Κύπρος: Πράσινα σχολεία με ευρωπαϊκή στήριξη

Τις τελευταίες μέρες το θέμα της εγκατάστασης κλιματιστικών στα σχολεία απασχολεί την κοινωνία, πολιτικά κόμματα, συνδικαλιστικές οργανώσεις και γονείς.

Έφτασε μάλιστα να συζητείται – για ακόμα μια φορά – σε υψηλούς τόνους και στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας την περασμένη Τετάρτη.

Το θέμα έχει αποκτήσει μια ιδιαίτερη επικαιρότητα μετά την απόφαση για λήψη μιας σειράς από μέτρα κατά του κορωνοϊού τα οποία έχουν επιδεινώσει τις συνθήκες διαβίωσης για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές. Όσοι θεωρούν τα παράπονα για τις κλιματικές συνθήκες στις αίθουσες των σχολικών κτιρίων ως υπερβολικά - κρίνοντας από τη δική τους εμπειρία πριν από 4 - 5 δεκαετίες - οφείλουν να θυμηθούν ότι στο μεταξύ άλλαξε το κλίμα (λόγω της κλιματικής κρίσης που προκάλεσε η αλόγιστη ανάπτυξη), αλλά άλλαξαν και οι αντοχές των ανθρώπων, οι καθημερινές συνήθειες κλπ.  

Η Κυβέρνηση έχει ήδη εξαγγείλει την απόφαση της να τοποθετήσει σε όλα τα σχολεία κλιματιστικά μηχανήματα, εγκαταλείποντας την πάγια θέση της ότι η ηλεκτρική εγκατάσταση των περισσοτέρων σχολείων δεν μπορεί να «σηκώσει το ηλεκτρικό φορτίο των κλιματιστικών».

Αυτό που δεν λέγεται συχνά είναι ότι πέραν της εγκατάστασης των κλιματιστικών θα προκύψει ένα μεγάλο οικονομικό λειτουργικό κόστος σε κατανάλωση ρεύματος, συντήρηση, ανανέωση εξοπλισμού κλπ.

Από ενεργειακής άποψης (άρα και οικολογικής άποψης) η απόφαση για εγκατάσταση κλιματιστικών σε όλα τα σχολεία παίρνει σίγουρα αρνητικό πρόσημο.

«Να βάλουμε φωτοβολταϊκά», είπε τότε κάποιος. Και ο υπουργός νομίζει ότι έχει βρει τη χρυσή τομή. Ήδη η ΑΗΚ προκήρυξε διαγωνισμό για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις οροφές 405 σχολικών κτηρίων συνολικής δυναμικότητας 4.9 ΜW με τη μέθοδο του συμψηφισμού μετρήσεων (net metering). Θυμίζουμε ότι έχουν ήδη εγκατασταθεί φωτοβολταϊκά συστήματα στις οροφές 114 σχολικών κτιρίων. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί το τρίτο τρίμηνο του 2021. Όμως δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Κίνδυνος για μισές δουλειές

Πληροφορηθήκαμε ότι στις οροφές που θα εγκατασταθούν τα φωτοβολταϊκά από την ΑΗΚ με βάση την τελευταία συμφωνία με το Υπουργείο Παιδείας, το μόνο που θα γίνει είναι μια απλή στεγανοποίηση/υγρομόνωση (ο υπουργός χρησιμοποίησε τον παραπλανητικό όρο «υγρό-θερμομόνωση»).

Αν γίνει κάτι τέτοιο θα μπορούμε να μιλούμε για ακόμα ένα ενεργειακό / περιβαλλοντικό λάθος, made in Cyprus.

Αν δεν γίνει πρώτα θερμομόνωση στις οροφές των σχολείων, όπου θα τοποθετηθούν τα φωτοβολταϊκά, αλλά και στο κτίριο εν γένει (τοίχοι, παράθυρα, πόρτες), απλά θα έχουμε κάνει μισές δουλειές, ένα περιβαλλοντικό έγκλημα.

Αυτό που χρειάζεται να γίνει είναι ένας ενεργειακός σχεδιασμός των κτιρίων, αξιοποιώντας και τη βιοκλιματική (προσανατολισμός, σκίαση, δέντρα κλπ), ώστε να εναρμονιστούμε με την κοινοτική οδηγία για μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης κτήρια.

Μπορεί να πάρει λίγους μήνες παραπάνω, αλλά το αποτέλεσμα θα είναι από οικονομικής, ενεργειακής και περιβαλλοντικής άποψης απείρως καλύτερο.

Τα σχολικά κτήρια θα γίνουν όχι μόνο πιο οικονομικά και περιβαλλοντικά, αλλά και πιο υγιεινά για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές. Ταυτόχρονα, θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας (μελετητές, τεχνίτες, μηχανικοί, εργάτες, κλπ).

Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι στην Κύπρο δυστυχώς δεν κατασκευάζουμε φωτοβολταϊκά, ούτε κλιματιστικά, αλλά έχουμε βιομηχανίες μονωτικών υλικών, θερμομονωτικών κουφωμάτων κλπ, πολλούς ειδικούς επιστήμονες και υλικά ντόπιας παραγωγής, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις μονώσεις και τα μέτρα βιοκλιματικής.

Υποθέτω ότι είναι εύκολο να καταλάβουμε όλοι ότι ένα μεγάλο ποσοστό των πολλών εκατομμυρίων που θα στοιχίσει η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και κλιματιστικών στα σχολικά κτήρια - όπως έχουν σήμερα τα πράγματα - θα ενισχύσουν την… κινεζική οικονομία και όχι την οικονομία της Κύπρου.

Τα ίδια μπορούμε να πούμε και για το πρόγραμμα απόσυρσης των παλιών αυτοκινήτων και την αντικατάσταση τους με νέα, λιγότερο ρυπογόνα και ενεργοβόρα αυτοκίνητα, με ιδιαίτερη έμφαση στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα (ακούω ότι αυτό είναι ένα από τα κυπριακά προγράμματα που θα προταθούν για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανασυγκρότησης). Αν μείνουμε μόνο σε μέτρα για αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων - όπως έκανε πρόσφατα η Ελλάδα - θα πετύχουμε ίσως τους περιβαλλοντικούς μας στόχους, αλλά προς όφελος της γερμανικής και ιαπωνικής οικονομίας. Μια ολοκληρωμένη και ολιστική προσέγγιση δεν πρέπει να μην λαμβάνει υπόψη τον παράγοντα της ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας και – κατ’ επέκταση - τον κοινωνικό παράγοντα. 

Τα Πράσινα Σχολεία

Έχω πληροφορηθεί ότι ο ευρωβουλευτής κ. Δημήτρης Παπαδάκης έχει διεξάγει μια καταρχήν μελέτη βιωσιμότητας, ενημερώνοντας και τους μηχανισμούς της Ε.Ε., προκειμένου να αξιοποιηθούν τα 1,06 δις ευρώ που αναλογούν στην Κύπρο από το Ταμείο Ανάκαμψης, ούτως ώστε -όπως δήλωσε- όλα τα εκπαιδευτήρια της Κύπρου, σε όλες τις βαθμίδες, να καταστούν «Πράσινα Σχολεία». Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η θερμομόνωση του κελύφους όλων των οικοδομών (και όχι μόνο η στεγανοποίηση στις ταράτσες), ο ενεργειακός σχεδιασμός, η τοποθέτηση φωτοβολταϊκών, η λήψη μέτρων βιοκλιματικής και η τοποθέτηση (όπου χρειάζεται) και χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης κλιματιστικών.

Για όσους δεν το έχουν πληροφορηθεί, σημειώνω ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παραχωρήσει, νωρίς αυτό το έτος, βοήθεια ύψους 11 εκ. ευρώ προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα, στην οποία περιλαμβάνεται και ένα ποσό 3,6 εκ. ευρώ για το πρόγραμμα «Energy Efficient Schools», για τη μετατροπή αριθμού σχολείων που λειτουργούν στα κατεχόμενα σε «Πράσινα Σχολεία». Φαίνεται ότι μας έχουν προλάβει στο παράνομο κατοχικό καθεστώς.

Όχι στις παλιές ρυπογόνες συνήθειες

Περιμένω ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα αξιοποιήσει τη βοήθεια του ευρωβουλευτή κ. Δημήτρη Παπαδάκη αλλά και όλες τις εισηγήσεις εμπειρογνωμόνων (όπως πρόσφατα των εκπροσώπων του ΕΤΕΚ, που μίλησαν με παρρησία ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας), προκειμένου να διεκδικήσει η Κυπριακή Δημοκρατία ένα σεβαστό ποσό και να απορροφήσει μέρος ή και ολόκληρο το ποσό του 1.06 δις για τα «Πράσινα Σχολεία».

Ας θυμηθούμε τα λόγια της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ούρσουλας Φον Ντερ Λάιεν: «Τώρα, καθώς σχεδιάζουμε να επιστρέψουμε σταδιακά στις εργασίες μας και να επενδύσουμε δισεκατομμύρια ευρώ για να επανεκκινήσουμε την οικονομία μας, θα πρέπει να αποφύγουμε την επιστροφή στις παλιές μας ρυπογόνες συνήθειες. Θα πρέπει να επανέλθουμε καλύτεροι από αυτή την πανδημία. Μπορούμε να καταστήσουμε την κοινωνία και τον πλανήτη μας υγιέστερους επενδύοντας στην ανανεώσιμη ενέργεια, οδηγώντας καθαρά αυτοκίνητα, ανακαινίζοντας τα σπίτια μας για να βελτιώσουμε την ενεργειακή τους αποδοτικότητα».

* Βουλευτής Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών

(του Γιώργου Περδική, Φιλελεύθερος)