Υπεγράφη η συμφωνία ΑΔΜΗΕ - TERNΑ για το δεύτερο καλώδιο Ελλάδας- Ιταλίας - Τι σημαίνει για τις εξαγωγές η αύξηση του capacity στα 1.500 MW

(upd: 16:50) Πρωτόκολλο συνεργασίας υπέγραψαν σήμερα στη Ρώμη ο ΑΔΜΗΕ και ο ιταλικός διαχειριστής μεταφοράς, Terna, για την αναβάθμιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Ιταλίας.

Όπως δήλωσε η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζιόρτζια Μελόνι, "δεσμευόμαστε να προωθήσουμε νέες διασυνδέσεις, όπως το έργο ύψους 2 δισ. ευρώ για το διπλασιασμό της μεταξύ μας ηλεκτρικής διασύνδεσης".

"Μέσω αυτής της συμφωνίας για την ηλεκτρική διασύνδεση, τριπλασιάζεται η δυναμικότητα από τα 500, σε 1.500 μεγαβάτ. Έχει εξαιρετική σημασία σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου συζητάμε για την ένωση των ευρωπαϊκών δικτύων. Η Ελλάδα είναι πλέον εξαγωγική και μια τέτοια διασύνδεση είναι προς όφελος και των δύο χωρών. Η κατεύθυνση δίνουμε στους δύο διαχειριστές είναι για σύντομη υλοποίηση του έργου", ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ακολουθεί η ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ:

Ο ΑΔΜΗΕ, Διαχειριστής του ελληνικού συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η Terna, Διαχειριστής του εθνικού συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ιταλίας υπέγραψαν σήμερα στη Ρώμη Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU), στο πλαίσιο της Διακυβερνητικής Συνόδου Ιταλίας-Ελλάδας, ορίζοντας τους κύριους όρους και προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη μιας νέας ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ των δύο χωρών.

Η νέα διασύνδεση συνεχούς ρεύματος (DC) μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας αποτελεί έργο στρατηγικής σημασίας που θα υποστηρίξει τις υφιστάμενες υποδομές αλλά και τη μελλοντική ανάπτυξη των δικτύων. Θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων απανθρακοποίησης, ενώ θα ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας και της Ιταλίας ως ενεργειακών κόμβων στη Μεσόγειο.

«Η ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην προώθηση των κλιματικών στόχων της Ευρώπης και στην “πράσινη” ενεργειακή μετάβαση. Ο νέος ενεργειακός διάδρομος μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας θα επεκτείνει το περιθώριο ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας ενώ θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού και την αποδοτικότερη λειτουργία της ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού, προσφέροντας απτά οφέλη στους καταναλωτές και των δύο χωρών. Ο ΑΔΜΗΕ και η Terna, αξιοποιώντας την εκτεταμένη τους τεχνογνωσία και έχοντας εδραιώσει μία στενή συνεργασία, έχουν όλα τα εφόδια για να υλοποιήσουν επιτυχώς αυτό το στρατηγικής σημασίας έργο υποδομής», δήλωσε ο Μάνος Μανουσάκης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ.

«Η νέα υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια στη νότια Ιταλία και θα διευκολύνει την αποδοτική προμήθεια ενέργειας, επιτρέποντας την αξιοποίηση νέων πηγών και τη συνέχιση των ανταλλαγών ηλεκτρισμού μεταξύ των δύο χωρών. Λειτουργώντας παράλληλα με την υφιστάμενη διασύνδεση, που τέθηκε σε λειτουργία το 2002, το έργο αυτό θα αυξήσει περαιτέρω την αποτελεσματικότητα της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας», τόνισε η Giuseppina Di Foggia, Διευθύνουσα Σύμβουλος και Γενική Διευθύντρια της Terna. «Πιστεύουμε ακράδαντα ότι ένα διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας είναι το κλειδί για ένα αξιόπιστο και βιώσιμο δίκτυο».

Το έργο θα έχει μεταφορική ικανότητα 1.000 MW και συνολικό μήκος περίπου 300 χλμ. Το υποβρύχιο τμήμα θα εκτείνεται σε μήκος περίπου 240 χλμ. με μέγιστο βάθος πόντισης 1.000 μέτρων. Η νέα διασύνδεση θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς την υπάρχουσα, ισχύος 500 MW, που ξεκίνησε τη λειτουργία της το 2002. Τέλος, ο ΑΔΜΗΕ και η Terna αναμένεται να επενδύσουν στο έργο περίπου 1,9 δισ. ευρώ.

Στην ιταλική πλευρά, το υποθαλάσσιο καλώδιο θα καταλήγει στον δήμο Melendugno, ενώ ο νέος Σταθμός Μετατροπής θα κατασκευαστεί στον δήμο Galatina, οι οποίοι υπάγονται στην επαρχία Λέτσε.

Το τριετές Μνημόνιο Συνεργασίας θεσπίζει μια κοινή διοικητική δομή του έργου, με στόχο τον σχεδιασμό της συνολικής στρατηγικής και τον συντονισμό των δραστηριοτήτων. Ο ΑΔΜΗΕ και η Terna θα προχωρήσουν επίσης στη σύναψη συμφωνιών για την από κοινού διαχείριση των διαγωνιστικών διαδικασιών προμήθειας καλωδίων και Σταθμών Μετατροπής, καθώς και για την κατασκευή των υποδομών.

Το GRITA 2 έχει ήδη συμπεριληφθεί στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης Δικτύων (TYNDP) 2024 των Ευρωπαϊκών Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς και έχει προταθεί από κοινού για ένταξη στον δεύτερο κατάλογο Έργων Κοινού και Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (PCI/PMI).

Νωρίτερα, το energypress έγραφε:

Πέφτουν σήμερα στη Ρώμη οι υπογραφές για το δεύτερο καλώδιο Ελλάδας- Ιταλίας, γνωστό ως «GR.ITA II», χωρητικότητας 1.000 MW, με το οποίο τριπλασιάζεται η μεταφορική δυναμικότητα μεταξύ των δύο χωρών, βάζοντας τις βάσεις για μια κατακόρυφη αύξηση εξαγωγών προς τη γείτονα κατά την επόμενη δεκαετία.

Στο πλαίσιο των σημερινών επαφών Μητσοτάκη - Μελόνι στην ιταλική πρωτεύουσα και της εν συνεχεία συνεδρίασης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας - Ιταλίας, ο ΑΔΜΗΕ και η TERNA πρόκειται να υπογράψουν το σχετικό MOU, που θα βάζει στις ράγες το τριπλασιασμό του capacity των δύο χωρών από τα 500 MW στα 1500 MW.

Το έργο συνολικού προυπολογισμού 1,8 δισ ευρώ, ξεκίνησε να συζητείται το 2020, αλλά μπήκε σε πιο ουσιαστική φάση προς τα τέλη του 2023 μετά τη συνάντηση ΑΔΜΗΕ- TERNA στην Αθήνα, όταν και κατέστη σαφής από αμφότερες τις πλευρές η αναγκαιότητα να πολλαπλασιαστούν οι ποσότητες των διμερών ανταλλαγών ενέργειας: Τόσο για την ιταλική αγορά που έχει ανάγκη για όλο και μεγαλύτερους όγκους φθηνών εισαγωγών ρεύματος, όσο και για την ελληνική που αναζητά επειγόντως διεξόδους για το αυξανόμενο πλεόνασμα της παραγωγής ΑΠΕ.

Τα μεσημέρια οι εξαγωγές ρεύματος από την Ελλάδα προς την Ιταλία βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, καθώς οι τιμές στο χρηματιστήριο της Ρώμης (GME) είναι σχεδόν πάντα υψηλότερες από τις δικές μας, ωστόσο το capacity της μιας και μοναδικής γραμμής των 500 MW προς τη γείτονα, που τέθηκε σε λειτουργία το 2001, μια εποχή με εντελώς διαφορετικές συνθήκες, έχει κορεστεί εδώ και χρόνια.

Εδώ και καιρό οι δύο Διαχειριστές έχουν εντάξει στα δεκαετή τους προγράμματα την ανάγκη τριπλασιασμού της μεταφορικής ικανότητας του μεταξύ μας υποβρυχίου καλωδίου στα 1500 MW, με τις συζητήσεις να καταλήγουν στο σημερινό MOU, του οποίου είχαν προηγηθεί διαπραγματεύσεις σε τεχνικό επίπεδο για τις τεχνολογίες που θα χρησιμοποιηθούν, καθώς και για το πώς θα μοιραστούν οι αρμοδιότητες του έργου. 

Τα οφέλη για Ελλάδα και Ιταλία

Το «GR.ITA II» στο οποίο η συμμετοχή των δύο Διαχειριστών στο κόστος, όπως και στα μερίδια, θα είναι 50%-50%, υπολογίζεται να είναι έτοιμο στο δεύτερο εξάμηνο του 2031 και πρόκειται να αποτελέσει τη πιο σημαντική διεθνή διασύνδεση της χώρας.

Σε συνθήκες πράσινης υπερπαραγωγής, όπου η Ελλάδα θυμίζει όλο και περισσότερο ένα ενεργειακό δοχείο με πολύ στενό στόμιο, από το οποίο αδυνατούν να περάσουν οι τωρινές ποσότητες -  πολλώ δε μάλλον αυτές που φιλοδοξούμε να παράξουμε, αλλά και να εισάγουμε από τη Μέση Ανατολή - το δεύτερο καλώδιο προς την Ιταλία προβλέπεται να αποτελέσει τη πρώτη μεγάλη διασύνδεση που θα απορροφήσει μέρος από το πλεόνασμα των ΑΠΕ. 

Τους τεράστιους δηλαδή όγκους ενέργειας από ΑΠΕ, που σύμφωνα με το ΕΣΕΚ υπολογίζονται σε περίπου 25 GW το 2030, ωστόσο αρκετοί εκτιμούν ότι μπορεί και να ξεπεράσουν τα 30 GW μέχρι τα τέλη της δεκαετίας.

Από τη πλευρά της ιταλικής αγοράς, ακριβώς επειδή η χώρα διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη βιομηχανία στην Ευρώπη, έχει ανάγκες που ξεπερνούν κατά πολύ την εγχώρια παραγωγή ηλεκτρισμού, με αποτέλεσμα να είναι αν όχι ο μεγαλύτερος, ένας από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ρεύματος στην ήπειρο. Και παρ’ ότι διαθέτει μια ακμάζουσα αγορά φωτοβολταϊκών, η ζήτηση κινείται και θα συνεχίσει να κινείται αυξητικά.

Το ιστορικό του «GR.ITA II»

Στο θέμα είχε αναφερθεί προ ημερών από το βήμα του OT Forum, o CEO του ΑΔΜΗΕ, Μ.Μανουσάκης, λέγοντας ότι «οι διαπραγματεύσεις έχουν ολοκληρωθεί, το έργο θα μπει άμεσα στις ράγες, με το 50% της ρυθμιζόμενης βάσης του καλωδίου να ανήκει στον ΑΔΜΗΕ και το υπόλοιπο 50% στον Ιταλό Διαχειριστή».

Στη μακρά πορεία των ελληνοιταλικών επαφών για το έργο ξεχωρίζει η ολοκλήρωση το 2022 της μελέτης σκοπιμότητας (εκπόνηση μελετών αγοράς και δικτύου και ανάλυση κόστους – οφέλους) από κοινή ομάδα εργασίας μεταξύ των δύο Διαχειριστών. Και κατόπιν αξιολόγησης των αποτελεσμάτων, είχε συμφωνηθεί ότι η βέλτιστη τεχνοοικονομικά λύση είναι η κατασκευή μιας νέας διασύνδεσης με μεταφορική ικανότητα 1.000 MW, προκειμένου να τριπλασιαστεί το περιθώριο των ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας.

Σημαντική θεωρείται και η επίσκεψη το Νοέμβριο του 2023 στην Αθήνα αντιπροσωπείας της TERNA, υπό την επικεφαλής της Giuseppina Di Foggia, μαζί με τους τότε CFO και επικεφαλής μεγάλων έργων και διεθνούς ανάπτυξης, όπου και αναλύθηκε διεξοδικά το έργο με την ηγεσία του ΑΔΜΗΕ.

Στα τεχνικά χαρακτηριστικά του «GR.ITA II», το έργο απαρτίζεται από δύο υποθαλάσσια καλώδια μήκους 250 χιλιομέτρων με ισχύ έως και 1.000 μεγαβάτ (MW) και δύο υπόγεια καλώδια συνεχούς ρεύματος μήκους 50 χιλιομέτρων, τα οποία θα συνδέουν τη Θεσπρωτία με το Melendugno. Στη συνέχεια θα καταλήγουν στη Galatina, (επαρχία του Λέτσε), όπου ένας σταθμός μετατροπής θα συνδεθεί με το εθνικό δίκτυο της Ιταλίας μέσω ενός υπόγειου καλωδίου εναλλασσόμενου ρεύματος. 

Σε ένα πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, το έργο, πέραν της ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας των δύο χωρών και της περαιτέρω ενοποίησης της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού, αναμένεται και να οδηγήσει σε σύγκλιση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας. Ούτως ή άλλως η γειτνίαση μας με την Ιταλία έχει ως αποτέλεσμα, ως ακριβότερη αγορά, να «τραβάει» πολλές φορές τις τιμές της ελληνικής αγοράς προς τα πάνω, γεγονός που θα παρατηρείται όλο και πιο συχνά.

Σε ευρωπαικό επίπεδο, ΑΔΜΗΕ και TERNA έχουν προχωρήσει στην υποβολή αιτήματος για την ένταξη του project (GR.ITA II) στον 2ο Ενωσιακό Κατάλογο Έργων Αμοιβαίου και Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (PCI/PMI), στο πλαίσιο της παρουσίασης των υποψήφιων έργων PCI/PMI που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 20 Μαρτίου.