Η αντιστροφή της τάσης – «Αιχμές» της ζήτησης στη Βόρεια Ευρώπη και το καλοκαίρι μπορεί να «γίνουν η νέα κανονικότητα»

Οι αιχμές της ζήτησης στην ηλεκτρική ενέργεια  ήταν κάτι, για το οποίο μιλούσαμε συνήθως τον χειμώνα. Ωστόσο, αυτό έχει αλλάξει: πλέον η Ευρώπη αντιμετωπίζει όλο και συχνότερες αυξήσεις στην κατανάλωση ενέργειας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού λόγω της αυξανόμενης συχνότητας κυμάτων καύσωνα, με την κατάσταση να τείνει να γίνει «ο νέος κανόνας» ακόμη και στο βορρά.

Η διαπίστωση αυτή έρχεται την ώρα, που οι αυξανόμενες θερμοκρασίες δοκιμάζουν τις αντοχές των δικτύων, οδηγώντας παράλληλα σε αυξημένη αστάθεια των τιμών.

Μιλώντας στο Montel News o Ντιέγκο Πελεγκρίνο, διευθύνων σύμβουλος της ιταλικής ενεργειακής εταιρείας Eroga Energia, υπογράμμισε ότι στην Ιταλία, η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε απότομα το καλοκαίρι, «λόγω της ευρείας χρήσης κλιματιστικών, των ολοένα και συχνότερων καυσώνων και της σταδιακής ηλεκτροδότησης».

Ξεπερνώντας τη ζήτηση του χειμώνα

Ωστόσο, το να πει κανείς ότι η μέγιστη ζήτηση το καλοκαίρι θα υπερέβαινε αυτήν του χειμώνα στη νότια Ευρώπη ήταν μια «υπερβολική απλοποίηση».

Το ερώτημα αυτό απαντούσε σε μια έκθεση νωρίτερα αυτή την εβδομάδα από το Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Αλλαγής, η οποία προέβλεπε ότι η μέγιστη ζήτηση ενέργειας μπορεί να καταγράφεται στο εξής το καλοκαίρι και όχι τον χειμώνα, καθώς η κλιματική αλλαγή  οδηγεί όχι μόνο σε καύσωνες αλλά και σε ξηρασία που επηρεάζει την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με τον Kristian Ruby, γενικό γραμματέα του βιομηχανικού ομίλου Eurelectric η συνολική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ κατά τη διάρκεια των δύο εβδομάδων κορύφωσης του καύσωνα από τις 23 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου αυξήθηκε κατά 7,5% σε ετήσια βάση, με τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων να αντιμετωπίζουν μια «σκληρή πραγματικότητα»,.

«Το μέλλον πιθανότατα θα περιλαμβάνει εναλλαγή και όχι υποκατάσταση [των κορυφών ισχύος]», παραδέχτηκε ο Πελεγκρίνο.

Η περίπτωση της Ιβηρικής

Όπως επισημαίνει το Montel News η Ιβηρική χερσόνησος ήταν μία μοναδική περίπτωση, καθώς είχε παρόμοιες κορυφώσεις τόσο τον χειμώνα όσο και το καλοκαίρι, με το ημερήσιο ρεκόρ μέγιστης ζήτησης της Ισπανίας να ανέρχεται σε 906 GWh στις 18 Δεκεμβρίου 2007, ενώ το καλοκαιρινό υψηλό δεν απέχει πολύ από τις 822 GWh στις 20 Ιουλίου του 2006, όπως αποκαλύπτουν τα στοιχεία της TSO Red Electrica.

Νέα κανονικότητα;

«[Αλλά] αυτό το μοτίβο που καθορίζεται από το κλίμα θα μπορούσε επίσης να γίνει ο κανόνας στη βόρεια Ευρώπη», δήλωσε ο αναλυτής της Montel, Milton Ceron.

Επεσήμανε τις ολλανδικές και κοινοτικές προβλέψεις για το κλίμα που δείχνουν θερμότερα καλοκαίρια και περισσότερες ημέρες πάνω από 25°C.

Ως εκ τούτου, «τα καιρικά πρότυπα που παρατηρούνται σήμερα μόνο στη νότια Ευρώπη θα μπορούσαν αύριο να επεκταθούν στην υπόλοιπη ήπειρο».

Οι τελευταίες προβλέψεις του γαλλικού φορέα εκμετάλλευσης δικτύου RTE κατέγραψαν κορυφές καύσωνα κατά το καλοκαίρι, ύψους 60 GW, το 2024 έναντι 86 GW τον χειμώνα.

Καλοκαιρινές αιχμές

Ωστόσο, προέβλεψε ότι έως και τα μισά νοικοκυριά θα μπορούσαν να έχουν κλιματισμό έως το 2035, αυξάνοντας τις πιθανότητες για καλοκαιρινές αιχμές.

«Οι αναλύσεις δεν υποδεικνύουν σημαντικούς περιορισμούς στην προσφορά κατά τη διάρκεια καύσωνα μέχρι [εκείνη την εποχή]», αν και οι επενδύσεις στο δίκτυο είναι «κρίσιμες», πρόσθεσε.

Παρ 'όλα αυτά, «η ηλεκτροδότηση της θέρμανσης θα πρέπει να συνεχίσει να αυξάνει τις χειμερινές αιχμές της ζήτησης ενέργειας», δήλωσε στο Montel ένας αναλυτής με έδρα τη Γαλλία, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της θέρμανσης της χώρας βασίζεται σε ηλεκτρική ενέργεια, σε σύγκριση με το φυσικό αέριο σε άλλες περιοχές της Ευρώπης.

Οι περιορισμοί στην πυρηνική ενέργεια

«Ο κίνδυνος έντασης στις τιμές δεν ήταν τόσο ισχυρός όσο τον χειμώνα, αλλά υπάρχει, ειδικά εάν οι υψηλές θερμοκρασίες συνοδεύονται από ξηρασία και περιορισμούς στα πυρηνικά εργοστάσια», πρόσθεσε.

«Οι καλοκαιρινές αιχμές θα απαιτήσουν επενδύσεις, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν ζημιές στις εγκαταστάσεις, ιδίως στη διανομή.»

Η γαλλική πυρηνική παραγωγή αντιμετωπίζει επί του παρόντος περιορισμούς λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που επηρέασαν το νερό των ποταμών που χρησιμοποιούν οι σταθμοί ψύξης εν μέσω καύσωνα . Και ενώ οι τιμές δεν έχουν επηρεαστεί αδικαιολόγητα, τα προηγούμενα καλοκαίρια έχουν δει τεράστιες αυξήσεις τιμών λόγω της περιορισμένης προσφοράς.

«Εάν η καλοκαιρινή κορύφωση εδραιωθεί περισσότερο, θα αντιμετωπίσουμε νέες προκλήσεις για την εξισορρόπηση του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε ο Πελεγκρίνο.

Ξηρασία

«Η υδροηλεκτρική ενέργεια μπορεί να υποφέρει από ξηρασία και ενώ η ηλιακή ενέργεια είναι άφθονη, δεν εγγυάται κάλυψη το βράδυ, ακριβώς όταν τα κλιματιστικά λειτουργούν ακόμα αλλά ο ήλιος έχει δύσει.»

Αυτό θα οδηγούσε σε πιο ασταθείς καλοκαιρινές τιμές «με σύντομες αλλά έντονες αιχμές», είπε, προσθέτοντας ότι το δίκτυο θα χρειαζόταν αναβάθμιση για να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα.

Αρνητικές τιμές

Ο ίδιος αναφερόταν στην αυξανόμενη τάση που δημιουργείται στην Ευρώπη, η οποία έχει οδηγήσει σε αρνητικές τιμές κατά τη διάρκεια της ημέρας λόγω της υπερπροσφοράς ηλιακής ενέργειας εν μέσω της πράσινης μετάβασης της περιοχής, ενώ οι τιμές αυξάνονται το βράδυ κατά την αιχμή της ζήτησης, οδηγώντας σε τεράστιες διακυμάνσεις. 

Μεγάλες διακυμάνσεις

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γερμανίας τις τελευταίες εβδομάδες: στη χώρα καταγράφηκαν συχνά αρνητικές τιμές νωρίς το απόγευμα - σε περιόδους αιχμής της πράσινης παραγωγής – ενώ το βράδυ ξεπερνούσαν τα 200 ευρώ/MWh. Το μεγαλύτερο εύρος καταγράφηκε στις 25 Ιουνίου με τις τιμές να κυμαίνονται από -0,51 ευρώ έως 247,02 ευρώ/MWh.

Η επέκταση συστημάτων αποθήκευσης σε μπαταρίες θα πρέπει να βοηθήσει στη διαχείριση αυτών των αιχμών της ζήτησης και στη μείωση των ακραίων τιμών το καλοκαίρι, εκτός εάν η κλιματική αλλαγή προκαλέσει μεγαλύτερες διαταραχές, δήλωσε ο αναλυτής της Montel, Άλεξ Σμιτ, με έδρα τη Γερμανία.

Αντιστροφή ζήτησης

Όσον αφορά την αντιστροφή της ζήτησης κατά την περίοδο αιχμής, «η υψηλότερη ζήτηση το καλοκαίρι είναι ρεαλιστική, αλλά αναμένουμε επίσης υψηλότερη ζήτηση ενέργειας τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, καθώς η θέρμανση γίνεται πιο εξηλεκτρισμένη», πρόσθεσε.

Άλλοι είναι ακόμη πιο επιφυλακτικοί, με τον Klaas Dozeman, αναλυτή της Brainchild Commodity Intelligence, να μην αναμένει ότι η ζήτηση το καλοκαίρι θα φτάσει αυτή του χειμώνα «πριν από το 2100, με την Ισπανία και την Πορτογαλία να αποτελούν πιθανές εξαιρέσεις στο εγγύς μέλλον».

Διεύρυνση της τάσης;

Ωστόσο, ο Πάνος Κεφαλάς, επικεφαλής έρευνας στην Aurora Energy Research, δήλωσε στο Montel ότι η τάση είναι εδραιωμένη στη νοτιοανατολική Ευρώπη και θα μπορούσε να εξαπλωθεί.

«[Η μετατόπιση της μέγιστης ζήτησης από τον χειμώνα στο καλοκαίρι] είναι μια υπάρχουσα τάση στην ελληνική αγορά εδώ και χρόνια και είναι ήδη ορατή σε μεγάλο μέρος της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Είναι πιθανό αυτό να συνεχιστεί καθώς οι ανάγκες ψύξης αυξάνονται λόγω των πιο επίμονων καυσώνων, αλλά και οι χειμώνες τείνουν να γίνονται πιο ήπιοι.»

Τα δεδομένα

Η θέση αυτή φαίνεται να υποστηρίζεται και από τα διαθέσιμα δεδομένα, με την Ευρώπη να είναι η ήπειρος «ήπειρο που θερμαίνεται ταχύτερα», όπως ανέφερε η Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus σε πρόσφατη έκθεσή της .

Στις αρχές Ιουνίου αναλυτές είχαν δηλώσει στο Montel ότι η Ευρώπη επρόκειτο να δει ένα ζεστό, ξηρό καλοκαίρι - με κορυφώσεις κοντά στους 40°C σε ορισμένες περιοχές – εγκυμονώντας κινδύνους για την πυρηνική και υδροηλεκτρική παραγωγή, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ρεκόρ υψηλών τιμών ενέργειας.