Αλλάζει εντελώς η φιλοσοφία των νέων «Εξοικονομώ» με είσοδο στο παιχνίδι των ESCOs - Αυξάνεται στους 600.000 η περίμετρος των ευάλωτων δικαιούχων - Τα νέα πολυπαραγοντικά κριτήρια

Το σήμα για επανάκαμψη στο παιχνίδι των εταιρειών παροχής ενεργειακών υπηρεσιών, στέλνουν οι χθεσινές ανακοινώσεις της κυβέρνησης για αλλαγή του μοντέλου των «Εξοικονομώ» έτσι όπως τα ξέραμε, και με ταυτόχρονη διεύρυνση της περιμέτρου των δικαιούχων.

Τα κριτήρια για να ενταχθεί κανείς στην κατηγορία του ενεργειακά ευάλωτου πληθαίνουν και εκτινάσσουν τους δυνητικά ωφελούμενους από τα επίπεδα των 300.000 σε εκείνα των 600.000, αυξάνοντας κατ' επέκταση και την αγορά για τις εταιρείες που βλέπουν ευκαιρίες στο νέο και αρκετά μεγαλύτερο αυτό πεδίο δράσης.

Στα εισοδηματικά κριτήρια προτίθενται πλέον κοινωνικά (π.χ. μονογονεικές οικογένειες, τρίτεκνοι, πολύτεκνοι, άτομα με ειδικές ανάγκες), γεωγραφικά (κάτοικοι νησιών, ορεινών και παραμεθόριων περιοχών), ηλικιακά ή άλλα (φοιτητές), προσθέτοντας «πόντους« στους δικαιούχους.

Συμπαρασύροντας δηλαδή προς τα πάνω το ετήσιο εισόδημα κάτω από το οποίο θεωρείται ένα νοικοκυριό ενεργειακά ευάλωτο, το οποίο από τα 25.000 ευρώ σήμερα, αυξάνεται στα 30.000 ευρώ.

Η περίμετρος διευρύνεται περαιτέρω και μαζί της μεγαλώνει και η ανάγκη τα νέα «Εξοικονομώ» να ξεπεράσουν τις παιδικές τους ασθένειες και να γίνουν πιο αποτελεσματικά, παρακάμπτοντας τα λογής γραφειοκρατικά εμπόδια που έχουν στοιχήσει στη μέχρι σήμερα αξιοπιστία των προγραμμάτων.

Καθόλου τυχαίο ότι από τα προγράμματα της περιόδου 2019-2023, οι μέχρι σήμερα καταβληθείσεις πληρωμές δεν υπερβαίνουν το 10% επί του συνόλου των εγκεκριμένων αιτήσεων, όπως λένε οι πληροφορίες, προκαλώντας βροχή παραπόνων από τους δικαιούχους.

Σε αυτό το τοπίο και ενώ η ζήτηση για υπηρεσίες ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών δεν μπορεί να καλυφθεί, καθώς υπερβαίνει κατά πολύ τις δημοσιονομικές αντοχές της χώρας, η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταρρυθμίσει το μέχρι σήμερα μοντέλο, ξαναβάζοντας στο παιχνίδι τις Εnergy Service Companies (ESCOs). Ενα θεσμό που πρωτοέκανε χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία την εμφάνισή του στην Ελλάδα τη δεκαετία του 2000, μια εποχή εντελώς διαφορετική από τη σημερινή.

Οι δυνητικά ωφελούμενοι

Το περίγραμμα του σχεδίου, έδωσε χθες κατά τη διάρκεια διυπουργικής συνέντευξης, υπό τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κατά τα «αποκαλυπτήρια» του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου.

Του εργαλείου δηλαδή που έχει εξαγγείλει η Κομισιόν, το οποίο αναμένεται να ξεκινήσει από το 2026, θα προικοδοτείται με έσοδα από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων CO2 και φιλοδοξεί να μετριάσει τις μεγάλες επιβαρύνσεις που φέρνει σε ένα διογκούμενο αριθμό εκατομμυρίων ευρωπαίων πολιτών η πράσινη μετάβαση.

Και ειδικά, τα κόστη που συνεπάγεται η καθιέρωση από το 2027, στο όνομα των κλιματικών στόχων, του περίφημου «φόρου άνθρακα», (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών - ΣΕΔΕ ΙΙ), όπως έγραψε χθες το energypress, που θα επιβαρύνει κατακόρυφα τα ορυκτά καύσιμα στις οδικές μεταφορές, δηλαδή βενζίνες - ντίζελ και τη θέρμανση στα κτίρια, πλήττοντας πρωτίστως τα χαμηλά εισοδήματα.

Σε αυτό το περιβάλλον και μπροστά στους φόβους για αλματώδη διεύρυνση των κοινωνικών και γεωγραφικών ανισοτήτων εντός της Ευρωπαικής Ενωσης, η Κομισιόν καλεί τις χώρες να επαναπροσδιορίσουν τον ορισμό του ενεργειακά ευάλωτου, προσθέτοντας νέα κριτήρια, ώστε να αυξηθεί η περίμετρος των δικαιούχων στήριξης.

Στη χώρα μας, οι δυνητικά ωφελούμενοι του νέου Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου μπορεί να φτάσουν και το 1,5 εκατομμύριο, στο οποίο συγκαταλέγονται τόσο τα νοικοκυριά που λόγω της αύξησης των καυσίμων, δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν ιδιόκτητο αυτοκίνητο για τις μεταφορές τους, όσο και τα ενεργειακά ευάλωτα. Αυτά που λόγω των νέων κριτηρίων εκτιμάται ότι αυξάνονται από 300.000 σε 600.000.

Ο χρονισμός με το φόρο άνθρακα το 2027

Τούτων δοθέντων, η κυβέρνηση φαίνεται ότι εξετάζει σοβαρά να δώσει κεντρικό ρόλο στις εξειδικευμένες ενεργειακές εταιρείες, που χρηματοδοτούν οι ίδιες τις εργασίες αναβάθμισης μιας κατοικίας και η αμοιβή τους συνδέεται με την εξοικονόμηση ενέργειας που πετυχαίνει ο πελάτης τους.

Αξιοποιώντας τα δεδομένα κατανάλωσης του κάθε πελάτη και γνωρίζοντας τις ανάγκες του, η εταιρεία είναι σε θέση να του εισηγείται ένα πακέτο δράσεων, που χρηματοδοτεί η ίδια και η αμοιβή της συνδέεται με τα ποσά που αυτός εξοικονομεί. Εάν για παράδειγμα, οι παρεμβάσεις σε ένα σπίτι οδηγούν σε ετήσια εξοικονόμηση 400-500 ευρώ, ένα μέρος θα καρπώνεται ο πελάτης και το άλλο θα είναι η αμοιβή της εταιρείας. Εάν συμμετέχει και ο ίδιος στη δαπάνη, τότε θα έχει μεγαλύτερο ετήσιο όφελος, κ.ό.κ.

Το πώς θα προχωρήσει η μεταρρύθμιση των νέων «Εξοικονομώ» θα εξαρτηθεί από το μοντέλο που τελικά θα προκριθεί, ωστόσο ο χρόνος μετρά ήδη αντίστροφα.

Εκτός από την αποτελεσματικότητα ρόλο παίζει και ο χρονισμός, όπως εξήγησε χθες ο κ. Παπασταύρου, καθώς η επέκταση του «φόρου άνθρακα» (ΣΕΔΕ ΙΙ) στις μεταφορές και τα κτίρια θα ισχύσει από το 2027.

Στη λογική αυτή, η κυβέρνηση επιδιώκει το σχέδιο για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο να βγει σε διαβούλευση άμεσα, ώστε να εγκριθεί από τη Κομισιόν εντός του 2025, και να ξεκινήσει να εφαρμόζεται από το 2026. Ετσι ώστε τα πρώτα οφέλη στους ενεργειακά ευάλωτους να αρχίσουν να φαίνονται από το 2027, δηλαδή να συμπέσουν με την έναρξη εφαρμογής του νέου φόρου στα καύσιμα για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια.

Τα παραπάνω μένει φυσικά να φανεί πώς θα λειτουργήσουν, ποιοι πάροχοι και καθετοποιημένοι παίκτες θα μπουν στο παιχνίδι και τι προγράμματα θα προσφέρουν. Σε άλλες χώρες, τα πακέτα αυτά έχουν φέρει σημαντικά αποτελέσματα, καθώς συμφέρουν τόσο τον ίδιο το καταναλωτή που χωρίς να δαπανήσει χρήματα αναβαθμίζει την κατοικία του, όσο και τις εταιρείες οι οποίες παρέχοντας εξατομικευμένες ενεργειακές υπηρεσίες αναβάθμισης, περιχαρακώνουν τα πελατολόγιά τους.