Την ενεργειακή ατζέντα της ΝΑ Ευρώπης ανέδειξε το 5th SEEED του ΙΕΝΕ

Με συμμετοχή ξένων συνέδρων από τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης, αλλά και ευρύτερα, πραγματοποιήθηκε στις 2 και 3 Ιουνίου το «5th South East Europe Energy Dialogue», η ετήσια διεθνής συνάντηση που οργανώνει το Ινστιτούτο Ενέργειας ΝΑ Ευρώπης (ΙΕΝΕ) στην Θεσσαλονίκη. Εκπρόσωποι κυβερνήσεων, ρυθμιστικών φορέων κ.ά. από χώρες της ΝΑ Ευρώπης, ακαδημαϊκοί, ανώτερα στελέχη από τις μεγαλύτερες ενεργειακές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, αλλά και από διεθνείς δικηγορικές εταιρείες, τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (π.χ. EBRD, European Investment Bank, Black Sea Development Bank, κλπ.), καθώς και υψηλόβαθμα στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Energy Community και του World Energy Councilέλαβαν μέρος και εφέτος στον «Ενεργειακό Διάλογο» του ΙΕΝΕ.

Το «5th South East Europe Energy Dialogue» διοργανώθηκε με την συνεργασία δύο πολύ σημαντικών διεθνών φορέων, του MEES (Middle East Economic Survey) και του WEC (World Energy Council), ενώ το ειδικό θέμα στο οποίο επικεντρώθηκε το εφετινό Συνέδριο ήταν: «Electricity and Gas Infrastructures Priorities in SE Europe – Towards a Regional Market».

Τις εργασίες του 5th SEEED άνοιξαν, την Πέμπτη 2 Ιουνίου, με εισαγωγικές τους ομιλίες, ο πρόεδρος του ΙΕΝΕ, Δρ. Γιάννης Δεσύπρης, όπως και ο κ. Σλαβ Σλάβωφ, Περιφερειακός Συντονιστής του WEC για την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία (WEC). Και οι δύο υπογράμμισαν τον "πράσινο" χαρακτήρα του φυσικού αερίου σε σχέση με τα υπόλοιπα ορυκτά καύσιμα, γεγονός που το καθιστά ιδανικό συμπλήρωμα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίες αναμένεται να προσελκύσουν δισεκατομμύρια ευρώ επενδύσεων στη δεκαετία που διανύουμε. Τα πορίσματα αυτά επιβεβαίωσε και ο κ. Κωστής Σταμπολής, Αντιπρόεδρος και Γενικός Διευθυντής του ΙΕΝΕ, ο οποίος είχε την ευκαιρία να παρουσιάσει την έρευνα του Ινστιτούτου με τίτλο «South East Europe Energy Outlook» στο κοινό. Μεταξύ άλλων, επισήμανε ότι οι επενδύσεις στη ΝΑ Ευρώπη στον κλάδο της ενέργειας αναμένεται ότι θα φτάσουν τα 250 δις ευρώ ως το 2020.

Στη συνέχεια, τη σκυτάλη πήρε ο κ. Σαλέχ Τζαλάντ, εκδότης του έγκυρου περιοδικού Middle East Economic Survey (MEES), ο οποίος στάθηκε στη σημασία της Μέσης Ανατολής βασικού προμηθευτού για το φυσικό αέριο και το LNG της Ευρώπης. Τόνισε, επίσης, ότι ο διεθνής διάλογος για τα ενεργειακά ζητήματα είναι κρίσιμος, καθώς η παραγωγή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής καλύπτει το 27% της ζήτησης της Γηραιάς Ηπείρου. Αμέσως μετά, ο κ. Ζόραν Στάνιτς, ενεργειακός εμπειρογνώμονας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, έκανε λόγο για τη χρηματοδότηση που παρέχει η τράπεζα, ιδίως στη δύσκολη οικονομική συγκυρία που διανύουμε. Συνολικά, η ΕΙΒ χορήγησε δάνεια 20,5 δις ευρώ για ενεργειακά και περιβαλλοντικά έργα το 2010 σε χώρες της περιοχής, παραδείγματα των οποίων παρουσιάστηκαν.

Επόμενος ομιλητής ήταν ο κ. Γιουρντακούλ Γιτιγκουντέν της Borusan ENBW Energy της Τουρκίας, ο οποίος περιέγραψε την τουρκική ενεργειακή πολιτική και τις τάσεις που θα επικρατήσουν στο εξής.

Ακολούθησε η δεύτερη συνεδρία, με θέμα την αγορά ηλεκτρισμού, υπό τον συντονισμό του κ. Ηλία Καρυδογιάννη, αντιπροέδρου της EGL Hellas, με κύριο ομιλητή τον κ. Σίμον Ουζούνωφ, επικεφαλής του τμήματος ηλεκτρισμού του Energy Community Secretariat, ο οποίος επικεντρώθηκε στα ρυθμιστικά ζητήματα του κλάδου του ηλεκτρισμού στην ΝΑ Ευρώπη.

Εν συνεχεία, ο κ. Κώστας Σακελλάρης της ΡΑΕ ανέλυσε τη μελέτη SEE WMO για την χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού και υπογράμμισε τα μέτρα εκείνα που απαιτούνται για την απελευθέρωσή της, ενώ ο Δρ. Γιώργος Πεπόνης, Γενικός Διευθυντής της EGL Hellas, παρουσίασε στο διεθνές κοινό του συνεδρίου τις τελευταίες εξελίξεις στην ελληνική αγορά, όπως διαμορφώθηκε από το 2009 μέχρι σήμερα και τις προοπτικές ιδίως μετά την ενσωμάτωση του 3ου Ενεργειακού Πακέτου στην ελληνική αγορά.

Ομιλητές στη δεύτερη συνεδρία ήταν επίσης ο κ. Aλεξάντερ Μιγιούσκοβιτς, διευθυντικό στέλεχος της Prenos AD του Μαυροβουνίου, καθώς και ο κ. Αντρέα Σίρι της EFET, οι οποίοι ανέλυσαν διάφορες πτυχές της αγοράς σε ευρωπαϊκό και περιφερειακό επίπεδο, ενώ ακολούθησε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τη συμμετοχή των κ.κ. Σίρι, Ντίνος Μπενρουμπί της Protergia, κ. Αλεξάνταρ Μιγιούσκοβιτς, κ. Ανδρέα Τζούρου, διευθύνοντα της Elpedison και κ. Δημήτρη Ασημάκη, εταίρου της Norton Rose.

Στην τρίτη συνεδρία, που ήταν αφιερωμένη στις υποδομές του τομέα του ηλεκτρισμού, οι εργασίες ξεκίνησαν με εισαγωγικά σχόλια των συντονιστών κκ. Ι. Χατζιβασιλειάδη, Γενικού Γραμματέα του ΙΕΝΕ και Αλεξάνταρ Μιγιούσκοβιτς της Prenos. Στη συνέχεια, ο κ. Γιάννης Καμπούρης, διευθυντής σχεδιασμού του ΔΕΣΜΗΕ, περιέγραψε το δίκτυο ENTSO-E, στο οποίο συμμετέχουν οι διαχειριστές της κάθε χώρας της Ευρώπης, ενώ ακολούθησε εισήγηση του κ. Μίροσλαβ Κούκομπατ, επικεφαλής του τμήματος Ενέργειας και Υποδομών του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας της ΝΑ Ευρώπης. Ο Διευθυντής του Ενεργειακού Ινστιτούτου του Ερευνητικού Κέντρου Μαρμαρά της Τουρκίας, Δρ. Μουσταφά Τίρις, αναφέρθηκε εκτενώς στις επιδοτούμενες τιμές ως εργαλείο ανάπτυξης των ΑΠΕ, τόσο στην Ευρώπη, όσο και σε επιμέρους χώρες, ενώ η κα Ντάνα Ντούικα, διευθύντρια του Ρουμανικού Συνδέσμου Αιολικών, αφιέρωσε τη δική της ομιλία στις δυνατότητες των ΑΠΕ και ειδικά των αιολικών στη χώρα της. Τέλος, ο κ. Σωτήρης Καπέλλος, Διευθυντής Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Σχεδίων της ΕΛΠΕ Ανανεώσιμες, μίλησε για την αγορά των φωτοβολταϊκών της χώρας μας, τόσο για το σημερινό status quo, όσο και για το που κινείται στο άμεσο μέλλον, με άξονα το 2015.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσίασε η συνεδρία του «5th South East Europe Energy Dialogue» του ΙΕΝΕ που ήταν αφιερωμένη στα ενεργειακά σενάρια του WEC (World Energy Council) – το οποίο συνεργάστηκε με το ΙΕΝΕ στην διοργάνωση του εφετεινού Συνεδρίου - για την ασφάλεια προμηθειών της Ευρώπης έως το 2050. Η συνεδρία ξεκίνησε με εισαγωγικές παρατηρήσεις του κ. Slav Slavov, Περιφερειακού Συντονιστή του WEC για την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία, ο οποίος μίλησε για την ανάγκη αντικατάστασης του συστήματος feed-in tariffs με άλλους πλέον, «έξυπνους» χρηματοδοτικούς μηχανισμούς οι οποίοι, στη συνέχεια θα πρέπει να εναρμονιστούν μεταξύ τους σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Στην συνέχεια, ο κ. Karl Rose, Διευθυντής Πολιτικής και Σεναρίων του WEC, παρουσίασε την εν εξελίξει έρευνα του Οργανισμού για τον ρόλο των μεταφορών στο ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης ως το 2050. Μία από τις κεντρικές εκτιμήσεις των σεναρίων αυτών, τα οποία πρόκειται να δημοσιευθούν το 2012, είναι ότι η ενεργειακή ζήτηση στην Ευρώπη αναμένεται να αυξηθεί κατά 32% με 40% ως το 2030. Ο Καθηγητής William D’Haeseleer, Διευθυντής του Energy Institute του Πανεπιστημίου της Leuven και Πρόεδρος του WEC Βελγίου, αναφέρθηκε εκτενώς στο κόστος που έχουν οι πολιτικές προώθησης των ΑΠΕ στην ΕΕ. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην γερμανική πολιτική feed-in tariffs, η οποία, παρά τις προσδοκίες των εμπνευστών της, οδήγησε σε μεγάλες δαπάνες κονδυλίων που, όμως, μικρή ανταποδοτικότητα είχαν όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και την ενεργειακή ασφάλεια. Ο κ. Alexander Zafiriou, Senior Advisor της γερμανικής επιτροπής του WEC, ανέλυσε το καθεστώς ενεργειακής ασφάλειας της Γερμανίας κατά την τελευταία εικοσαετία, ενώ ο κ. Philip Thomas, Project Manager του Τομέα Σεναρίων του WEC, περιέγραψε διεξοδικά τις τάσεις και τις προοπτικές της αγοράς φυσικού αερίου, ειδικά υπό το φως της ανάπτυξης του shale gas (αέριο από σχιστολιθικά πετρώματα).

Τέλος, ο Γενικός Διευθυντής του ΙΕΝΕ, κ. Κωστής Σταμπολής, εκπροσωπώντας τον Καθηγητή του ΕΜΠ, κ. Παντελή Κάπρο - ο οποίος δεν κατέστη δυνατόν να παραστεί στο 5th SEEED - παρουσίασε τα σενάρια που επεξεργάζεται, βάσει του μοντέλου PRIMES, η εργαστηριακή ομάδα του E3MLab.

Η πέμπτη συνεδρία, με τίτλο "Υποδομές του Ενεργειακού Τομέα: Πολιτικές, Χρηματοδότηση, Επενδύσεις και Ευκαιρίες Εργασίας", ξεκίνησε με ομιλία του κ. Χρήστου Φώλια, πρώην υπουργού Ανάπτυξης και σήμερα Προέδρου του Αραβοελληνικού Επιμελητηρίου, ο οποίος υπογράμμισε τις διαφορές του σήμερα σε σχέση με μόλις ένα χρόνο πριν για τον κλάδο της ενέργειας. Μάλιστα, ο πρώην υπουργός δήλωσε ότι «για εμένα ο South Stream είναι η σημαντικότερη ενεργειακή συμφωνία της Ελλάδας στον 21ο αιώνα, αλλά για άλλους είναι κόκκινη γραμμή».

Η κα Χρυσούλα Αργυρίου, Διευθύντρια του Τμήματος Ηλεκτρισμού της Διεύθυνσης Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρουσίασε τις προσπάθειες που καταβάλει η Κομισιόν για επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές από το 2009 και μετά, στον ηλεκτρισμό και στο φυσικό αέριο.

Τέλος, ο κ. Κώστας Θεοφύλακτος, Πρόεδρος της ΕΣΗΘ, μίλησε για τις προοπτικές της συμπαραγωγής ενέργειας στα πλαίσια του προγράμματος WP2, το οποίο χωρίζει την ευρωπαϊκή ήπειρο σε τέσσερις διακριτές ζώνες και επιχειρεί να αναλύσει τις τάσεις και τις δυνατότητες στην κάθε χώρα και ζώνη. Ακολούθησε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τη συμμετοχή της κας Αργυρίου, του κ. Χατζηβασιλειάδη, του κ. Ουζούνωφ, του κ. Κούκομπατ και του κ. Χ. Γιέρεμιαν της διεθνούς τράπεζας Black Sea Trade & Development Bank (BSTDB), με έδρα τη Θεσσαλονίκη.

Την Παρασκευή, 3 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκαν οι δύο τελευταίες συνεδρίες του 5th South East Europe Energy Dialogue». Η έκτη συνεδρία με θέμα τις προκλήσεις στην αγορά φυσικού αερίου στην ΝΑ Ευρώπη, είχε ως συντονιστές τον Δρ. Peter Poptchev, Ambassador at Large για την Ενεργειακή Ασφάλεια και την Κλιματική Αλλαγή, Συντονιστή του Nabucco στο Υπουργείο Εξωτερικών Βουλγαρίας και τον Δρ. Θεόδωρο Τσακίρη, Συντονιστή Ερευνών του ΙΕΝΕ.

Στη συνεδρία αυτή, ο κ. Βαλέρι Τσάλι, αναπληρωτής διευθυντής του Ουκρανικού Κέντρου Οικονομικών και Πολιτικών Μελετών, μίλησε για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η αγορά φυσικού αερίου στη ΝΑ Ευρώπη, δίνοντας έμφαση στη διαφοροποίηση των πηγών και στην ανάπτυξη των υποδομών. Ο κ. Γιώργος Παπαρσένος του ΔΕΣΦΑ παρουσίασε στο διεθνές ακροατήριο το ελληνικό σύστημα φυσικού αερίου, υπογράμμισε ότι στόχος είναι να γίνει η Ελλάδα κόμβος στην ευρύτερη περιοχή, ενώ τόνισε ότι τα σχετικά έργα που υλοποιούνται αυτή τη στιγμή από τον ΔΕΣΦΑ ανέρχονται σε 265 εκατ. ευρώ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η ομιλία του Δρ. Ναρσί Γκορμπάν, διευθυντή της Narkangan Gas to Liquid International, με έδρα την Τεχεράνη, ο οποίος ανέλυσε τις τάσεις που εμφανίζονται στην αγορά αερίου της ΝΑ Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, με έμφαση στις αραβικές εξεγέρσεις, στην ανάπτυξη του μη συμβατικού αερίου και στις αλλαγές που επιφέρει το ατύχημα της Φουκουσίμα. Στη συνέχεια, ο Δρ. Ελνούρ Σολτάνωφ, καθηγητής της Διπλωματικής Ακαδημίας του Αζερμπαϊτζάν, τόνισε πως η χώρα του αντιμετωπίζει τους ενεργειακούς της πόρους ως μέσο διασφάλισης της εθνικής της ανεξαρτησίας, αφού η μακρά ιστορία της στην παραγωγή υδρογονανθράκων έχει δημιουργήσει μια ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία και ταυτότητα.

Στη συνέχεια, ο κ. Φοίβος Συμεωνίδης, διευθυντής ερευνών και παραγωγής των ΕΛΠΕ, προχώρησε σε μια ανάλυση για τις τεχνικές διαστάσεις της υπόγειας αποθήκευσης αερίου, η οποία είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα σε σχέση με το πεδίο της Νοτίου Καβάλας. Για το ίδιο ζήτημα μίλησε και ο κ. Μηνάς Κιτσίλης, εταίρος της Norton Rose, αναδεικνύοντας τα νομικά ζητήματα που αφορούν την χρήση του συγκεκριμένου χώρου ως αποθήκης.

Η τελευταία συνεδρία, αφιερωμένη στην ολοκλήρωση της αγοράς φυσικού αερίου στην ΝΑ Ευρώπη, είχε συντονιστές τον κ. Gokhan Yardim, Γενικό Διευθυντή της τουρκικής Angoragaz και τον κ. Κωνσταντίνο Παπαμιχαλόπουλο, Δικηγόρο και Εταίρο της KDGI, μέλος της Δ.Ε. του ΙΕΝΕ.

Κύριος ομιλητής στη συνεδρία αυτή ήταν ο κ. Σπύρος Παλαιογιάννης, Αντιπρόεδρος της ΔΕΠΑ, με θέμα το ρόλο της Επιχείρησης στην διάδοση του φυσικού αερίου στην Ελλάδα και την ΝΑ Ευρώπη γενικότερα, μέσω της ανάπτυξης των αγωγών, ενώ σημαντικές ήταν οι εισηγήσεις των κκ. Erin Ford, (Export Transit Manager της BP), Rosen Simitchiev (Energy Expert και Σύμβουλος της Bulgartransgaz EAD), Βλάντιμιρ Ντούροβιτς (Διευθυντής του Τομέα Ανάπτυξης της κροατικής Plinarco Ltd. και Παναγιώτη Κανελλόπουλου (Managing Director της M & M Gas SA).

Οι εργασίες του 5th SEEED του ΙΕΝΕ ολοκληρώθηκαν με συζήτηση Στρογγυλής Τράπεζας υπό τον συντονισμό του Δρ. Ιωάννη Δεσύπρη, Προέδρου του Ινστιτούτου. Οι συμμετέχοντες στη συζήτηση ανέλυσαν τις προοπτικές ολοκλήρωσης της αγοράς φυσικού αερίου στην περιοχή, τόσο υπό το φως των πρόσφατων ενεργειακών όσο και γεωπολιτικών εξελίξεων. Στη συζήτηση συμμετείχαν οι κκ. Βαλέρι Τσάλι, Γιώργος Παπαρσένος, Gokhan Yardim, Βλάντιμιρ Ντούροβιτς και Ελνούρ Σολτάνωφ.

Επίσημοι χορηγοί του 5th SEEED ήταν οι εταιρείες Protergia και ΔΕΠΑ, ενώ στους υποστηρικτές συγκαταλέγονται οι εταιρείες ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, Elpedison, KGDI Law Firm, Norton Rose και Siemens. Χορηγοί επικοινωνίας ήσαν οι εφημερίδες «Καθημερινή» και «New Europe» και οι διαδικτυακοί τόποι Energia.gr και Euro2day.