαραγωγή ΑΠΕ το τελευταίο διάστημα έχουν λειτουργήσει οι αθρόες εξαγωγές (αν και παραμένει εκτός το καλώδιο με Ιταλία), καθώς και ο περιορισμός στον οποίο έχει προχωρήσει ο Διαχειριστής στα δικαιώματα εισαγωγής στις διασυνοριακές διασυνδέσεις. 

Με αυτό τον τρόπο, οι απορρίψεις «πράσινης» παραγωγής έχουν μείνει σχετικά συγκρατημένες – για παράδειγμα, έως αυτή τη στιγμή δεν έχει χρειαστεί να επιστρατευθούν τα έργα στο ΕΔΔΗΕ της Ομάδας Α της μεθοδολογίας περικοπών του ΔΕΔΔΗΕ. Έτσι, η μόνη μείωση παραγωγής σε «μικρά» έργα ΑΠΕ έχουν γίνει προς ώρας μόνο από τους ΦοΣΕ που τα εκπροσωπούν, κάτι που αποτυπώνεται στο ΕΣΜΗΕ ως αύξηση της ζήτησης. 

Ωστόσο, το τριήμερο του Δεκαπενταύγουστου πιθανόν να είναι απαραίτητο να γίνουν περικοπές και στην Ομάδα Α από τον ΔΕΔΔΗΕ, με δεδομένο ότι αναμένεται περαιτέρω πτώση της ζήτησης, χωρίς σημαντική μεταβολή των ευνοϊκών για τις ΑΠΕ καιρικών συνθηκών. 

Μέσω των ΦοΣΕ η προστασία των ΑΠΕ από τις αρνητικές τιμές 

Όπως είναι φυσικό, η «πύκνωση» πλέον των αρνητικών τιμών στην Αγορά Επόμενης Ημέρας (DAM) έχει δημιουργήσει πολλές συζητήσεις στις τάξεις των παραγωγών, αφού σημαίνουν ότι ένας σταθμός ΑΠΕ που παράγει πληρώνει αντί να πληρώνεται. Ωστόσο, όπως σημειώνουν στελέχη του κλάδου, αυτό είναι η κορυφή του παγόβουνου και οι πραγματικές προκλήσεις είναι πολύ μεγαλύτερες. Ο λόγος είναι πως αυτές τις μέρες είναι πιο κρίσιμη η ενεργή διαχείριση των ΑΠΕ από τους ΦοΣΕ μέσα από τις πλατφόρμες Virtual Power Plan (VPP). Είναι ο μόνος σίγουρος τρόπος προστασίας των παραγωγών ΑΠΕ από τις αρνητικές τιμές DAM, καθώς οι ΦΟΣΕ μπορούν να κλείνουν συντονισμένα και προγραμματισμένα τους σταθμούς. 

Έτσι οι ΑΠΕ προστατεύονται από οικονομική επιβάρυνση. Αλλά και οι ΦΟΣΕ προστατεύονται επίσης από το κόστος απόκλισης μεταξύ παραγωγής και προγράμματος αγοράς, καθώς ελέγχουν και καλιμπράρουν τις προσφορές στην DAM και το «κόψιμο» των ΑΠΕ. Στον αντίποδα, μεγάλα προβλήματα προκύπτουν για τους σταθμούς ΑΠΕ που δεν ελέγχονται μέσω VPP, κάποιοι από τους οποίους για να προστατευτούν κλείνουν αυτοβούλως. 

Όμως, αυτό που μοιάζει ως προστασία του σταθμού ΑΠΕ είναι στην πράξη έκθεση του ΦΟΣΕ σε πολύ μεγαλύτερο οικονομικό κίνδυνο, που επηρεάζει το κόστος αποκλίσεων και τελικά το κόστος εκπροσώπησης. Από τη μία, το πρόγραμμα αγοράς στην DAM χτίζεται με βάση εκτιμήσεις για το ποια έργα θα κλείσουν ή όχι και άρα έχει υψηλή πιθανότητα αστοχίας, ενώ από την άλλη η εξάλειψη των αποκλίσεων παραγωγής από τους ΦοΣΕ σε πραγματικό χρόνο – προγράμματος αγοράς, γίνεται στα τυφλά. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει πολύ μεγάλη ανισορροπία σε επίπεδο χώρας, διαμορφώνοντας μεγάλες ανάγκες και ακραίες τιμές στην αγορά εξισορρόπησης, επιβαρύνοντας τελικά και το κόστος ενέργειας. 

Αρνητική τιμή DAM Vs. κόστος αποκλίσεων 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ώρες των τελευταίων ημερών όταν έκλεισαν περισσότερα πάρκα από όσα χρειάζονταν με τον φόβο της αρνητικής τιμής DAM. Όμως ενώ ένας σταθμός ΑΠΕ που έκοψε αυτοβούλως την παραγωγή του κατά 1 MWh γλίτωσε επιβάρυνση 0,01 €, όση ήταν η αρνητική τιμή DAM εκείνη την ώρα, την ίδια στιγμή ο ΦοΣΕ του αναμένεται να επιβαρυνθεί με 800 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, καθώς η τιμή αποκλίσεων φαίνεται πως εκτινάχθηκε, μιας και το σύστημα εμφάνισε -παραδόξως- έλλειμμα ενέργειας! 

Η σύγκριση των δύο ποσών είναι χαρακτηριστική, και το σημαντικό είναι ότι μέσω συστήματος VPP καμία τέτοια οικονομική επιβάρυνση δεν υπάρχει, ούτε για τον παραγωγό ΑΠΕ ούτε και για τον ΦΟΣΕ του. Επομένως, σύμφωνα με τις πηγές τις αγοράς, ας μην κοιτάμε μόνο τις αρνητικές τιμές DAM και τους σταθμούς ΑΠΕ, ο ελέφαντας είναι στις πολύ πιο ακραίες και ευμετάβλητες τιμές αποκλίσεων. 

Αυτό είναι το δύσκολο έργο των ανθρώπων των ΦοΣΕ για να κρατήσουν χαμηλά το κόστος εκπροσώπησης, με την ενεργή διαχείριση της παραγωγής σε πραγματικό χρόνο 24/7, που γίνεται ακόμη πιο δύσκολη τις αργίες.