Μένει από… καύσιμα το ράλι του φυσικού αερίου – Οι ασκήσεις ισορροπίας του TTF στα 40 ευρώ και ο ρόλος των γεμάτων αποθηκών

Το μεγάλο ράλι των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη που ξεκίνησε τον Ιούλιο, και αναθέρμανε τις ανησυχίες για αναβίωση της ενεργειακής κρίσης, φαίνεται ότι έχει ξεμείνει από... καύσιμα. 

Τα ολλανδικά προθεσμιακά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, το σημείο αναφοράς για το φυσικό αέριο της Ευρώπης, υποχώρησε κάτω από τα 40 ευρώ, ένα επίπεδο στο οποίο αναζητεί ισορροπίες τις τελευταίες 10 ημέρες. Αν και η τιμή αυτή είναι σημαντικά υψηλότερη από τα περίπου 30 ευρώ που ήταν πριν από έναν μήνα, στην αγορά υπάρχει μια συγκρατημένη αισιοδοξία. 

Μια σειρά καταλυτών ώθησε το φυσικό αέριο στις αρχές Αυγούστου στα υψηλότερα επίπεδα από τον περασμένο Δεκέμβριο, συντελώντας έτσι στην εκτροπή περισσότερου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς την Ευρώπη. 

Η διέλευση μέσω αγωγών που διασχίζουν την Ουκρανία αναμένεται να παραμείνει κανονική παρά τη συνεχιζόμενη στρατιωτική εισβολή στο ρωσικό έδαφος κοντά σε ένα βασικό σημείο εισαγωγής φυσικού αερίου. Και οι αποθήκες φυσικού αερίου που ολοκλήρωσαν τη χειμερινή περίοδο με ποσοστό πληρότητας σχεδόν 60%, πλέον είναι γεμάτος κατά μόλις μία ανάσα από το 90%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.

Η εικόνα στις Ηνωμένες Πολιτείες

Το ράλι της τιμής του φυσικού αερίου στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν πιο υποτονικό, με τις τιμές του Henry Hub να διαπραγματεύονται στα 2,23 $/MMBtu από 2,01 $/MMBtu πριν από έναν μήνα. Τον περασμένο μήνα, η Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ προέβλεψε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ θα αυξηθούν έντονα το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους χάρη στις περικοπές της παραγωγής. Σύμφωνα με την EIA, η τιμή spot του φυσικού αερίου Henry Hub θα είναι κατά μέσο όρο σχεδόν 2,90 $ ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (MMBtu) το 2ο εξάμηνο του έτους, από 2,10 $/MMBtu το 1ο εξάμηνο, αυξημένη κατά περίπου 40%. 

Σύμφωνα με την EIA, οι τιμές του φυσικού αερίου μειώθηκαν στις αρχές του 2024 μετά το ισχυρό El Niño που τροφοδότησε τον θερμότερο χειμώνα της χώρας , μειώνοντας τη ζήτηση για φυσικό αέριο για θέρμανση χώρων. 

Η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο

Τα τελευταία δύο χρόνια, η Ευρώπη απογαλακτίστηκε με ταχείς ρυθμούς από τα ενεργειακά προϊόντα της Ρωσίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε για πρώτη φορά εμπάργκο στην εισαγωγή αργού πετρελαίου από τη Ρωσία τον Δεκέμβριο του 2022, ακολουθούμενο από εμπάργκο σε προϊόντα πετρελαίου (συμπεριλαμβανομένης της βενζίνης και του ντίζελ) τον Φεβρουάριο του 2023. 

Εν τω μεταξύ, οι εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία έχουν μειωθεί από περίπου 450 εκατομμύρια κυβικά μέτρα την ημέρα (mcm/d) στα τέλη του 2021 σε περίπου 150 mcm/d σήμερα. 

Οι υπόλοιπες ροές φυσικού αερίου κατανέμονται χονδρικά μεταξύ LNG, ροών από αγωγούς μέσω της Ουκρανίας και άλλων αγωγών (κυρίως ροές μέσω Τουρκίας στη Βουλγαρία καθώς και μιάς μικρής ροής μέσω Λευκορωσίας στη Λιθουανία). Η Ευρώπη έχει πλέον βγει από δύο χειμερινές περιόδους με άφθονο φυσικό αέριο παρά τη δραματική μείωση των ρωσικών εισαγωγών. 

Επιτυχημένες κινήσεις

Με την πρώτη ματιά, αυτό φαίνεται εντυπωσιακό. Ωστόσο, παραβλέπει το γεγονός ότι η ήπειρος έχει σημειώσει μικρή πρόοδο στη μείωση των ρωσικών προμηθειών παρά τις εκκλήσεις ορισμένων χωρών να καταργήσουν πλήρως τα ρωσικά ενεργειακά προϊόντα, ακόμη και όταν ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης. 

Πράγματι, οι αναλυτές βασικών ενεργειακών εμπορευμάτων της Standard Chartered ανέφεραν ότι υπήρξε μηδενική πρόοδος στη μείωση των εισαγωγών από τότε που σταμάτησαν οι ροές μέσω του συστήματος αγωγών Nord Stream. Αντίθετα, οι εισαγωγές φυσικού αερίου της Ευρώπης από τη Ρωσία έχουν αυξηθεί κατά ~50% από το 1ο τρίμηνο του 2023. 

Οι συνέπειες της ουκρανικής αντεπίθεσης

Η πρόσφατη στρατιωτική επιχείρηση της Ουκρανίας στην περιφέρεια Kursk της Ρωσίας έχει εγείρει ανησυχίες στην αγορά σχετικά με τις ροές μέσω της Ουκρανίας. Ωστόσο, η StanChart θεωρεί αυτούς τους φόβους υπερβολικούς. Το 2019, η Ρωσία και η Ουκρανία υπέγραψαν μια πενταετή συμφωνία διαμετακόμισης μέσω αγωγών για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Ωστόσο, το Κίεβο έχει σηματοδοτήσει ότι δεν θα ανανεώσει τη συμφωνία όταν αυτή λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2024, ενώ η επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ Κάντρι Σίμσον έχει δηλώσει ότι η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ «δεν έχει συμφέρον» να πιέσει για την αναβίωση της συμφωνίας. 

Το αέριο της Ουκρανίας αντιστοιχεί στο 5% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ με την Aura Sabadus, ανώτερη αναλύτρια στην εταιρεία πληροφοριών αγοράς ICIS, να λέει στο Politico ότι η Αυστρία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία είναι πιθανό να πληγούν περισσότερο όταν διακοπούν οι εισαγωγές. Η StanChart, ωστόσο, λέει ότι υπάρχει αρκετή χωρητικότητα αλλού για να αντικατασταθούν οι ροές φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας. 

Ο ρόλος του LNG

Όπως γράφει το oilprice.com, αναλυτές βασικών εμπορευμάτων έχουν επισημάνει ότι οι ροές μη ρωσικού LNG στην ΕΕ έχουν μειωθεί κατά ~140 mcm/ημέρα από τον Απρίλιο, αρκετό, εάν αποκατασταθεί, για να αντικαταστήσει το ρωσικό LNG σχεδόν τρεις φορές. Σύμφωνα με τους αναλυτές, η απομάκρυνση των τελευταίων ρωσικών ποσοτήτων από την ΕΕ είναι περισσότερο θέμα πολιτικής βούλησης, κάτι που φαίνεται να λείπει από ορισμένα ευρωπαϊκά έθνη.

Οι απόψεις της StanChart επιβεβαιώνονται σε μεγάλο βαθμό από τις θέσεις του βελγικού οικονομικού think tank, Bruegel, αλλά με ορισμένες σημαντικές επιφυλάξεις. Το Bruegel αναλύει το πώς θα τα πήγαινε η ΕΕ εάν διαταραχθεί η ροή ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. 

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ΕΕ όχι μόνο θα μπορούσε να περάσει τον επόμενο χειμώνα χωρίς ρωσικό αέριο, αλλά θα μπορούσε επίσης να το κάνει χωρίς να χρειαστεί να βιώσει οικονομική καταστροφή. Ωστόσο, για να συμβεί αυτό, η Ευρώπη θα πρέπει να ξεπεράσει σοβαρές τεχνικές και ρυθμιστικές προκλήσεις και επίσης να μειώσει την ετήσια ζήτηση για φυσικό αέριο κατά 10-15%, καθώς καμία ποσότητα μη ρωσικών εισαγωγών δεν θα ήταν αρκετή για να ξαναγεμίσει επαρκώς τις αποθήκες πριν από τον επόμενο χειμώνα.