Τι γίνεται με το “Αφροδίτη” ;

Ζωντανό παραμένει το όλο εγχείρημα της αξιοποίησης του οικοπέδου 12 («Αφροδίτη») στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου, με την κυβέρνηση να προτίθεται να δώσει και άλλη πίστωση χρόνου στη διαχειρίστρια εταιρεία (Chevron) ώστε να λάβει τις αποφάσεις της εντός του 2022. Από τον Δεκέμβριο του 2011, όταν έγινε η ανακάλυψη του κοιτάσματος των 4,5 τρισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, αλλά και το 2013 όταν έλαβε χώρα η πρώτη επιβεβαιωτική γεώτρηση μέχρι και τις μέρες μας τα πράγματα κινούνται με αρκετά αργούς ρυθμούς.

Η μείωση των τιμών του πετρελαίου και φυσικού αερίου στα μέσα του 2014 σε συνδυασμό με την ανακάλυψη του γιγαντιαίου κοιτάσματος «Ζορ» στην αιγυπτιακή ΑΟΖ, η οποία μετατόπισε το ενδιαφέρον των εταιρειών στη γειτονική μας χώρα, είχαν παγώσει για τα καλά τις διαδικασίες ανάπτυξης. Ωστόσο, θα πρέπει να τονίσουμε ότι με την ανάκαμψη των τιμών ενέργειας, η κυβέρνηση προχώρησε τον Νοέμβριο του 2019 στη χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων για το κοίτασμα «Αφροδίτη», άδεια η οποία είναι και η πρώτη που παραχωρείται από την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η συμφωνία του Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και των εταιρειών (Chevron, Shell και Delek) που έχουν τα δικαιώματα του «Αφροδίτη» προέβλεπε μία χρονική περίοδο δύο ετών στην οποία θα λάμβανε χώρα η δεύτερη επιβεβαιωτική γεώτρηση στο συγκεκριμένο τεμάχιο. Ωστόσο, η πανδημία της Covid-19 η οποία πάγωσε το γεωτρητικό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτέλεσε ανασταλτικό παράγοντα για την περαιτέρω επιτάχυνση των διαδικασιών. Είναι ξεκάθαρο πως η περίοδος των δύο ετών από τον Νοέμβριο του 2019 μέχρι και τον Νοέμβριο του 2021, θα παρέλθει χωρίς να προχωρήσει η δεύτερη επιβεβαιωτική γεώτρηση.

Η ραγδαία άνοδος των τιμών ενέργειας έχει αναζωπυρώσει τις συζητήσεις μεταξύ ειδικών οι οποίοι θέτουν το εξής ερώτημα: Γιατί καθυστερεί η ανάπτυξη και εκμετάλλευση του τεμαχίου «Αφροδίτη»;

Αναμφίβολα, τα 4,5 τρισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου του «Αφροδίτη» μπορούν όχι μόνον να υπερκαλύψουν την εσωτερική αγορά, αφού σύμφωνα με τους αναλυτές οι ανάγκες της Κύπρου για ηλεκτροπαραγωγή είναι 500 εκατ. κυβικά μέτρα, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για εξαγωγές στην Αίγυπτο προς τους σταθμούς υγροποίησης Idkou και Damieta.

«Αθέτηση χρονοδιαγραμμάτων» 

Καλά ενημερωμένη πηγή ανέφερε στον «Π» ότι οι προηγούμενες ανανεώσεις της σύμβασης του «Αφροδίτη» με τις εταιρείες έχουν κάποια χρονοδιαγράμματα τα οποία έχουν επανειλημμένα παραβιαστεί από τις εμπλεκόμενες εταιρείες. Παράλληλα, η ίδια πηγή υπέδειξε στον «Π» ότι οι εταιρείες που εμπλέκονται στο κοίτασμα «Αφροδίτη» θα προσπαθήσουν ξανά να αποσπάσουν την ανανέωση, χρησιμοποιώντας το μέγεθός τους και τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες της περιοχής.

«Οι εμπλεκόμενες εταιρείες αποσπούν συνεχώς ανανεώσεις χωρίς να έχουν κάποιο πρόγραμμα εκμετάλλευσης του κοιτάσματος. Σε αυτό τους βοηθά η εύκολη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η πολιτική διακήρυξη ότι το φυσικό αέριο της «Αφροδίτης» θα πάει με αγωγό στην Αίγυπτο», ανέφερε η ίδια πηγή.

Ερωτήματα

Τα ερωτήματα τα οποία θα πρέπει να απαντήσει η κυβέρνηση είναι εάν οι εταιρείες έχουν αθετήσει τα αρχικά χρονοδιαγράμματα και γιατί. Πότε να αναμένουμε την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου; Είναι το 2025, όπως ανέφερε επανειλημμένως η υπουργός Ενέργειας, εφικτός στόχος; Τι γίνεται μέχρι το 2025 αν άλλοι εξωγενείς παράγοντες επηρεάσουν το γεωτρητικό μας πρόγραμμα;

Τι σημαίνει για την Κύπρο και τον φορολογούμενο η καθυστέρηση στην ανάπτυξη του «Αφροδίτη»; Πώς μπορεί να επενδύουμε ακόμα σε φυσικό αέριο ενώ οι στρατηγικές της ΕΕ στοχεύουν στην μείωση της χρήσης φυσικού αερίου με το πέρασμα του χρόνου και την υιοθέτηση νέων πηγών παραγωγής ενέργειας, όπως είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Πώς συνάδει ο σχεδιασμός αυτός με την στρατηγική της ΕΕ ότι μέχρι το 2030 οι εκπομπές ρύπων θα πρέπει να μειωθούν κατά 55%; Τέλος, τι γίνεται με τις διαβουλεύσεις σε ό,τι αφορά τις διαφωνίες μεταξύ Ισραήλ και Κύπρου για το «Yishai» το οποίο επίσης εμποδίζει την ανάπτυξη του κοιτάσματος «Αφροδίτη»; Θα υπάρξει κατάληξη μεταξύ των εταιρειών ή θα αναλάβει διεθνής διαμεσολαβητής, ο οποίος θα χρειαστεί άλλους έξι μήνες για να καταλήξει κάπου;

Το χρονικό περιθώριο των 180 ημερών για διαπραγμάτευση των εμπλεκόμενων εταιρειών στο «Αφροδίτη-Yishai», το οποίο συμφωνήθηκε τον περασμένο Μάρτιο μεταξύ των υπουργών Ενέργειας Κύπρου και Ισραήλ, έχει παρέλθει. Οι πληροφορίες της εφημερίδας μας αναφέρουν, πάντως, ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής κατάληξη.

(του Γιώργου Πυρίσιη, "Πολίτης")