Σωτήρης Χιωτάκης: Στον TAP υπάρχουν και λυκοφιλίες, γι' αυτό μην χαλαρώνουμε με τα καθαρά δικά μας...

Τους τελευταίους μήνες, η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας μοιάζει να διάγει μια «ειδυλλιακή» εποχή. Η επιλογή του TAP ως του διαδρόμου μεταφοράς του αζέρικου φυσικού αερίου στην Ευρώπη και η συμφωνία με τους Αζέρους για την πώληση του 66% του ΔΕΣΦΑ έχουν αναμφίβολα προσθέσει πόντους στην χώρα μας που, χρόνια τώρα, υπακούει στο όραμα της δημιουργίας ενός ενεργειακού κόμβου αλλά και που βλέπει πάντα κάτι να ορθώνεται ως ανυπέρβλητο εμπόδιο - θυμηθείτε: πετρελαιαγωγός Μπουργκάς προς Αλεξανδρούπολη, νότιος δρόμος South Stream, ITGI.

Ακριβώς σε μία τέτοια περίοδο «ευφορίας» υπάρχει ο κίνδυνος να χάσουμε την μεγάλη εικόνα, να επαναπαυθούμε αβασάνιστα στις πρόωρες δάφνες μας και να ολισθήσουμε και στην παραδοσιακή νεοελληνική λογική «εντάξει, αρκετά κάναμε εμείς, ας κάνει και κάποιος άλλος τίποτε...»

Και για να μην αφήνω ερωτηματικά σε σχέση με τον τίτλο, θα είμαι ευθύς: το γεγονός ότι έχουμε στο TAP ως πολιτικούς εταίρους την Ιταλία και την Αλβανία, δεν σημαίνει ότι οι απόψεις μας και τα συμφέροντά μας αυτονόητα συμβαδίζουν επί παντός ενεργειακού θέματος - πολύ περισσότερο που μέτοχοι του αγωγού είναι και τεράστιες πολυεθνικές ενεργειακές εταιρείες.

Πολύ - πολύ γρήγορα, μπορώ να σκεφθώ δύο ζητήματα, ικανά να δικαιολογήσουν τον χαρακτηρισμό περί «λυκοφιλιών» που χρησιμοποίησα:

- Οι μέτοχοι του TAP είναι αυτονόητο να θέλουν να προχωρήσουν στην  τροφοδοσία της Βουλγαρίας μέσω του συγκεκριμένου αγωγού. Η Ελλάδα όμως έχει λογικό συμφέρον να δώσει εκείνη αέριο μέσω του υφιστάμενου και ενισχυόμενου συστήματος αγωγών στην γειτονική χώρα, αντιστρέφοντας την ροή του καυσίμου. Μια τέτοια εξέλιξη θα συνιστά μια σαφώς περαιτέρω αναβάθμιση της θέσης της - θυμίζω τις καλές ιδέες για τον δικό μας “μικρό Nabucco” με ενοποίηση συστημάτων ως και την Ρουμανία και με ροή του καυσίμου και προς τα πάνω. Φαντάζομαι, δε, ότι και οι Αζέροι της Socar, παρά το ότι έχουν το 20% του TAP, θα προτιμούσαν αυτό να γίνει μέσω του ΔΕΣΦΑ, όπου αποκτούν το 66% ή και της ΔΕΠΑ, για την οποία ποιος μπορεί να αποκλείσει ότι θα ενδιαφερθούν μελλοντικά, μέσω κάποιου σχήματος, αν φυσικά η εμπορική εταιρεία δει το πρόβλημα με τις προς αυτήν οφειλές να αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά;

- Οι εταίροι μας στον TAP Ιταλοί έχουν σε λειτουργία 10 αποθηκευτικούς χώρους φυσικού αερίου, δυναμικότητας περί τα 15 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, με τους οποίους μπορούν να καλύψουν περί το 20% της κατανάλωσής τους. Ο TAP θα φέρει κι άλλο αέριο, άρα θα θελήσουν να αναβαθμίσουν κάποιες εγκαταστάσεις τους ή και να φτιάξουν καινούργιες. Λογικά, δεν θα θέλουν η αποθήκευση του νέου αερίου να γίνει ανατολικότερα από την Ιταλία και σίγουρα δεν ακούν με ευχαρίστηση τα όσα λέγονται περί σχεδιασμών της Αλβανίας και  πολύ περισσότερο -λόγω της δεδομένης μας εμπειρίας και ικανότητας αποθήκευσης- τα προγράμματα στην Ελλάδα. Θυμίζω ότι ο ΔΕΣΦΑ έχει ήδη αναθέσει την κατασκευή τρίτης δεξαμενής στη Ρεβυθούσα ενώ στα συρτάρια του ΤΑΙΠΕΔ υπάρχει -φοβάμαι ότι «αραχνιάζει»- το έργο για τη δημιουργία αποθήκης στη Νότια Καβάλα, στις παλαιές γεωτρήσεις. Φυσικά, ούτε οι ...έτεροι εταίροι στον TAP, οι γείτονες Αλβανοί βλέπουν με καλό μάτι τη δική μας αποθηκευτική επέκταση, ενώ ανταγωνισμός στο συγκεκριμένο κομμάτι μπορεί να προκύψει και από άλλες χώρες, καθώς λ.χ. οι Βούλγαροι έχουν ήδη μια μικρή αποθήκη και οι Ρουμάνοι οκτώ.

Νομίζω λοιπόν ότι δεν θα πρέπει να παρασυρθούμε από το όλο ...TAPικό κλίμα και να δούμε με καθαρότητα προς τα πού είναι ο συμφέρον δρόμος που δεν θα αφήσει ατελές το όραμα του ενεργειακού κόμβου. Είμαι σχεδόν βέβαιος ότι το ερχόμενο διάστημα θα γίνουμε θεατές μιας επιχειρηματολογίας του τύπου «δεν μπορεί να σηκώσει νέες επενδύσεις σε αγωγούς η Ελλάδα» ή «μα τί να κάνει η χώρα την αποθήκη, είναι σε μεγάλη ύφεση, γιατί να χρειαστεί κι άλλο αέριο;» από ορισμένες πλευρές.

Στην πρώτη θέση, η απάντηση θα είναι εύκολη: οι επενδύσεις φέρνουν ανάπτυξη και θέσεις εργασίας, ενώ ενισχύουν ακόμη περισσότερο τον ρόλο της χώρας στη ΝΑ Ευρώπη. Στη δεύτερη, υπάρχει και μια «τεχνική», αλλά σίγουρα απολύτως κατανοητή διάσταση: παρά την ύφεση, πέρσι τον Γενάρη οι καταναλώσεις άγγιξαν τα 17 εκατ. κυβικά μέτρα την ημέρα, λόγω μεγάλης ζήτησης εν μέσω κακοκαιρίας και διακοπών της ροής από τους αγωγούς. Η Ρεβυθούσα δίνει 12,5 εκατομμύρια και μπορεί να φτάσει στα 19 με την τρίτη δεξαμενή τα επόμενα χρόνια.  Η δε πρόβλεψη για την αιχμή ως το 2020 είναι της τάξης των 30 εκατ. κ.μ., με την προϋπόθεση βέβαια ότι η οικονομία θα έχει αρχίσει να ανακάμπτει κάποια στιγμή. Αλλά ακόμη κι εκεί να μην φτάσει η ελληνική αιχμή και να πάει λ.χ. στα 25, τα 5 εκατ. κ.μ. που μπορεί να δώσει κάθε μέρα μια αποθήκη σαν αυτή που μπορεί να γίνει στη Νότιο Καβάλα, αναδεικνύονται ως απαραίτητα, στο ορατό μέλλον, όχι μόνο γεωπολιτικά αλλά και για την ίδια την καθημερινότητά μας και, βεβαίως, την ασφάλεια του εφοδιασμού στην ευρύτερη περιοχή.

Μην χαλαρώνουμε λοιπόν! Έστω κι αν στο ΤΑΙΠΕΔ δεν προλαβαίνουν να ασχοληθούν -δεν δέχομαι ότι δεν αντιλαμβάνονται την σπουδαιότητα, αλλά φαίνεται ότι και αυτούς τους «τρώει» η αγωνία της καθημερινότητας για να εμφανίσουν έσοδα πουλώντας οικοπεδάκια και ακίνητα ανά την χώρα- πρέπει να κινηθούμε έγκαιρα και συντεταγμένα.

Σε τελική ανάλυση, έχουμε και μια ευκαιρία να δείξουμε στους Τροϊκανούς ότι όχι μόνο δεν χρειάζονται ξένοι να δουλέψουν το κάθε ΤΑΙΠΕΔ αλλά ότι ούτε καν χρειάζεται το κάθε ΤΑΙΠΕΔ όταν μία χώρα αποφασίζει να υλοποιήσει κάποιες κινήσεις σημαντικές για τον ευρύτερό της ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα.