Τεστ "υψηλής τάσης" για τα ελληνοτουρκικά ο επόμενος γύρος ερευνών για την διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου - Το νέο powergame της Τουρκίας, η επικείμενη Navtex και τα κρίσιμα επόμενα βήματα

Τα όσα είπε ο τούρκος υπουργός Άμυνας, ότι η Ελλάδα επιχειρεί να πραγματοποιήσει νέες ερευνητικές δραστηριότητες στο Αιγαίο κατά παράβαση δήθεν του Διεθνούς Δικαίου, παραπέμποντας ευθέως στην ηλεκτρική διασύνδεση με τη Κύπρο, ενισχύουν τις προετοιμασίες στην Αθήνα για να διαχειριστεί την επόμενη πιθανή ένταση με τη Τουρκία. 

Το τάιμινγκ των προχθεσινών δηλώσεων Γκιουλέρ στο τουρκικό κοινοβούλιο μόνο τυχαίο δεν ήταν. Τις τελευταίες εβδομάδες και ειδικά μεταξύ 20-24 Νοεμβρίου, οι έρευνες του ιταλικού σκάφους Ievoli Relume, που τον Ιούλιο είχε βρεθεί στο επίκεντρο μιας κρίσης 40 ωρών στη Κάσο, μεταφέρθηκαν εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων μέχρι και το βορειοανατολικό άκρο του νομού Λασιθίου με την τουρκική πλευρά να παρακολουθεί τις κινήσεις του.

Μια εβδομάδα νωρίτερα, στις 14 Νοεμβρίου, ενώ το πλοίο βρισκόταν βόρεια του Ηρακλείου και χωρίς να έχει εκδοθεί καν σχετική οδηγία προς ναυτιλομένους (Navtex), τέσσερις φρεγάτες που συμμετείχαν σε άσκηση του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, έλαβαν εντολή να αναπτυχθούν στη περιοχή νοτίως των στενών Κάσου - Καρπάθου, έπειτα από πληροφορίες ότι το σκάφος θα πλεύσει προς τα εκεί, για να αποχωρήσουν μετά τις απαραίτητες συννενοήσεις. 

Το επόμενο ωστόσο στάδιο ερευνών προβλέπει σύμφωνα με τις πληροφορίες ότι το σκάφος θα κινηθεί εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων, από την Ελλάδα προς την Κύπρο, και σε πρώτη φάση εντός της οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ (με την Αίγυπτο). Κάποια από αυτά τα σημεία επικαλύπτονται, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, από το παράνομο τουρκολυβικό μνημόνιο. 

Η επικείμενη Navtex και ο μονόδρομος

Ακόμη σχετική Navtex δεν έχει εκδοθεί. Από τη στιγμή όμως που θα συμβεί αυτό, η κατάσταση είναι μονόδρομος, υπό την έννοια ότι το πλοίο θα πρέπει να φέρει σε πέρας τις προβλεπόμενες εργασίες και η ελληνική πλευρά, όπως λένε οι ίδιες πηγές, να προστατεύσει επί της ουσίας τα κυριαρχικά της δικαιώματα, όπως αυτά απορρέουν από την οριοθετημένη με την Αίγυπτο, ΑΟΖ της.

Το νέο powergame της Τουρκίας, αναδεικνύει και πάλι τη γεωστρατηγική σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου και σε δεύτερο χρόνο με το Ισραήλ, που πέραν των ρυθμιστικών και άλλων ακόμη εκκρεμοτήτων, το βασικό θέμα είναι η κρίσιμη δοκιμασία την οποία καλείται να διαχειριστεί η Αθήνα.

Έχει μάλιστα τη σημασία του ότι ο τούρκος υπουργός, με τις προχθεσινές «προειδοποιητικές» δηλώσεις του, «δείχνει» στην ουσία το δρόμο που πρέπει να ακολουθεί από εδώ και πέρα η Ελλάδα για την έρευνα και πόντιση καλωδίων, παρ’ ότι αυτές εμπίπτουν στις ελευθερίες των διεθνών υδάτων, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας.

«Πιο πρόσφατα, αυτόν τον Ιούλιο, η ερευνητική δραστηριότητα που ζήτησε το ιταλικό πλοίο “Ievoli Relume” με σκοπό την πόντιση καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα μας εξαλείφθηκε από την αποτρεπτική στάση των στοιχείων μας στην περιοχή και στο τέλος, το ιταλικό πλοίο είπε “ναι, αποδέχομαι τον τομέα ευθύνης σας. Μπορώ να πραγματοποιήσω τις δραστηριότητες. Μου επιτρέπεις;”. Και έτσι συνέχισε τη δραστηριότητά του. Επιπλέον, δείξαμε ότι καμία δραστηριότητα έργου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς την άδεια της χώρας μας», ανέφερε προχθες ο κ. Γκιουλέρ.

Επί της ουσίας, παρ' ότι οι έρευνες στα διεθνή ύδατα είναι ελεύθερες, ούτε και εντάσσονται στις εκτός των χωρικών υδάτων διεκδικήσεις (υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ), η Τουρκία επιχειρεί παράνομα να τις παρεμποδίσει και εμμέσως, ζητώντας να εκδίδει η ίδια τις σχετικές Navtex, να προβάλει τον ισχυρισμό ότι πρόκειται για περιοχή της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

Το θέμα λέγεται ότι είχε συζητηθεί και στη πρόσφατη συνάντηση Γεραπετρίτη - Φιντάν, με την ελληνική πλευρά να ρίχνει σύμφωνα με τις πληροφορίες στο τραπέζι την ιδέα μιας φόρμουλας που θα αποτρέπει τέτοιες υπεραντιδράσεις, όπως στη περίπτωση της Κάσου, χωρίς ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές να βρεθεί κοινός τόπος συνεννόησης.

Το κρίσιμο τεστ

Η ελληνική κυβέρνηση απάντησε άμεσα στις δηλώσεις Γκιουλέρ, καθώς πέραν της ανακοίνωσης του υπ. Άμυνας, μήνυμα έστειλε και ο Πρωθυπουργός από τη Λευκωσία, μετά το πέρας των εργασιών της 2ης Διακυβερνητικής Συνόδου Κύπρου – Ελλάδας. «Η βελτίωση του κλίματος δεν συνεπάγεται και τη μεταβολή των θέσεων της Τουρκίας. Παραμένουμε κι εμείς ακλόνητοι στις θέσεις μας. Οποιος είναι ισχυρός δεν πρέπει να διστάζει να καταθέτει τα επιχειρήματά του σε έναν ειλικρινή διάλογο», είπε ο κ. Μητσοτάκης.

Ερωτηθείς από τη πλευρά του αν ανησυχεί για το γεωπολιτικό ρίσκο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Θόδωρος Σκυλακάκης είπε κατά τη διάρκεια συζήτησης με τον κύπριο ομόλογο του, ότι υπάρχει σαφής στήριξη από τις ΗΠΑ, προσθέτοντας πως πρόκειται για ένα έργο καλωδίωσης που δεν επηρεάζει τα δικαιώματα του βυθού της θάλασσας, και εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα επικρατήσει η κοινή λογική. Όσο για τον κύπριο υπουργό Ενέργειας Γ. Παπαναστασίου, χαρακτήρισε διαχειρίσιμο το γεωπολιτικό ρίσκο της κατασκευής του Great Sea Interconnector.

Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών και οι δηλώσεις του τούρκου υπ. Άμυνας αναγκάζουν την Αθήνα να προετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο ενόψει του νέου γύρου ερευνών για το καλώδιο, που θα αποτελέσει ένα κρίσιμο τεστ όχι μόνο για τα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο, αλλά και για τα όσα είχε υποστηρίξει η κυβέρνηση τον Σεπτέμβριο, κατά τη ψήφιση της συμφωνίας Ελλάδας - Κύπρου στη Βουλή.

Τότε, επιχειρηματολογώντας για τη θεσμοθέτηση του επιμερισμού 50%-50% του γεωπολιτικού κινδύνου, η κυβέρνηση είχε υποστηρίξει ότι η Ελλάδα διαθέτει πολύ ισχυρή θέση σε θέματα Διεθνούς Δικαίου, δεν φοβάται τον κίνδυνο, γι’ αυτό και αναλαμβάνει ακόμη μεγαλύτερο κομμάτι του ρίσκου.