Στρατηγική επιλογή η προσήλωση της Motor Oil στο υδρογόνο – Αγορά και απλοποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου τα «κλειδιά» για την προώθηση του καυσίμου

Την πρόθεση του Ομίλου Motor Oil να πρωταγωνιστήσει στην παραγωγή και διάθεση υδρογόνου ως μέρος μιας συνολικότερης στρατηγικής για τα ανανεώσιμα καύσιμα αποτυπώνουν τα εγκαίνια του πρώτου πρατηρίου υδρογόνου στην Ελλάδα και ένα από τα πρώτα στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Ειδικότερα, όπως επισήμανε, μεταξύ άλλων, ο Διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Ομίλου Motor Oil Κωνσταντίνος Χατζηφώτης, μιλώντας εχθές σε εκδήλωση παρουσίασης του έργου, το υδρογόνο καταλαμβάνει εξέχουσα θέση στα επενδυτικά σχέδια της Motor Oil συνολικού ύψους 4 δις ευρώ με το μεγαλύτερο μέρος, ήτοι 2,5 δις ευρώ να αφορούν την ανάπτυξη των υποδομών, μεταξύ των οποίων, και η αλυσίδα αξίας του υδρογόνου.

Με τα εγκαίνια του πρώτου πρατηρίου υδρογόνου, ο Όμιλος μετράει μια επιτυχημένη στρατηγική αξιοποίησης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, γεγονός που δείχνει την έμφαση και την αφοσίωση να διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο από την πρώτη στιγμή σε αυτό που έρχεται και αναμένεται να κυριαρχήσει στο μέλλον, όπως είναι το υδρογόνο.

Ο νέος εμπορικός σταθμός ανεφοδιασμού Υδρογόνου στους Αγίους Θεοδώρους υπό το εμπορικό σήμα της ΑVIN συνιστά μόλις ένα μέρος του εν λόγω σχεδιασμού με άλλα project να τρέχουν (βλέπε τα προγράμματα TRIERIS, EPHYRA, BLUE MED) και τα οποία απλώνονται σε όλο το εύρος του οικοσυστήματος υδρογόνου, ή διαφορετικά αγκαλιάζουν το σύνολο της αλυσίδας αξίας. Επιπρόσθετα, ο Όμιλος έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση για δύο ακόμη πρατήρια υδρογόνου σε Θριάσιο Πεδίο και Ακράτα.

Η ιδιαίτερη αξία του σταθμού έγκειται στο γεγονός ότι δύναται να αποτελέσει το σημείο εκκίνησης για την αγορά υδρογόνου στην Ελλάδα και ως τέτοιο απέσπασε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για το 50% της συνολικής επένδυσης. «Η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων έρχεται να καλύψει το ρίσκο που υπάρχει σε αυτές τις επενδύσεις και το οποίο προκύπτει από το γεγονός ότι δεν υπάρχει αγορά», ανέφερε σχετικά ο κ. Χατζηφώτης για να συμπληρώσει ότι η Motor Oil «υπερπηδά» το πρόβλημα «η κότα κάνει το αυγό ή το αυγό την κότα», θέτοντας τις βάσεις για την διαμόρφωση της αγοράς.

Κρίσιμη παράμετρος η αγορά

Μάλιστα, ανάλογη απάντηση έδωσε και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Hydrogen Europe σε ερώτηση που του τέθηκε για το βασικό επίδικο σήμερα σχετικά με την ωρίμανση του υδρογόνου. «Το πρώτο και το πιο σημαντικό είναι η αγορά» που δύναται να εκκινήσει ευθύς αμέσως από τον τομέα της διύλισης με την αντικατάσταση του μπλε και γκρι υδρογόνου με «πράσινο» υδρογόνο, όπως επιχειρεί να κάνει η Motor Oil. Αυτό μπορεί να αποτελέσει την βάση για την περαιτέρω αξιοποίηση του υδρογόνου προς την παραγωγή πράσινων συνθετικών καυσίμων, πράγμα που αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους του Ομίλου σε αυτό το εγχείρημα.

 Άλλωστε, η σχετική ευρωπαϊκή οδηγία προβλέπει ότι 1% των ποσοτήτων από κάθε καύσιμο που χρησιμοποιείται θα πρέπει να έχει «πράσινη» προέλευση μέχρι το 2030, γεγονός που θέτει στην ημερήσια διάταξη του ενεργειακού συστήματος τα ανανεώσιμα συνθετικά καύσιμα.

Το «start point» για τα πράσινα καύσιμα

Σε αυτή την κατεύθυνση, το ανανεώσιμο υδρογόνο όπως και τα άλλα πράσινα αέρια αναμένεται να έχουν συμπληρωματικό ρόλο με την ανανεώσιμη ενέργεια σαν φορείς ενέργειας και ενδιάμεσο σε μοριακές μετατροπές για την παραγωγή καυσίμων μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος. «Για εμάς στη Motor Oil το υδρογόνο είναι ο φορέας που μας πάει στα καθαρά καύσιμα της επόμενης μέρας σε αεροπλοΐα και ναυτιλία», ανέφερε ο κ. Χατζηφώτης για να προσθέσει ότι υπάρχουν οι όροι για τον περιορισμό του κόστους παραγωγής πράσινου υδρογόνου.

Σημειώνεται ότι το 70% του κόστους παραγωγής υδρογόνου οφείλεται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με αποτέλεσμα αν αξιοποιηθεί η περίσσεια πράσινης ηλεκτρικής ενέργεια που σήμερα πετιέται στα σκουπίδια, ελλείψει ζήτησης, δύναται να υπάρξει σημαντική μείωση του κόστους, καθιστώντας την όλη διαδικασία πιο ανταγωνιστική. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το κόστος παραγωγής πράσινου υδρογόνου κυμαίνεται σήμερα στα 15 ευρώ το κιλό με προοπτική ωστόσο, όπως επισήμανε ο Γιώργος Χατζημαρκάκης να περιοριστεί στα 5 ευρώ ανά κιλό τα επόμενα χρόνια, ιδίως όσο ωριμάζει η αγορά υδρογόνου.

Σε κάθε περίπτωση, όπως ανέφερε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Hydrogen Europe, θα πρέπει να υπάρξει απλοποίηση του σχετικού ρυθμιστικού πλαισίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς αυτό έχει καταλήξει «τροχοπέδη» για την αγορά. Προς επίρρωσιν του προβλήματος, αναφέρθηκε χαρακτηριστικά, ότι οι ρυθμιστικές και κανονιστικές διατάξεις παραγνωρίζουν την δεδομένη πραγματικότητα της αγοράς, καταλήγοντας να «υποχρεώνουν ένα μωρό να κάνει άλματα όταν καλά καλά δεν περπατάει». Υπό αυτό το πρίσμα, το θεσμικό πλαίσιο χρήζει σοβαρών αλλαγών που, όπως ανέφερε ο κ. Χατζημαρκάκης, η Hydrogen Europe με 622 μέλη παρεμβαίνει σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να αρθούν οι όποιες δυσκολίες και εμπόδια.

Οι χρήσεις του υδρογόνου

Πέρα από τα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, το υδρογόνο μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην απανθρακοποίηση της βαριάς βιομηχανίας.

Η αμέσως επόμενη εφαρμογή όπου το υδρογόνο μπορεί να έχει σημαντικό ρόλο και ανταγωνιστικό κόστος είναι οι βαριές μεταφορές όπου ο απόλυτος εξηλεκτρισμός είναι δύσκολος και σε αυτόν τον τομέα μαζί με τη βαριά βιομηχανία μπορεί το υδρογόνο να  αναπτυχθεί σε μεγάλη κλίμακα.

Γενικά το υδρογόνο έχει νόημα για στόλους μεταφορικών οχημάτων με κυκλικότητα στις διαδρομές.

Η τεχνολογία των λεωφορείων κυψελών καυσίμου με καύσιμο υδρογόνο είναι πραγματικότητα με εφαρμογή σε πολλές μεγάλες Ευρωπαϊκές πόλεις. Ένα τέτοιο λεωφορείο έχει ήδη πραγματοποιήσει δοκιμαστικές μεταφορές στου δρόμους της Αθήνας τον περασμένο Μάιο (Μάιο 2024) υπό την αιγίδα του Ευρωπαϊκού προγράμματος JIVE το οποίο υποστηρίζει η Μότορ Όιλ μέσω του Ευρωπαϊκού Έργου της κοιλάδας υδρογόνου TRIERES τo οποίο συντονίζει.

Παρομοίως εφαρμογές στις βαριές μεταφορές όπως νταλίκες, υπεραστικά πούλμαν, εμπορικοί στόλοι με βάνς, καθώς και ναυτιλία κοντινών αποστάσεων έπονται και έχουν πολύ νόημα για εφαρμογή του υδρογόνου.

Τέλος ένα επίσης πολύ σημαντικό νέο πεδίο εφαρμογής του υδρογόνου είναι η μετατροπή του σε πράσινα συνθετικά καύσιμα όπως το αειφόρο καύσιμο αεροπορίας και η μεθανόλη ή αμμωνία για να υποστηρίξουν την αεροπορία και τη ναυτιλία

Τα πλεονεκτήματα της υδρογονοκίνησης

 Η υδρογονοκίνηση, δηλαδή η χρήση υδρογόνου ως καυσίμου για την κίνηση οχημάτων, παρουσιάζει αρκετά πλεονεκτήματα έναντι των συμβατικών καυσίμων (βενζίνη, Diesel) αλλά και σε σχέση με άλλες εναλλακτικές λύσεις, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρίες. Ακολουθούν τα βασικά πλεονεκτήματα:

1. Μηδενικές εκπομπές ρύπων από πράσινο υδρογόνο

Τα οχήματα υδρογόνου με κυψέλες καυσίμου (fuel cells) εκπέμπουν μόνο υδρατμούς.

Δεν παράγονται CO₂, NOx ή άλλα επιβλαβή σωματίδια, γεγονός που τα καθιστά ιδανικά για βιώσιμες αστικές μετακινήσεις.

2. Γρήγορη φόρτιση / ανεφοδιασμός

Ένα όχημα υδρογόνου ανεφοδιάζεται σε 3-5 λεπτά, όπως ένα παραδοσιακό όχημα με βενζίνη ή Diesel.

Αντίθετα, η φόρτιση ενός ηλεκτρικού οχήματος με μπαταρία έχει μεγαλύτερη διάρκεια, ανάλογα με τη δυναμικότητα του φορτιστή.

3. Μεγάλη αυτονομία

Τα οχήματα υδρογόνου μπορούν να προσφέρουν αυτονομία 500–700 km ή και περισσότερο.

Αυτό τα καθιστά κατάλληλα για μακρινές αποστάσεις και επαγγελματική χρήση (π.χ. ταξί, φορτηγά).

4. Δυνατότητα καθαρής παραγωγής

Το υδρογόνο μπορεί να παραχθεί από ανανεώσιμες πηγές (ηλιακή, αιολική ενέργεια) μέσω ηλεκτρόλυσης νερού, καθιστώντας το εντελώς πράσινο καύσιμο.

5. Λιγότερη φθορά και συντήρηση

Οι κυψέλες καυσίμου έχουν λιγότερα κινούμενα μέρη σε σχέση με κινητήρες εσωτερικής καύσης, άρα λιγότερες ανάγκες για συντήρηση.

6. Εύκολη ενσωμάτωση σε βαριά οχήματα

Τα φορτηγά, λεωφορεία και τρένα με υδρογόνο ήδη χρησιμοποιούνται πιλοτικά, καθώς το βάρος και η ισχύς που προσφέρει το υδρογόνο είναι κατάλληλα για βαριά μεταφορά.