Σάτλας: Συστατικό μέρος της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής ο αγωγός IGB και τα σχέδια του Κάθετου Διαδρόμου – Γιατί είμαστε αισιόδοξοι για το επικείμενο market test

Τα γεωστρατηγικά αλλά και οικονομικά οφέλη από την επικείμενη αναβάθμιση του αγωγού IGB στα πλαίσια της ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής για ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα ανέδειξε, μεταξύ άλλων, ο εκτελεστικός διευθυντής (executive officer) και μέλος του ΔΣ της ICGB AD, Γιώργος Σάτλας σε συνέντευξή του στο energypress, επισημαίνοντας την κρισιμότητα του ελληνοβουλγαρικού «asset» στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής.

Ειδικότερα τόνισε ότι η διαδικασία επαύξησης της δυναμικότητας του αγωγού από τα 3 στα 5 bcm ετησίως βρίσκεται σε άμεση συνάφεια με τον ευρύτερο σχεδιασμό για την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο και ταυτόχρονα την μετατροπή της Ελλάδας, ως εναλλακτική, σε «πύλη εισόδου» LNG για την Γηραιά Ήπειρο. «Νέες υποδομές όπως ο αγωγός IGB συνιστούν κλειδί για την αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας σε ενεργειακό hub στη Νοτιοανατολική Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σχολιάζοντας την κατάσταση της αγοράς αλλά και συγκεκριμένα την υποχώρηση της ζήτησης φυσικού αερίου τους τελευταίους μήνες, ο κ. Σάτλας ανέφερε ότι δεν αναιρούνται τα οφέλη που δύναται να αποκομίσει τόσο η χώρα όσο και ευρύτερα η περιοχή από την ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών φυσικού αερίου.

Αναφέρθηκε επίσης στο σχέδιο του Κάθετου Διαδρόμου, σημειώνοντας ότι οι Διαχειριστές των ενδιαφερόμενων χωρών βρίσκονται σε στενή συνεργασία για την προώθηση του project, γεγονός που αναμένεται να αποτυπωθεί και στα επικείμενα market test για την αναβάθμιση των εθνικών συστημάτων.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του κ. Σάτλα στο energypress:

Μετά από 1,5 χρόνο σε λειτουργία, η σημασία του αγωγού IGB έχει επιβεβαιωθεί πλήρως. Ως γνωστόν, η ICGB προωθεί την αύξηση της δυναμικότητας μεταφοράς του αγωγού από τα 3 στα 5 bcm ετησίως. Θα ήθελα ένα σχόλιο σας πάνω σε αυτό. Πως υποδέχεται η αγορά μια τέτοια πρωτοβουλία; Η ανταπόκριση της αγοράς επιβεβαιώνει την πρωτοβουλία για αύξηση της δυναμικότητας; Εν τέλει είστε αισιόδοξος για την τελική έκβαση της διαδικασίας;

Η επέκταση της δυναμικότητας του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας-Βουλγαρίας αποτελεί το επόμενο φυσιολογικό βήμα για την ανάπτυξη του έργου. Εξαρχής, τα σχέδια της ICGB προέβλεπαν την εξερεύνηση του ενδιαφέροντος για μια τέτοια επέκταση σε μεταγενέστερο χρόνο – τουλάχιστον μερικά χρόνια μετά την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του αγωγού, ωστόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία επέφερε την αναπροσαρμογή της στρατηγικής και των σχεδίων στην ευρύτερη περιοχή. Τώρα, ενιαία ο στόχος της Ευρώπης είναι να περιορίσει την επιρροή της Ουκρανίας όσο το δυνατόν περισσότερο, πράγμα που συμπεριλαμβάνει την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο. Έχοντας αυτό κατά νου, η επιτάχυνση της διαδικασίας επέκτασης της δυναμικότητας του αγωγού από τα 3 στα 5 bcm ετησίως συνιστά μια στρατηγική απόφαση για την ICGB.

Η διαδικασία αύξησης της δυναμικότητας ξεκίνησε πέρυσι προκειμένου να κατανοηθεί καλύτερα το ενδιαφέρον της αγοράς για ένα τέτοιο βήμα. Να αναφέρουμε ότι η εν λόγω διαδικασία γίνεται σε συνεργασία με τους γειτονικούς TSOs προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι τα δίκτυά μας είναι καλά διασυνδεδεμένα αποφεύγοντας και ξεπερνώντας τυχόν εμπόδια. Η μη δεσμευτική φάση στέφθηκε με επιτυχία και είδαμε αποτελέσματα που δείχνουν το μεγάλο ενδιαφέρον για δέσμευση αυξημένων ποσοτήτων τουλάχιστον για τα αμέσως επόμενα χρόνια. Αυτό μου επιτρέπει πραγματικά να είμαι αισιόδοξος. Η δεσμευτική φάση αναμένεται να λάβει χώρα στον ερχόμενο Ιούλιο και μόλις ολοκληρωθεί θα προχωρήσουμε στα επόμενα βήματα.

Την ίδια στιγμή, ξεκινήσαμε παράλληλα την πρωτοβουλία επέκτασης της χωρητικότητας, επιλέγοντας ανάδοχο για το σχεδιασμό του σταθμού μετατροπής φυσικού αερίου του αγωγού στη Στάρα Ζαγόρα, ώστε να επιτραπεί η αύξηση της χωρητικότητας σε αυτό το σημείο διασύνδεσης το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Η εν λόγω ενέργεια στόχο έχει να επιταχύνει την διαδικασία και να εξασφαλίσει προβλεψιμότητα και αυξημένες ευκαιρίες για την αγορά.

Παρακολουθούμε τις τρέχουσες τάσεις που υποδεικνύουν μια προσωρινή μείωση της ζήτησης του φυσικού αερίου, η οποία μπορεί να αποδοθεί σε διάφορους οικονομικούς παράγοντες παγκόσμιας φύσεως και σε πιο άμεσες αντιδράσεις της αγοράς ενώπιον κρίσιμων γεωπολιτικών γεγονότων που λαμβάνουν χώρα. Ωστόσο, οι εν λόγω τάσεις συχνά έχουν κυκλικό χαρακτήρα και δύναται να αντιστραφούν, ιδιαίτερα όσο οι αγορές προσαρμόζονται στη νέα ενεργειακή πραγματικότητα και πολιτική, όπου βασικό ζητούμενο είναι η ενεργειακή ασφάλεια και η διαφοροποίηση των πηγών και οδεύσεων για την προμήθεια του καυσίμου. Ως διαχειριστής συστήματος μεταφοράς (TSO), αυτός είναι ο στρατηγικός ρόλος της ICGB, στοχεύουμε στη παροχή συνεχών, αδιάλειπτων υπηρεσιών μεταφοράς φυσικού αερίου και πρόσβασης σε διαφοροποιημένες πηγές.

Ο αγωγός IGB συνδέεται άμεσα με τα σχέδια ανάπτυξης του Κάθετου Διαδρόμου, του λεγόμενου «Vertical Corridor». Όπως γνωρίζετε, το project του Κάθετου Διαδρόμου φιλοδοξεί να αποτελέσει την βασική «αρτηρία» για την διαμετακόμιση ποσοτήτων φυσικού αερίου βόρεια της χώρας, φτάνοντας μέχρι την Μολδαβία και την Ουκρανία. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του IGB φαίνεται εξαιρετικά σημαντικός καθώς συνιστά βασικό κρίκο για την υλοποίηση του όλου εγχειρήματος. Παρακαλώ θα ήθελα την δική σας εκτίμηση γι αυτό.

Ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί πράγματι να διαδραματίσει στρατηγικό ρόλο για την Μολδαβία και την Ουκρανία αλλά και πέρα αυτών των χωρών. Πρόκειται για μια ζωτικής σημασίας πρωτοβουλία για ασφάλεια και διαφοροποίηση στη προμήθεια φυσικού αερίου για την περιοχή της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Η ουσία του έργου είναι ότι οι γειτονικοί Διαχειριστές στη περιοχή – από Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και Ουγγαρία – σχεδιάζουν να αναπτύξουν τις εθνικές τους υποδομές κατά ανάλογο τρόπο, επιτρέποντας την διαμετακόμιση αυξημένων ποσοτήτων του καυσίμου από διάφορες πηγές. Πρόσφατα, οι διαχειριστές της Ουκρανίας, Μολδαβίας και Σλοβακίας εντάχθηκαν στη πρωτοβουλία του Κάθετου Διαδρόμου, καθιστώντας τον όλο σχεδιασμό ακόμη περισσότερο συμπαγή και αξιόπιστο.

Παρά τις εντατικές προσπάθειες διαφοροποίησης στον ενεργειακό τομέα στην Ευρώπη κατά τα τελευταία δύο χρόνια, οι υποδομές μεταφοράς στη περιοχή ακόμη έχουν ορισμένους περιορισμούς στη διαμετακόμιση ποσοτήτων. Μέσα από συντονισμένες ενέργειες, οι TSO που συμμετέχουν στο Κάθετο Διάδρομο εργάζονται από κοινού προκειμένου να ξεπεραστούν αυτά μέσα από την κατασκευή νέων κλάδων στο υφιστάμενο δίκτυο. Ο στόχος είναι να προσφέρουν αυξημένη δυναμικότητα τόσο για το LNG όσο και για αγώγιμο φυσικό αέριο που προέρχεται από πλήθος πηγών και κατευθύνεται προς τα Βαλκάνια, την Μολδαβία, την Ουκρανία και την ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Κάτι τέτοιο θα είναι επωφελές τόσο για τους εμπορικούς όσο και τους οικιακούς καταναλωτές στη περιοχή, καθώς η αυξημένη ανταγωνιστικότητα συχνά οδηγεί στη βελτίωση των τιμών. Ένα πρόσθετο στοιχείο βέβαια είναι η βελτιωμένη διασυνδεσιμότητα και η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας σε τοπικό επίπεδο.

Ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας – Βουλγαρίας πιθανόν να είναι το πρώτο έργο στα πλαίσια του Κάθετου Διαδρόμου που προχωρά σε επαύξηση, δεδομένου ότι εργαζόμαστε συστηματικά για κάτι τέτοιο. Η συνέργεια του αγωγού με τα LNG terminals στη περιοχή, τον αγωγό Trans-Balkan και με πρόσβαση στο Νότιο Διάδρομο φυσικού αερίου, ο IGB διατηρεί μια μοναδική θέση. Η επέκταση της δυναμικότητάς του σημαίνει πρόσβαση σε περισσότερες ποσότητες για όλες τις χώρες στη περιοχή.

Όπως αναφέρατε, βλέπουμε τις συνέργειες που αναπτύσσονται ανάμεσα στον IGB και τους τερματικούς σταθμούς στη περιοχή, ιδίως το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Μάλιστα, ο εν λόγω τερματικός σταθμός αναμένεται να τεθεί σε εμπορική λειτουργία στα τέλη του μήνα. Τι σημαίνει κάτι τέτοιο για την προοπτική του IGB, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την διαδικασία επαύξησης της δυναμικότητας του αγωγού;

Αναμένουμε την έναρξη λειτουργίας του FSRU, πράγμα που θα σημάνει πρόσθετες ποσότητες φυσικού αερίου για διαμετακόμιση μέσω του αγωγού IGB. Έν αναμονή αυτού, η ICGB έχει ήδη προσφέρει σχεδόν το σύνολο της ετήσιας δυναμικότητάς της σε traders που επιθυμούν να δεσμεύσουν δυναμικότητα εκ των προτέρων για ποσότητες που θα προέρχονται από το τερματικό LNG. Αυτή ήταν μια στρατηγική απόφαση για τη διοίκηση της ICGB που εντάσσεται  στα πλαίσια της συνολικότερης προσπάθειας να προσφέρουμε ευελιξία και προβλεψιμότητα στην αγορά.

Η Ελλάδα έχει πραγματικά αναβαθμιστεί με την ανάπτυξη έργων LNG τα προηγούμενα χρόνια, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για το σύνολο της περιοχής. Το LNG καθίσταται μία από τις αξιόπιστες λύσεις για την αντικατάσταση του ρωσικού αερίου για την Ευρώπη και οι εν λόγω τερματικοί  σταθμοί μπορούν να διασφαλίσουν παραδόσεις από νέες πηγές όπως είναι η Αίγυπτος, οι ΗΠΑ, το Κατάρ και η Αλγερία. Έχοντας τέτοια γεωγραφική εγγύτητα με τον τερματικό σταθμό ΥΦΑ της Αλεξανδρούπολης, ο αγωγός IGB μπορεί να μεταφέρει αυτές τις ποσότητες  στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενισχύοντας έτσι την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα της περιοχής. Πιστεύω ακράδαντα ότι αυτή η οραματική προσέγγιση έχει θέσει τις βάσεις για αυξημένη συνεργασία μεταξύ Βουλγαρίας και Ελλάδας ως προς το ενεργειακό σκέλος με την οικοδόμηση των συγκεκριμένων projects.

Εν κατακλείδι, θα ήθελα ένα σχόλιο σας σχετικά με την ελληνική αγορά φυσικού αερίου. Η ζήτηση μειώνεται και γενικώς υπάρχει μια συζήτηση σχετικά με την αναγκαιότητα ή μη τέτοιων υποδομών. Ποια είναι η γνώμη σας επ’ αυτού;

Πρόκειται για ένα σύνθετο φαινόμενο όπου επιδρούν ένα μίγμα οικονομικών συνθηκών, οι βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση και ευρύτερα οι τάσεις στην αγορά. Ωστόσο, αυτά δεν θα πρέπει να αποθαρρύνουν την στρατηγική ανάπτυξης νέων υποδομών φυσικού αερίου. Είναι κρίσιμο να δούμε πέρα από τις άμεσες διακυμάνσεις της ζήτησης και να εξετάσουμε τα μακροπρόθεσμα οφέλη που δύναται να αποφέρουν αυτές οι υποδομές τόσο για την Ελλάδα όσο και συνολικότερα για την ευρύτερη περιοχή.

Νέες υποδομές όπως ο αγωγός IGB συνιστούν «κλειδί» για την αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας σε ενεργειακό hub στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Διευκολύνουν την ενσωμάτωση διαφορετικών πηγών ενέργειας στο εθνικό δίκτυο, προάγοντας την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα του εφοδιασμού στη περιοχή. Αυτό ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τις ευρύτερες ευρωπαϊκές ενεργειακές πολιτικές που στοχεύουν στη διαφοροποίηση και την ανθεκτικότητα του ενεργειακού εφοδιασμού, στοιχεία ζωτικής σημασίας εν μέσω έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Πιστεύω ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε καλό δρόμο με την πολιτική της να επενδύει και να αναπτύσσει νέες ενεργειακές υποδομές στρατηγικής σημασίας με «βαρύτητα» που ξεπερνά τα σύνορά της χώρας, όπως συμβαίνει με τον αγωγό IGB και τον τερματικό σταθμό στην Αλεξανδρούπολη. Αυτό θέτει τις βάσεις για την κάλυψη των αυριανών αναγκών και διασφαλίζει ότι η Ελλάδα μπορεί να χειριστεί τα μελλοντικά πρότυπα κατανάλωσης ενέργειας ακόμη και αν προκύψουν απροσδόκητες αλλαγές.

Σύντομο βιογραφικό σημείωμα

Ο Γιώργος Σάτλας είναι Εκτελεστικός Διευθυντής και μέλος του ΔΣ της ICGB AD – ο ανεξάρτητος διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς αερίου IGB, του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας – Βουλγαρίας. Ο κ. Σάτλας είναι επίσης Αντιπρόεδρος του Ελληνικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου στη Βουλγαρία. Έχει σπουδάσει Μηχανολόγος – Μηχανικός και διαθέτει μεταπτυχιακό τίτλο MBA. Διαθέτει εκτεταμένη εμπειρία στη διαχείριση υποδομών, έχοντας διατελέσει υψηλόβαθμο στέλεχος στο ελληνικό κρατικό επενδυτικό ταμείο και σε θυγατρικές και των τεσσάρων συστημικών ελληνικών τραπεζών. Ο κ. Σάτλας μιλάει άπταιστα ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά. Είναι παντρεμένος με τρία παιδιά.