Η ρήτρα οριακής τιμής πίσω από την εκτίναξη στα 17.000 δολάρια των λογαριασμών στο Τέξας - Μια περίπτωση με πολλά "διδάγματα"

Η αιτία για τους υπέρογκους λογαριασμούς ρεύματος που παρέλαβαν την προηγούμενη εβδομάδα χιλιάδες καταναλωτές στο Τέξας, παρ’ ότι έμειναν για ημέρες χωρίς ρεύμα, έχει όνομα και λέγεται ρήτρα οριακής τιμής.

Σε αυτήν οφείλονται οι λογαριασμοί μέχρι και πάνω από 17.000 δολάρια που καλούνται να πληρώσουν χιλιάδες νοικοκυριά τα οποία δεν είχαν για ημέρες ρεύμα και νερό κι όλα αυτά μέσα στο ψύχος, λόγω της κατάρρευσης του συστήματος ηλεκτρισμού.

Εμβληματική περίπτωση δυσλειτουργίας της ελεύθερης αγοράς το Τέξας, τόσο στην χονδρική, όσο και στην λιανική, αυτό που αποδεικνύουν οι χιλιάδες καταγγελίες είναι ότι πίσω από τις υπέρογκες χρεώσεις, βρίσκεται η περίφημη ρήτρα. Κάθε φορά που η χονδρική τιμή ξεπερνά το πάνω όριο μιας ζώνης τιμών, όπως αυτή καθορίζεται από την σύμβαση, ο προμηθευτής επιβαρύνει τον καταναλωτή, ενώ αν είναι μικρότερη από το κάτω όριο, τότε εκείνος τον πιστώνει. 

Έτσι συνέβη προ δεκαπενθημέρου, όσον αφορά στο πρώτο σκέλος και στο Τέξας. Οταν οι μισές μονάδες της πολιτείας τέθηκαν εκτός δικτύου, προξενώντας μπλακ άουτ και το σύστημα υπερφορτώθηκε, η χονδρική τιμή του ρεύματος εκτοξεύθηκε.

Έπειτα από πέντε ημέρες συνεχούς ανόδου και αφού αυτή είχε φτάσει στα 9.000 δολάρια / μεγαβατώρα, οι προμηθευτές εφάρμοσαν την ρήτρα στην λιανική, με τα γνωστά αποτελέσματα.

Όσοι καταναλωτές συνειδητοποίησαν το τι πρόκειται να συμβεί, περιόρισαν όσο αυτό ήταν δυνατό την κατανάλωση, αν και η πλειονότητα των σπιτιών στο Τέξας θερμαίνεται με ηλεκτρικά καλοριφέρ και η θερμοκρασία είχε πέσει κάτω από το μηδέν. Κάποιοι αναγκάστηκαν να ξοδέψουν όλες τους τις οικονομίες, ενώ σε πάμπολλες περιπτώσεις, όπως συμβαίνει κάθε φορά που αποτυγχάνει η «ελεύθερη αγορά», έτσι και στο Τέξας εκλήθη να αναλάβει το κράτος. Αρκετοί πήγαν ένα βήμα παραπέρα, καταθέτοντας αγωγές και μηνύσεις εναντίον των εταιρειών ρεύματος και του διαχειριστή του δικτύου.

Η ρήτρα οριακής τιμής συστήματος στην πολιτεία, όπως και όπου στον κόσμο εφαρμόζεται, χρησιμοποιείται για να καλυφθεί ο κίνδυνος των ξαφνικών αλλαγών της χονδρικής τιμής. Επαφίεται ωστόσο στην κρίση του κάθε προμηθευτή εάν και με ποιο τρόπο (μερικώς ή ολόκληρο) θα μετακυλήσει στον τελικό καταναλωτή το επιπρόσθετο κόστος από τις διακυμάνσεις του κόστους ενέργειας που τον επιβαρύνει. Ταυτόχρονα, όλοι οι προμηθευτές οφείλουν να παρέχουν σαφή ενημέρωση αυτής της τυχόν επιπλέον χρέωσης. Δεν είναι βέβαιο ότι το έκαναν όλες οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην πολιτεία.

Καθώς έχουν υποβληθεί πάμπολλες αγωγές κατά εταιρειών αποκαλύπτεται ότι οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος έφτασαν να είναι πολύ πιο επιβαρυμένοι σε σχέση με όσα για τα οποία είχαν αρχικά ενημερωθεί οι καταναλωτές. Από τις καταγγελίες προκύπτουν κρυφές χρεώσεις που είχαν μπει εκ των υστέρων και «ψιλά γράμματα» τα οποία είχαν αρχικά αποσιωπωθεί σε μία προσπάθεια προσέλκυσης νέων πελατών σε ένα ολοένα και πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Τα όσα συνέβησαν στο Τέξας έδειξαν το τι μπορεί να συμβεί σε περιοχές ή χώρες όπου το δίκτυο λειτουργεί απομονωμένα και η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει απορρυθμιστεί ή δουλεύει ανεξέλεγκτα, παρ’ ότι θεωρητικά αυτή εποπτεύεται από τις ρυθμιστικές αρχές, χωρίς ωστόσο αυτό να συμβαίνει και στην πράξη.