Ευκαιρίες και προκλήσεις για το φυσικό αέριο, κατά τη μεταβατική περίοδο προς την «πράσινη» ενέργεια

Η δεκαετία που ξεκινά για την Ευρώπη φέρνει μία πρωτόγνωρη για τα ιστορικά δεδομένα συμφωνία μεταξύ των κρατών – μελών της, που αφορά στην υλοποίηση ενός κοινού οράματος: την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. 

Έχουν τεθεί συγκεκριμένοι στόχοι σε ορίζοντα δεκαετίας, το 2030, ώστε να μειωθεί δραστικά η εκπομπή των αέριων ρύπων θερμοκηπίου, καθώς και να αυξηθεί η διείσδυση καθαρότερων μορφών ενέργειας, με πρωταγωνιστή τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). 

Η Ελλάδα, μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας, μέσα από το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), έχει ορίσει τους δικούς της στόχους, που είναι η συμμετοχή των ΑΠΕ στο 35% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης και η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά τουλάχιστον 56% σε σχέση με το 2005. 

Το ελληνικό σχέδιο, σε ορισμένα σημεία του, είναι αρκετά πιο φιλόδοξο έναντι εκείνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για παράδειγμα, ο στόχος που έχει τεθεί για τις ΑΠΕ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι 32%, ενώ, όπως προαναφέραμε το ΕΣΕΚ προβλέπει 35%. Η Ελλάδα πρωτοπορεί και στην επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων για καθαρότερες μορφές ενέργειας, θέτοντας ως χρονικό ορίζοντα για το κλείσιμο των λιγνιτών μονάδων το 2028.   

Οι αλλαγές που έρχονται - κάποιοι πιο τολμηροί, τις χαρακτηρίζουν κι ως «επαναστατικές» - έχουν μεγάλο δρόμο να διανύσουν. Η μεταβατική περίοδος προς την «πράσινη» ενέργεια δημιουργεί ευκαιρίες και προκλήσεις. 

Έτσι, μέχρι να φτάσουμε στο σημείο, όπου τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά πάρκα θα αποτελούν την κύρια μορφή ενέργειας – το ΕΣΕΚ εκτιμά ότι οι ΑΠΕ θα αντιστοιχούν το 2030 στο 61% της ηλεκτρικής κατανάλωσης – ένα άλλο καύσιμο αποκτά κύριο ρόλο στον ενεργειακό εφοδιασμό και την ενεργειακή ασφάλεια: το φυσικό αέριο. 

Πρόκειται για καθαρό καύσιμο με σημαντικά χαμηλότερους ρύπους, σε σχέση με το λιγνίτη και το πετρέλαιο, και πιο αποδοτικό. Οι εκτιμήσεις του ΕΣΕΚ δείχνουν την τελική κατανάλωση φυσικού αερίου στα χρόνια 2020-2030 να κυμαίνεται μεταξύ των 5,4 με 5,8 δις. κυβικών μέτρων ετησίως, ενώ εντυπωσιακή είναι η αύξηση κατά 36,1% από τα 1,8 στα 2,4 δις. κυβικά μέτρα για κατανάλωση για άλλες χρήσεις. Επιπλέον, το φυσικό αέριο θα παίξει σημαντικό ρόλο στην απολιγνιτοποίηση. Η εγκατεστημένη ισχύς των θερμικών μονάδων φυσικού αερίου θα ανέβει 35% από τα 5,2 GW στα 7 GW, έχοντας ένα μερίδιο 26,7% από 24% το 2020.

Επίσης, το Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (LNG) θα συνδράμει και στην επίτευξη των στόχων για λιγότερους ρύπους στη ναυτιλία.  

Ο ΔΕΣΦΑ, σε αυτές τις εξελίξεις, καλείται να μετεξελιχθεί σε έναν ισχυρότερο πυλώνα της ενεργειακής μετάβασης. Ένα χρόνο μετά την ιδιωτικοποίησή του και την είσοδο έμπειρων και πρωτοπόρων μετόχων στον κλάδο της ενέργειας έχει αναπτύξει ένα σχέδιο που βασίζεται στους άξονες της δημιουργίας αναγκαίων υποδομών για τη διείσδυση όλων των μορφών του φυσικού αερίου (pipeline gas, LNG, CNG), την ασφάλεια εφοδιασμού, τις διασυνδέσεις με τη γειτονική αγορά, καθώς και τη δημιουργία των απαραίτητων εργαλείων, στο πλαίσιο του target model. 

Αναφορικά με τις υποδομές, ο ΔΕΣΦΑ έχει ετοιμάσει το 10ετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΦΑ για την περίοδο 2020 – 2029 με 49 έργα, εκ των οποίων τα 19, ύψους 230 εκ. ευρώ, είναι καινούργια και 45 από τα 49 έργα, προϋπολογισμού 500 εκ. ευρώ δρομολογούνται για την πρώτη τριετία. 

Ανάμεσα σε αυτά τα έργα ξεχωρίζουν εκείνα, που θα συμβάλουν στην ομαλή μετάβαση των περιοχών της Μακεδονίας στη μετά – λιγνιτική εποχή: η κατασκευή των μετρητικών και ρυθμιστικών σταθμών στον Περδίκκα Εορδαίας, στην Ποριά και στο Άσπρος. Με τα έργα αυτά ο Διαχειριστής ανοίγει τις πύλες για την έλευση του φυσικού αερίου σε πόλεις της Δυτικής Μακεδονίας, προκειμένου να χρησιμοποιήσουν το καύσιμο για τις ανάγκες της τηλεθέρμανσης και για την υλοποίηση των αναπτυξιακών πλάνων της περιοχής. 

Τα εμβληματικά επενδυτικά σχέδια που απαντούν και στις προκλήσεις της μεταβατικής περιόδου στην «πράσινη» ενέργεια, προσφέροντας παράλληλα διαφοροποίηση πηγών προμήθειας και ασφάλεια εφοδιασμού, και μετατρέπουν την Ελλάδα σε hub φυσικού αερίου είναι:

 • Ο Σταθμός Συμπίεσης στους Κήπους. 

• Ο Μετρητικός και Ρυθμιστικός σταθμός στην Κομοτηνή. 

• Ο Σταθμός Συμπίεσης στην Αμπελιά. 

• Η αναβάθμιση του Σταθμού Συμπίεσης στη Νέα Μεσημβρία. 

• Ο Μετρητικός και Ρυθμιστικός σταθμός στη Νέα Μεσημβρία για τη σύνδεση του ΕΣΜΦΑ με τον TAP. 

• Ο αγωγός Νέας Μεσημβρία - Ειδομένη / Γευγελή (Β. Μακεδονία) και ο αντίστοιχος Μετρητικός και Ρυθμιστικός σταθμός. 

• Ο σταθμός φόρτωσης βυτιοφόρων υγροποιημένου φυσικού αερίου. 

• Ο νέος προβλήτας Small Scale LNG στο Σταθμό LNG στη Ρεβυθούσα.

Ο ΔΕΣΦΑ δίνει ύψιστη προτεραιότητα στο Σταθμό LNG στη Ρεβυθούσα, ο οποίος φέτος κατέρριψε κάθε ρεκόρ υποδοχής φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου. 

Πρωταγωνιστεί, επίσης, στην ενοποιημένη και ανταγωνιστική αγορά ενέργειας, αναπτύσσοντας και σε αυτόν τον τομέα τις κατάλληλες υποδομές. 

Σε συνεργασία με το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας, το Υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος και τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) οριστικοποιείται το σχέδιο εφαρμογής ενός βάθρου εμπορικών συναλλαγών φυσικού αερίου (gas trading platform) για την ελληνική αγορά. 

Το σχέδιο υλοποίησης θα αποτυπώνει τις κρίσιμες πτυχές του εγχειρήματος δημιουργίας και ανάπτυξης μιας πλατφόρμας διαπραγμάτευσης, ευθυγραμμισμένη με τις απαιτήσεις του Ευρωπαϊκού Κανονισμού Εξισορρόπησης.

 Όλες οι νομικές, κανονιστικές, τεχνικές, λειτουργικές και οικονομικές πτυχές βρίσκονται υπό εξέταση, με στόχο το 2021 να είναι δυνατή η διαπραγμάτευση στην spot αγορά, ενώ πολύ σύντομα αναμένεται να ακολουθήσουν τα παράγωγα προϊόντα. Το  βάθρο εμπορικών συναλλαγών φυσικού αερίου (gas trading platform) που θα λειτουργεί και θα διαχειρίζεται το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των κατάλληλων υποδομών και διασυνδέσεων, θα καταστήσει, στην πράξη, την Ελλάδα βάση ενός περιφερειακού κόμβου φυσικού αερίου.

Με τη δύναμη των μετόχων του και την υποδειγματική επαγγελματική κατάρτιση και εξειδίκευση του προσωπικού του, ο ΔΕΣΦΑ προχωρά και στο μετασχηματισμό των δικών του εταιρικών δομών. Προσαρμόζεται στις νέες προκλήσεις των εποχών, ψηφιοποιώντας και αυτοματοποιώντας τις λειτουργίες του. 

Ο ΔΕΣΦΑ, με στόχο την υλοποίηση του οράματος ενός σύγχρονου και ολοκληρωμένου φορέα ενέργειας, προτίθεται να αποτελέσει έναν ισχυρό πυλώνα για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ελλάδας και παράγοντα για τη μετάβαση στην "πράσινη" ενέργεια μέσα από αναπτυξιακές και καινοτόμες δράσεις.   

----------------

Ο κ. Nicola Battilana είναι CEO του ΔΕΣΦΑ

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για το 2020