Οι γεωπολιτικές εξελίξεις κάνουν τον «Κάθετο Διάδρομο» φυσικού αερίου να ανεβάζει ταχύτητα, παρά την επιφυλακτικότητα της αγοράς

Με τις ανησυχίες περί ενεργειακής ασφάλειας ενόψει της εξαγγελλόμενης διακοπής του ρωσικού αερίου δια μέσου της Ουκρανίας με την «αυγή» του νέου έτους, «κλείνει» το 2024 με την Ευρώπη να αναζητά λύση και διέξοδο, έχοντας «νωπές» τις μνήμες από την εκτόξευση του TTF στα 200 και 300 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα. 

Σε αυτό το πλαίσιο, οι διαχειριστές των χωρών της Βαλκανικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης επιχειρούν ενέργειες για την δημιουργία εναλλακτικών οδεύσεων που μέχρι στιγμής, όπως αποτυπώθηκε από την υλοποίηση των δεσμευτικών φάσεων των market test, αντιμετωπίζονται με σημαντικές επιφυλάξεις από την «ομήγυρη» της αγοράς, μη όντας διατεθειμένη να δεσμευτεί μακροχρόνια σε ένα περιβάλλον που βασικά χαρακτηριστικά αποτελούν η ρευστότητα και η αστάθεια. 

Λόγος γίνεται για το project του «Κάθετου Διαδρόμου», γνωστού και ως «Vertical Corridor» όπου η αξία του έγκειται στην δυνατότητα προώθησης αξιόλογων ποσοτήτων φυσικού αερίου προς την Βαλκανική μέχρι και την Ουκρανία, αξιοποιώντας την Ελλάδα ως «πύλη εισόδου» έναντι της παραδοσιακής όδευσης από Ρωσία προς την Δύση ή από Τουρκία προς Δυσμάς. 

Αν και η αποτυχία του market test επέφερε υποχρεωτικά μια ορισμένη αναδίπλωση στα σχέδια των Διαχειριστών, εντούτοις, οι προθέσεις παραμένουν ίδιες με μια σειρά διαχειριστές να προχωρούν στα αναγκαία έργα στα πλαίσια των δεκαετών προγραμμάτων ανάπτυξης του δικτύου τους (δείτε εδώ, εδώ και εδώ). 

Η εν λόγω επισήμανση αφορά κύρια τον ανατολικό κλάδο του Κάθετου Διαδρόμου – δηλαδή της «οδού» τροφοδοσίας που ξεκινά από τη χώρα μας και φθάνει μέχρι την Ουκρανία – με ορίζοντα ετοιμότητας εντός διετίας, όταν και θα έχει επιτευχθεί ο στόχος που έχει τεθεί από την πρωτοβουλία των 9 Διαχειριστών, για την δυνατότητα μεταφοράς 10 bcm καυσίμου μέχρι το Κίεβο σε ετήσια βάση. Αυτή τη στιγμή, η δυναμικότητα που μπορεί να υποστηριχθεί κινείται στα 2 bcm. 

Από κοντά και σχέδια υδρογόνου

Παράλληλα, σημαντικές ενέργειες και παρεμβάσεις μεσολάβησαν στην κατεύθυνση περαιτέρω ωρίμανσης ενός δικτύου υδρογόνου που θα τροφοδοτεί με ποσότητες τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης. 

Ως γνωστόν, η σχετική πρωτοβουλία έχει πάρει ήδη σχήμα και όνομα με την επωνυμία «European Hydrogen Backbone», εντούτοις οι εξελίξεις εμπέδωσαν περαιτέρω την προσέγγιση των Διαχειριστών – μεταξύ των οποίων και του ΔΕΣΦΑ – που σε συνθήκες ενεργειακής μετάβασης, επιδιώκουν να αντικρύσουν ενιαία την ανάπτυξη των υποδομών φυσικού αερίου με την ανάπτυξη υποδομών υδρογόνου. 

Σε αυτή την κατεύθυνση τα υφιστάμενα σχέδια περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ενός γιγαντιαίου δικτύου μεταφοράς υδρογόνου που θα εκτείνεται από την Ελλάδα μέχρι τη Γερμανία και θα αξιοποιεί τόσο τις υφιστάμενες υποδομές αερίου όπου αυτές είναι κατάλληλες όσο και νέες υποδομές που θα σχεδιαστούν. Η πρωτοβουλία, με εμπνευστή τον ΔΕΣΦΑ, στηρίζεται από τους Διαχειριστές Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουγγαρίας, Σλοβενίας και Τσεχίας. 

Το ρωσικό αέριο

 Σε κάθε περίπτωση, η υποκατάσταση του ρωσικού αερίου στην περίπτωση της ευρωπαϊκής αγοράς αλλά και της Ελλάδας, γεγονός που αναμένεται να απασχολήσει τις αμέσως επόμενες ημέρες, παραμένει «γρίφος» με τα μέχρι στιγμής στοιχεία να υποδηλώνουν ότι δεν συνιστά μια εύκολη «άσκηση». Σύμφωνα με τα στοιχεία του Green Tank και εν μέσω διακηρυγμένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απεξάρτηση από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες, το ρωσικό αέριο κατετάγη πρώτο στις εισαγωγές της χώρας στο εννεάμηνο του 2024, εκμεταλλευόμενο την σημαντικά πιο ανταγωνιστική τιμή του έναντι άλλων πηγών. Συγκεκριμένα, το μερίδιο του ρωσικού αερίου επί των συνολικών εισαγωγών της χώρας κατά τους πρώτους εννέα μήνες του έτους ανήλθε σε 58.6% με το μεγαλύτερο μέρος να προέρχεται μέσω αγωγού και μερικές μονάχα ποσότητες LNG. 

Όσον αφορά το ορυκτό αέριο που προέρχεται από τη Ρωσία, υπάρχουν δύο πύλες εισόδου. Η μία είναι από το Σιδηρόκαστρο μέσω του αγωγού Turkstream και η δεύτερη είναι από την πύλη της Αγίας Τριάδας σε μορφή υγροποιημένου ορυκτού αερίου (LNG). Οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω αγωγού τον Σεπτέμβριο 2024 (3.16 ΤWh) ήταν οι τρίτες υψηλότερες ιστορικά σε μηνιαίο επίπεδο, μετά από ένα σερί υψηλών που προηγήθηκαν τους μήνες Ιούλιο-Αύγουστο.

Ως αποτέλεσμα, το μηνιαίο μερίδιο εισαγωγών από τον Turkstream ξεπέρασε το 60% (64.9%), κατατάσσοντας το ρωσικό αέριο στην πρώτη θέση ως προς τις εισαγωγές αερίου στη χώρα. Στη δεύτερη θέση τον Σεπτέμβριο βρέθηκε το αζέρικο αέριο από τον ΤΑΡ μέσω Νέας Μεσημβρίας με μερίδιο 22.9% (1.1 ΤWh), καταγράφοντας αύξηση +150% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο 2023 (0.45 ΤWh).

Η ανάκαμψη της Ρεβυθούσας

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι τα πρόσφατα αποτελέσματα των δημοπρασιών για δέσμευση χρονοθυρίδων στη Ρεβυθούσα εξέπεμψαν μια αισιόδοξη νότα σε σχέση με την πρότερη κατάσταση που «διαγράφηκε» κατά την διάρκεια του χρόνου και αποτύπωνε μήνα με τον μήνα τον «παροπλισμό» της υποδομής στη βάση αφενός της μειωμένης ζήτησης και αφετέρου των μειωμένων αναγκών για εξαγωγές στις χώρες των Βαλκανίων (δείτε εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ). 

Η διάθεση όλων των χρονοπαραθύρων εκφορτώσεων που αφορούν τη διετία 2027-2028, αλλά και το γεγονός ότι για το 2026 έχει μείνει μόνο ένα αδιάθετο, σηματοδοτεί ενδεχομένως, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, μια σταδιακή αλλαγή στην αντίληψη των χρηστών για τη διάρκεια του κατακλυσμού της ΝΑ Ευρώπης από φθηνό ρωσικό αέριο.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στην ετήσια επισκόπηση του energypress με τις 10 σημαντικότερες ενεργειακές εξελίξεις του έτους.