«Πράσινο» υδρογόνο: Ψήφος εμπιστοσύνης της Γερμανίας με επένδυση 19 δισ ευρώ – Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Σαφή στήριξη στον ρόλο του ανανεώσιμου υδρογόνου στην ενεργειακή μετάβαση, σηματοδοτεί η απόφαση της Γερμανίας να εγκρίνει μία επένδυση 18.9 δισ. ευρώ για την ανάπτυξη του εθνικού δικτύου αγωγών υδρογόνου μήκους 9.040 χιλιομέτρων. Η έγκριση ενός τέτοιου φιλόδοξου έργου υποδομής αποτελεί το βασικό συστατικό της Εθνικής Στρατηγικής της Γερμανίας για το Υδρογόνο και έχει σχεδιαστεί για να επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση, για την οποία έχουν δεσμευθεί τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Η Εθνική Στρατηγική που είχε παρουσιαστεί αρχικά το 2020 περιγράφει το όραμα της Γερμανίας να γίνει παγκόσμιος ηγέτης στις τεχνολογίες υδρογόνου, συμπεριλαμβανομένης τόσο της παραγωγής «πράσινου» υδρογόνου όσο και της δημιουργίας ενός εκτεταμένου δίκτυου μεταφοράς και αποθήκευσης υδρογόνου.

Το δίκτυο υδρογόνου θα βασιστεί αρχικά στον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων αγωγών φυσικού αερίου για τη μεταφορά υδρογόνου (περίπου το 60% του υφιστάμενου δικτύου), μειώνοντας τόσο το κόστος κατασκευής όσο και τον χρόνο που απαιτείται για την υλοποίηση της υποδομής. 

Το υπόλοιπο 40% θα αποτελείται από νέους αγωγούς που θα κατασκευαστούν για να μεταφέρουν αποκλειστικά υδρογόνο. Οι πρώτες μετατροπές στο δίκτυο αναμένεται να ξεκινήσουν το 2025, ενώ στο σύνολό του το έργο αναμένεται να διασυνδέσει περιοχές με εγκαταστάσεις παραγωγής υδρογόνου, βιομηχανικούς καταναλωτές και υπόγειες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις.

Μέχρι το 2032, η Γερμανία οραματίζεται ότι αυτό το δίκτυο αγωγών υδρογόνου θα επιτρέψει τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων πράσινου υδρογόνου, το οποίο θα είναι απαραίτητο σε βαριές βιομηχανίες, όπως ο χάλυβας, τα χημικά και η διύλιση, για την απανθρακοποίηση τους.

Ώθηση στα σχέδια χωρών όπως η Ελλάδα 

Η γερμανική πρωτοβουλία δημιουργεί τις προοπτικές ώστε να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερο «ειδικό βάρος» η ευρωπαϊκή οικονομία υδρογόνου. Επομένως, δίνει ώθηση ώστε να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη φιλοδοξία και να επιταχυνθούν τα σχέδια των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών. Σε αυτό το πλαίσιο, αποκτά ιδιαίτερη δυναμική ο ρόλος που μπορεί να παίξει η χώρα μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αξιοποιώντας τόσο τη γεωστρατηγική της θέση, όσο και το πλούσιο δυναμικό της σε ανανεώσιμες πηγές. 

Εξάλλου, η συνεργασία της Γερμανίας με την Ελλάδα στον συγκεκριμένο κλάδο αποτέλεσε βασικό αντικείμενο των συνομιλιών που διεξήχθησαν ανάμεσα στον Αντικαγκελάριο και Ομοσπονδιακό Υπουργό Οικονομικών Υποθέσεων και Προστασίας του Κλίματος της Γερμανίας, Dr. Robert Habeck, την Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Αλεξάνδρα Σδούκου, και τη CEO του ΔΕΣΦΑ, Maria Rita Galli, κατά την επίσκεψη του Γερμανού αξιωματούχου στο Κέντρο Λειτουργίας και Συντήρησης Βορείου Ελλάδας, στη Νέα Μεσήμβρια. 

Στις συζητήσεις, δόθηκε έμφαση στον σημαντικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα ως μέρος ενός πράσινου διαδρόμου εξαγωγής υδρογόνου που θα υποστηρίξει ενεργά την ενεργειακή μετάβαση της Γερμανίας και της Κεντρικής Ευρώπης. Επίσης, επισημάνθηκε η ικανότητα της Ελλάδας για χαμηλού κόστους παραγωγή πράσινου υδρογόνου και η γεωστρατηγική της θέση για τη διέλευση όγκων από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, υπογραμμίζοντας τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας για την επίτευξη ενεργειακής βιωσιμότητας.

Η ελληνο-αιγυπτιακή συνεργασία και το «Hydrogen Backbone»

Στην προοπτική εξέλιξης της Ελλάδας σε hub διαμετακόμισης ανανεώσιμου αερίου προς τα κέντρα κατανάλωσης της Κεντρικής Ευρώπης, το οποίο θα παράγεται στην ΝΑ Μεσόγειο, πρόσφατα ο ΔΕΣΦΑ υπέγραψε Μνημόνιο Συνεργασίας με την GASCO, τον διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου της Αιγύπτου. Το MoU αφορά μεταξύ άλλων τη διερεύνηση της ανάπτυξης των απαραίτητων υποδομών αερίου για τη μεταφορά φυσικού αερίου, υδρογόνου και ανανεώσιμων αερίων σε άλλες χώρες. 

Την ίδια στιγμή, ο ΔΕΣΦΑ υλοποιεί όλες τις νέες υποδομές του ώστε να είναι hydrogen-ready, δηλαδή να μπορούν να μεταφέρουν έως και 100% υδρογόνο. Παράλληλα, ο Διαχειριστής πρωταγωνιστεί στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για το υδρογόνο, όπως το European Hydrogen Backbone, το οποίο αφορά τη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου αγωγών για τη διακίνηση ανανεώσιμου αερίου σε όλη την ευρωπαϊκή επικράτεια. 

Μάλιστα, ο ΔΕΣΦΑ με την Bulgartransgaz έχουν εντάξει στην 6η λίστα των Έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (PCI) «Υδρογόνο» προτάσεις για το ελληνοβουλγαρικό σκέλος του ευρωπαϊκού δικτύου. Το σχέδιο του Διαχειριστή είναι να κατασκευαστεί ένας αγωγός μήκους 540 χλμ, που θα διασχίζει το μεγαλύτερο μέρος της ηπειρωτικής Ελλάδας και θα μεταφέρει αποκλειστικά «πράσινο» υδρογόνο. 

Σε επόμενη φάση, στην ελληνική «ραχοκοκαλιά» Η2 θα συνδεθούν οι νέοι αγωγοί του ΔΕΣΦΑ (π.χ. για τη Δυτική Μακεδονία), οι οποίοι πλέον θα μεταφέρουν κατά 100% υδρογόνο. Έτσι, πλέον θα υπάρχει ένα πλήρες δίκτυο, για τη διακίνηση Η2 σε όλη την επικράτεια, αλλά και για εισαγωγές-εξαγωγές. Επίσης, στόχος είναι στην 7η λίστα των Έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (PCI) να ενταχθεί η προέκταση του αγωγού Δυτικής Μακεδονίας προς τις δυτικές ακτές της χώρας, με την προοπτική μελλοντικής σύνδεσης με τον αγωγό υδρογόνου προς την Ιταλία.

Ολοκληρωμένο δίκτυο υδρογόνου της Ευρώπης: Οικοδόμηση διασυνοριακής συνεργασίας

Η ανάπτυξη της υποδομής υδρογόνου της Γερμανίας δεν πραγματοποιείται μεμονωμένα, αλλά σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δημιουργίας μιας πανευρωπαϊκής αγοράς υδρογόνου. Το δίκτυο υδρογόνου της Γερμανίας αναμένεται να ενωθεί με παρόμοια έργα σε γειτονικές χώρες, σχηματίζοντας ένα διασυνδεδεμένο δίκτυο υδρογόνου που εκτείνεται στην Ευρώπη. 

Η ΕΕ έχει προσδιορίσει αρκετούς διαδρόμους υδρογόνου - διαδρομές (βλέπε SEEHyC στην Νοτιοανατολική Ευρώπη) κατά μήκος των οποίων θα παράγεται, θα μεταφέρεται και θα καταναλώνεται υδρογόνο - που συνδέουν χώρες με άφθονους ανανεώσιμους πόρους ενέργειας με βιομηχανικές περιοχές με υψηλή ζήτηση ενέργειας.

Αυτή η διασυνοριακή προσέγγιση στην υποδομή υδρογόνου είναι κρίσιμη για την επίτευξη των ενεργειακών και κλιματικών στόχων της ΕΕ. Η στρατηγική της ΕΕ για το υδρογόνο στοχεύει να δημιουργήσει 40 GW δυναμικότητας ηλεκτρόλυσης έως το 2030, τόσο εντός της Ευρώπης όσο και σε γειτονικές περιοχές, όπως η Βόρεια Αφρική. Οι αγωγοί υδρογόνου θα επιτρέψουν στο πράσινο υδρογόνο που παράγεται σε περιοχές πλούσιες σε ανανεώσιμες πηγές να ρέει σε βιομηχανικά κέντρα σε όλη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι όλα τα κράτη μέλη μπορούν να επωφεληθούν από την ενεργειακή μετάβαση, ανεξάρτητα από την δυναμικότητα των εγχώριων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Εκτός από την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, ένα ευρωπαϊκό δίκτυο υδρογόνου θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για οικονομική ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας. Ο τομέας του υδρογόνου αναμένεται να προσελκύσει δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις, ωθώντας την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και αλυσίδων εφοδιασμού.

Ωστόσο, παρά τις τεράστιες δυνατότητες του υδρογόνου, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις. Το κόστος παραγωγής πράσινου υδρογόνου εξακολουθεί να είναι υψηλότερο από αυτό των ορυκτών καυσίμων και τα έργα υποδομής μεγάλης κλίμακας όπως το δίκτυο υδρογόνου απαιτούν σημαντικές επενδύσεις και ρυθμιστική υποστήριξη. Σε κάθε περίπτωση, με τη δέσμευση της ΕΕ στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τους στόχους της για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, υπάρχει ισχυρή πολιτική και οικονομική υποστήριξη για έργα υδρογόνου.